Araştırma ekibi; sıcaklık, yağış ve bitki örtüsündeki yerel anomalilerin, zürafaların hayatta kalma olasılığını nasıl etkilediğini araştırdı.
Yazar: Dr. Monica Bond
Çeviren: Beyza Şen
Doğu Afrika savanlarındaki zürafalar, iklim değişikliğinin neden olduğu artan sıcaklıklara şaşırtıcı derecede iyi uyum sağlayabiliyor. Ancak, Zürih Üniversitesi ve Pensilvanya Eyalet Üniversitesi’nden araştırmacıların belirttiği gibi, giderek artan şiddetli yağışların zürafalara adeta sorun yarattığı da görülmekte.
İklim değişikliğinin dünya genelinde yaban hayatı popülasyonlarında ciddi bir düşüşe yol açması bekleniyor. Ancak şimdiye kadar, iklim ve insan etkisinin zürafaların ve diğer Afrika otçullarının hayatta kalmasını nasıl etkilediği hakkında çok az şey biliniyordu. Şimdi ise, Zürih Üniversitesi ve Pensilvanya Eyalet Üniversitesi’nden araştırmacılar, Tanzanya’nın Tarangire bölgesindeki bir zürafa popülasyonunda, şimdiye kadar yapılan en büyük çalışma olan on yıllık bir çalışmayı tamamlamış durumdalar.
Yirmi yılda toplanan çevresel veriler
Zürih Üniversitesi’nden yaban hayatı alanında biyolog olan Monica Bond liderliğindeki araştırma ekibi; sıcaklık, yağış ve bitki örtüsündeki yerel anomalilerin, zürafaların hayatta kalma olasılığını nasıl etkilediğini araştırdı. Ayrıca iklimin, korunan alanların sınırında yaşayan ve dolayısıyla insan etkisine daha fazla maruz kalan zürafalar üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olup olmadığını da araştırdılar.
Bond, “İklimin ve insanların zürafa gibi uzun ömürlü ve yavaş üreyen bir hayvan üzerindeki etkilerini incelemek için, popülasyonlarına uzun bir süre boyunca ve geniş bir alanda bakmamız gerekiyor” diyor. Ekip, Tanzanya’daki yağışlı mevsimlerin yanı sıra kurak mevsim boyunca; yağış, bitki örtüsünün yeşilliği ve sıcaklık hakkında yaklaşık yirmi yıllık bir veri toplamış ve ardından çalışma döneminin son sekiz yılında her yaştan 2385 zürafayı yakından takip etmiş.
Yüksek sıcaklıkların olumlu etkisi var
Ekip, daha yüksek sıcaklıkların yetişkin zürafalara zarar vermesini bekliyordu çünkü vücut büyüklükleri nedeniyle fazla ısınabilirlerdi. Ancak yüksek sıcaklıkların, zürafalar üzerinde şaşırtıcı bir şekilde olumlu bir etkisi oldu. Pensilvanya Eyalet Üniversitesi’nde biyoloji profesörü ve çalışmanın başı olan Derek Lee, “zürafaların, ısının buharlaştığı uzun bir boyun ve uzun bacaklar gibi serin kalmasına yardımcı olan çeşitli fiziksel özellikleri; aynı zamanda özelleşmiş burun boşlukları, beyne kan sağlayan karmaşık bir arter ağı ve ısıyı yayan benekleri vardır” diye belirtiyor. Ancak Lee, “çalışma dönemimizdeki sıcaklıkların, zürafalar için tolere edilebilir sıcaklık aralığını aşmadığına ve aşırı bir sıcak hava dalgasının hayvanlara zarar verebileceğine” de dikkat çekiyor.
Şiddetli yağışlar parazitleri artırır ve bitki örtüsünün besin değerini düşürür
Çalışmada, ayrıca yetişkin zürafaların ve yavrularının hayatta kalma oranının yağışlı mevsimlerde daha düşük olduğu tespit edilmiş. Araştırmacılar bunun parazit ve hastalıklardaki olası bir artıştan kaynaklandığından şüpheleniyor. Daha önce yapılan bir çalışmaya göre, zürafalarda yağmur mevsiminde daha fazla mide-bağırsak paraziti görülmüş ve şiddetli sel baskınları Rift Vadisi ateşi virüsü ve şarbon gibi hastalıklara yol açmıştı. Mevcut çalışma, ayrıca daha yeşil bitki örtüsünün yetişkin zürafaların hayatta kalma oranını düşürdüğünü de ortaya koymuştur – muhtemelen daha hızlı yaprak büyümesi besin kalitesini düşürdüğü için.
İnsanlar popülasyonlar üzerinde olumsuz anlamda daha da etkili olmakta
İklimin etkileri, yılın her döneminde olmasa da doğal yaşam alanlarının kenarında yaşayan zürafalarda daha belirgindir. “Elde ettiğimiz sonuçlar, korunan alanların kenarında yaşayan zürafaların şiddetli ve kısa süreli yağmurlar sırasında en savunmasız halde olabileceğini gösteriyor. Bu koşullar muhtemelen hayvancılıkla ilişkili hastalık risklerini de artırmaktadır.” Zürih Üniversitesi’ndeki profesör Arpat Özgül; “ayrıca çamurlu arazi, kaçak avlanmaya karşı korumayı zorlaştırıyor ve bu da zürafaların hayatta kalmasını daha da tehdit ediyor,” diye de ekliyor.
Ekip, öngörülen iklim değişikliklerinin Doğu Afrika’da ve dolayısıyla büyük memeliler için dünyanın en önemli coğrafyalarından birinde, zürafaların varlığını sürdürmesini tehdit edebileceği sonucuna varıyor. Bu nedenle, zürafaların gelebilecek değişikliklere karşı direncini artırmak için etkili arazi kullanım planlaması ve kaçak avlanmayla mücadele etmek gerekli olacak.
Kaynakça
M.L. Bond, A. Ozgul, and D. Lee. Effect of local climate anomalies on giraffe survival. 10 June 2023. Biodiversity and Conservation. Doi: 10.1007/s10531-023-02645-4
https://www.news.uzh.ch/de/articles/media/2023/Giraffen.html (son erişim tarihi: 17.06.2023)
