Bilim insanları deniz salyangozlarının canlı renklerinin, gerçekten de derilerine gömülü binlerce küçük kristalden oluştuğunu biliyor.
Jess Cockerill
Çeviri: Sedef Çakır
GazeteBilim Yazı İşleri
Nudibranchlar, su altı dünyasının mücevherleridir. Bu sadece bir metafor değil: Bilim insanları artık bu gösterişli deniz salyangozlarının canlı renklerinin, gerçekten de derilerine gömülü binlerce küçük kristalden oluştuğunu biliyor.
Biyologlar uzun zamandır, nudibranchların dikkat çekici renklerinin, pigmentlerden kaynaklandığını düşünüyordu.
Fakat biyoloji yerine malzeme bilimi bilgisine sahip olan Samuel Humphrey, bu çok renkli yumuşakçaların görünenin ötesinde çok daha fazlası olduğunu öne sürüyordu.
Humphrey ve çalışma arkadaşları, altı farklı nudibranch türünü daha yakından incelediler ve pigmentlerin, nudibranchların renk paletindeki tek “boya” olmadığı sonucuna vardılar.
Yapısal renk, ışığın bir malzemenin mikroskobik yapılarından yansımasıyla oluşan bir etkidir.
Samuel Humphrey, “Nudibranchların yapısal renkler kullandığını keşfetmemize şaşırdık. Bu zarif renk üretim mekanizmasını kullanarak, bu güzel hayvanlar tek bir malzemeden inanılmaz bir renk çeşitliliği oluşturabiliyor.” dedi.
Yapısal renk, ışığın bir malzemenin mikroskobik yapılarından yansımasıyla oluşan bir etkidir. Böceklerde, bukalemunlarda, bitkilerde, deniz yosunlarında ve hatta petrol tabakalarında ve sabun köpüklerinde görülür.
Öte yandan pigmentler, bir malzemenin yapısından ziyade kimyasal bileşimine bağlı olarak ışığın belirli dalga boylarını emip diğerlerini yansıtarak renk oluşturur.
Yine de birçok renkli etki, pigment ile yapısal rengin bir arada kullanılmasıyla elde edilir.
Örneğin bir erkek tavus kuşunun kuyruğu aslında kahverengi pigmentlidir. Fakat tüylerindeki mikroskobik yapıların ışıkla etkileşimi sayesinde, bu mat kahverengi tabanın daha da canlı hale getirdiği mavi, yeşil ve mor renkler görürüz.
Nudibranchlarda ise yapısal rengin, esas olarak guanin moleküllerinden oluşan nanokristaller tarafından oluşturulduğu ortaya çıktı. Bu kristallerin nasıl dizildiği, uzunlukları ve açıları, nudibranchların derisinde görülen belirli renkleri belirliyor.
Ancak çoğu zaman yapısal renk, bir kelebek kanadının ışıltısı ya da bir denizanasının dokunaçlarının parıltısı gibi yanardönerlik ile ilişkilendirilir.
Nudibranchların yapısal renk kullanmasının bu kadar şaşırtıcı olmasının nedenlerinden biri ise, üzerlerindeki desenlerin çoğu zaman mat, düz ve belirgin görünmesidir. Bu görünüm genellikle pigment temelli renklerle ilişkilendirilir.
Samuel Humphrey ve ekibi bu konuyu da aydınlattı.
Bir nudibranchın derisinde, guanin nanokristalleri yüzeye yayılmış tek tek “piksellerin” içinde katmanlar halinde dizilidir. Eğer bu piksellerdeki tüm kristaller düzenli ve tamamen aynı olsaydı, ışığa göre renk değiştiren bir etki görürdük. Ancak her pikselin nanoyapısındaki belirli bir düzensizlik, rengin daha düz ve mat görünmesine yardımcı oluyor.
Samuel Humphrey, “Bu nedenle ışığı aynı renklerde ama çok farklı yönlere yansıtırlar; böylece renkler kelebeklerdeki gibi parıldamaz, bunun yerine mat görünür.” dedi.
Araştırma, Proceedings of the National Academy of Sciences’da yayımlandı.
Kaynakça:
The Prettiest Sea Slugs Use Crystals in Their Skin as ‘Pixels’ of Color : ScienceAlert
Son Erişim Tarihi: 21/04/2026
