Dünya çapında ışık kirliliğini azaltmak için pek çok şey yapabiliriz. Bir “ışıkları kapatma” eylemi olarak Dünya Saati gibi dünya çapındaki etkinlikler gezegenimize toplu desteğimizi göstermektedir.
Jamie D’Souza
Çeviren: Feryal Şimal Güneş
Işık kirliliği, dünyada giderek daha önemli bir konu haline gelmiştir. Özellikle geceleri gökyüzünü aydınlatan sokak lambaları ve diğer insan yapımı kaynaklar ışık kirliliğine neden olmaktadır. Yapay aydınlatma, doğal döngüleri olumsuz şekilde etkilemekte ve yıldızların ve gezegenlerin gözlemlenmesini engellemektedir. Işık kirliliği ayrıca bazı hayvanların doğal uyku döngülerine olumsuz müdahalede bulunmaktadır. Yarasalar ve baykuşlar gibi bazı gece yaratıkları ışık kirliliğinden dolayı yiyecek bulmada, eş bulmada veya avcılardan korunmada zorluk yaşayabilmektedir.
Işık kirliliğinin azaltılması kuşlar içindir
Çoğu göçmen kuş, yolculuklarında yön bulmalarına yardımcı olması için doğal ışıkların ipuçlarına güvenir. Parlak yapay ışıklar onları rotalarından çıkartabilir; yönlerini kaybetmelerine, yorgunluklarına ve hatta ölümlerine neden olabilir. Yılda yaklaşık 365 ila 988 kuş ışık kirliliğinden dolayı binalara çarparak ölüyor. Göçmen kuşların uçuş rotasındaki ışık kirliliğinin azalması bu sayının düşmesine yardımcı olacaktır.
Işık kirliliğinin azalması doğal uyku düzenini ve günlük ritmi bozabildiği gibi aynı zamanda insan sağlığı açısından da önemlidir. Yapay ışığın değişmesi vücudun melatoninini etkiler; uykusuzluğa, yorgunluğa ve kanser veya diyabet gibi diğer sağlık sorunlarına yol açar. Işık kirliliği ayrıca artan enerji tüketimi ve sera gazı emisyonları anlamına gelir ve kentsel ısı adası etkisine katkı sağlayabilir. Bu durum soğutma için fazla enerji kullanımına ve kirliliğin artışına yol açabilir.
Işık kirliliğinin azalması doğal uyku düzenini ve günlük ritmi bozabildiği gibi aynı zamanda insan sağlığı açısından da önemlidir.
Ancak haberler tümüyle kötü değil. Dünya çapında ışık kirliliğini azaltmak için pek çok şey yapabiliriz. Bir “ışıkları kapatma” eylemi olarak Dünya Saati gibi dünya çapındaki etkinlikler gezegenimize toplu desteğimizi göstermektedir. Buna göre, Dünya çevresinden vatandaşlar destek için ışıklarını bir saatliğine kapattı. Yıllar boyunca birçok önemli yer Dünya Saatine katıldı. 2018’de 17.900 yer sadece ışıklarını kapatarak Dünya Saatine katıldı.
İlkbahar ve sonbahar göçü sırasında kuşlar ABD’den geçerken BirdCast takımı, Kuzey Amerika’daki 30’dan fazla şehri kapsayan uluslararası büyüyen bir Lights Outs girişimine katıldı. Bu girişimler, binalar ve evleri daha kuş dostu hale getirmek için önlemler almayı teşvik etmekte ve göç dönemlerinde kuşlar için tehlikeleri ortadan kaldırmaya yardımcı olan ışık kirliliği ile enerji tüketimini azaltma konusunda insanlara ipucu vermeyi kapsamaktadır.
Işık kirliliğini en aza indirmek için tüm yıl yapabileceğimiz bazı şeyler şunlardır:
- Sadece ihtiyacınız olan ışığı kullanın. Hareket sensörleri ve zamanlayıcılar veya dimmer ampul/LEDler kullanmayı düşünün. Bu, ışık kirliliğini azaltmanıza ve enerji maliyetini düşürmenize yardımcı olacak.
- Işığın dışa değil aşağı doğru odaklanarak yerleştirilmesi ışığın dağılmasını azaltacaktır.
- Işığın sadece gerekli olduğu yerde kullanılması gerekir. Işığı siper ettikçe, gökyüzüne daha az ulaşacaktır.
- Gerekli olmadığı durumlarda dış ışıklar kapatılmalıdır.
- Kaldırımlar, koridorlar ve diğer yoğun bölgeler gibi yalnızca ışığa ihtiyaç duyulan alanların aydınlatılması, ışık kirliliğini azaltabilmek adına karanlık bölgeler oluşturmamızı sağlamaktadır.
- Gece gezen hayvanlar için daha iyi görüş sağlayabilmek adına beyaz renkten başka bir açık renk seçilmesi gerekmektedir. Bu hayvanlar sıklıkla onlara rehber olması için ay veya yıldızları arar, bu yüzden bunların rengine benzeyen ışıklardan kaçınmak en iyisidir.
Günlük kullanım için ışığa bağımlıyız ancak bahsi geçen aşırı ışık kullanımıdır. Belirtildiği gibi, aşırı yapay ışık hayvanlar ve insanlara zarar verebilir. Işık tüketiminizi azaltmak için elinizdekinin en iyisini yapın ve dünya genelinde ışık kirliliğini azaltmamıza yardım edin.
Kaynak
https://happyeconews.com/reducing-light-pollution (son kullanım tarihi: 19.06.2023).
