Yapay zekayı geliştirme göreviyle ilgilenen şirketler dil ve sohbet botlarını eğitmek ve geliştirmek için çok sayıda eski kitap sipariş etti. Sipariş edilen kitaplarsa yapay zekayı eğitme işlemi için dijitalleştirildikten sonra ne yazık ki imha ediliyor.
Çeviri: Elifnur Durduran
GazeteBilim Yazı İşleri
Almanya’da eski ve nadir kitapları satan kitapçılar kendilerini çok ilginç bir müşteriyle karşı karşıya buldular; Yapay zeka.
Yapay zekayı geliştirme göreviyle ilgilenen şirketler dil ve sohbet botlarını eğitmek ve geliştirmek için çok sayıda eski kitap sipariş etti. Sipariş edilen kitaplarsa yapay zekayı eğitme işlemi için dijitalleştirildikten sonra ne yazık ki imha ediliyor.
Almanya’daki kitapçılarsa son aylarda eski, nadir, tek örneği kalmış kitapların büyük sayılarla şirketler tarafınca satın alınmasının arttığını söylüyor. Hatta satıcıların bazıları verilen bu siparişlerin, kendilerinin normal satış yaptığı zamanki yıllık geliriyle neredeyse eşit olduğunu belirtiyor. Bu verilen siparişin boyutunu anlamak için önemli bir görüş. Yıllarca alınmamış kitaplar bile satıcılarını bulmaya başlıyor; siparişlerin geneliyse Kanada-Amerika asıllı şirket Zoom Books’tan geliyor.
Alınan kitapların çoğunu bilimsel ve akademik literatür oluşturuyor, bunun yanı sıra yöresel tarih kitapları, dilbilim kitapları, ekonomi ve hukuk kitaplarına da talep ve alım var. YZ geliştiricileri gözlerini henüz dijitalleştirilmemiş tarihsel dilsel özelliklere ve üsluba dikmiş durumda.
Fiziksel kitaplara olan ilgi YZ sohbet botlarının sosyal medyayı kendi kelimeleriyle tabiri caizse ele geçirmesinin ardından artmıştı. Bahsedilen kitap satın alıp dijitalleştirme durumu ise aslında yeni bir şey değil; 2024 senesinde Amerikan asıllı şirket olan Anthropic’in Panama projesiyle başladı; milyonlarca kitap alınıp YZ’nin eğitilmesi için dijitalleştirildi. Bu süreçte kolaylık sağlanması için kitap kapakları kesildi, fiziksel kopyalar yok edildi. Güncel olarak bu durumun Almanya’ya taşındığı gözlemleniyor.
Alman kitapçılar benzer bir durumun Avrupa’ya yayılacak olmasından endişeli olduklarını ifade ediyorlar. Berlinli kitapçı Urban Zerfas, kitap satıcılarının sattıkları baskıların yok edilmesini istemediğini belirtti ve Alman Kitapçılar Birliğini ve yetkilileri konuyu ele almaya çağırdı. Zerfas bu tarz bir uygulamanın telif haklarını ihlal edeceği görüşünde.
Konu hukuki açıdan da tartışmalı olmaya devam ediyor. SRF’ye göre, ABD’li şirketler belirli durumlarda telif hakkıyla korunan eserlerin, hak sahibinin izni olmadan kopyalanmasına izin veren “adil kullanım (fair use)” ilkesine dayanabiliyor. Yapay zeka sistemlerinin eğitilmesine ilişkin davalarda da bu ilke, tarafların en önemli hukuki dayanaklarından biri haline gelmiş durumda.
Bunun yanında kültürel mirasın zarar görebileceğine dair endişeler de bulunuyor. Tübingenli nadir kitap satıcısı Roger Sonnewald, Südwestrundfunk’a yaptığı açıklamada, en çok talep gören eserlerin 1970’lerden sonra yayımlanmış ve hâlâ telif hakkı koruması altında bulunan kitaplar olduğunu söyledi.
Sonnewald’a göre, eski Almanca eserlerin büyük bölümü zaten dijital ortama aktarılmış durumda ve kütüphaneler aracılığıyla erişilebiliyor. Buna karşılık, 20. yüzyılın ikinci yarısında yayımlanan kitaplar yapay zekâ geliştiricileri için çok daha değerli görülüyor.
Kaynakça:
AI Developers Buy Old Books in Germany to Train Language Models
