Bilim insanlarının sıra dışı doğalarının bir örneği olan Darwin’in, yaşlılığında bitkilere fagot çalması, Isaac Newton’un simyaya olan ilgisi veya Kopernik’in güneşi “güneş sisteminin babası” olarak görmesi gibi olaylarla kıyaslandığında, şaşırtıcı olmaktan çok doğaldır. Darwin’in, eşinin piyano yeteneği sayesinde müzikle olan küçük çaplı merakını bilimsel araştırmalara dönüştürmesi, bu sıra dışı örneklerden yalnızca biridir.
Beyza Kaplan
Darwin ailesinin evinde, çizim odasında bulunan Broadwood marka pahalı bir piyano, karısı Emma’nın çocukluğundan beri süregelen piyano yeteneği ve Darwin’in sonsuz merak dolu zihni… Bu üçlünün bir araya gelmesiyle Darwin’in zihninde şimşekler çakmış olmalı; çünkü bu ortam, onun solucanlar ve müzik arasındaki ilişkiyi araştırdığı deneylerinin temelini oluşturuyor.
Evin bu müzik dolu atmosferi, ziyaretçiler üzerinde de büyük bir etki bırakıyordu. Bir ziyaretçi, bu ortamı şöyle anlatmış:
“Ailecek yenilen geç bir akşam yemeğinin ardından biraz dinlenmek ve çizim odasında ailesine katılmak Darwin’in rutinlerindendi. Emma ve çocuklarından bazıları müziğe oldukça tutkuluydu, evdeki kuyruklu piyano sürekli çalınıyordu. Darwin, eşinin piyano çalışını yüzünde açıkça görülen bir merakla dinliyordu.”
Bu merak, Darwin’i Emma piyano çalarken solucanların duyusal yetilerini anlamaya yönelik deneyler yapmaya yönlendirdi. Emma’nın, Darwin’in kullanmasına izin verdiği evdeki daha ucuz Erard marka piyano ile yaptığı deneyler ve diğer basit yöntemlerle Darwin şunları keşfetti:
“Solucanlar görme yetisine sahip değillerdi ama aydınlık ile karanlığı ayırt edebiliyorlardı. Tamamen sağır olmalarına rağmen, dokunma duyuları oldukça güçlüydü.”
Darwin, solucanların duyma yetisini araştırırken yalnızca piyano değil, diğer müzik aletleri ve seslerden de yararlandı. Solucanların yakınında metal düdük çaldığında ya da fagottan en pes ve en tiz notaları çaldığında hiçbir tepki göstermediklerini gözlemledi. İnsan sesiyle yaptığı deneylerde de, solucanların sese ne kadar yakın olurlarsa olsunlar herhangi bir tepki vermediğini kaydetti.
Darwin, yaşamının ilerleyen yıllarında bu deneyleri bitkiler üzerinde de uyguladı. Günlerce bitkilere fagot çalarak davranışlarını inceledi ancak sonuçlar, solucanlarla yaptığı deneylerin sonuçlarından farklı değildi. Charles Darwin bitkilerin sesleri algılayıp algılamadığını, onlara kendi enstrümanıyla çaldığı ezgileri dinleterek test etmişti. En tuhaf deneylerinden birinde Darwin, fagot müziğinin (hayatını biyoloji alanındaki araştırmalara adamış bir biliminsanı olmasının yanı sıra usta bir fagot icracısıydı zira) bitki büyümesi üzerindeki etkilerini gözlemlemişti. Darwin bu deneyinde fagot müziğinin küstüm otunun yapraklarının kapanmasına neden olup olmadığını araştırmış, yaprakların kapanmadığını görünce de bu çalışmasını “aptalca bir deney” olarak nitelemişti.
En tuhaf deneylerinden birinde Darwin, fagot müziğinin (hayatını biyoloji alanındaki araştırmalara adamış bir biliminsanı olmasının yanı sıra usta bir fagot icracısıydı zira) bitki büyümesi üzerindeki etkilerini gözlemlemişti.
Darwin’in, bitkilerin duyma yetisine olan ilgisi, bilimsel araştırmalarını estetik idealleri ve duygusal yaşamıyla birleştirme arzusundan ya da bilimi, felsefe ve şiirle harmanlama isteğinden kaynaklanıyor olmalıydı.
Müziğin Darwin üzerindeki etkileri bununla da sınırlı kalmadı:
“Darwin, müziğin belirli duyguları uyandırabileceği fikrini cinsel seçilimle birleştirerek, insan atalarının müzik notaları ve ritimleri karşı cinsi etkilemek için kullanmış olabileceklerini öne sürdü.”
Bilim insanlarının sıra dışı doğalarının bir örneği olan Darwin’in, yaşlılığında bitkilere fagot çalması, Isaac Newton’un simyaya olan ilgisi veya Kopernik’in güneşi “güneş sisteminin babası” olarak görmesi gibi olaylarla kıyaslandığında, şaşırtıcı olmaktan çok doğaldır. Darwin’in, eşinin piyano yeteneği sayesinde müzikle olan küçük çaplı merakını bilimsel araştırmalara dönüştürmesi, bu sıra dışı örneklerden yalnızca biridir.
Kaynakça
Chamovitz, D. (2012). What a plant knows: A field guide to the senses. Scientific American / Farrar, Straus, and Giroux.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160932709000076
Kivy, Peter. “Charles Darwin on Music.” Journal of the American Musicological Society, vol. 12, no. 1, 1959, pp. 42 –48. JSTOR, https://doi.org/10.2307/829516.
https://www.proquest.com/openview/575c16ee7cc97526fac3542ed7d534dc/1?pq-ori gsite=gscholar&cbl=1816590
