Dağdan gelen Çinli dinozor!

Merhaba Paleontoloji severler, GazeteBilim olarak başlattığımız “Bülten Haberleri” adı altında üreteceğimiz bilim içeriklerinden biri olan Paleontoloji Bülteninin yeni yazısındasınız. Ben Emre Çevik, Hacettepe Üniversitesi/Biyoloji Bölümü öğrencisiyim. Bugün Paleontolojik keşifler ve olaylara bakacağız. GazeteBilim tarafından yapılacak olan diğer bülten içeriklerine de bakmayı unutmayınız, bilimle kalınız.

Emre Çevik

Bu fosil, dinozor evrimini baştan yazıyor!

ABD’li paleontologlar, yaklaşık 230 milyon yıl önce Geç Triyas döneminin Karniyen çağında kuzey yarımkürede yaşamış yeni bir sauropodomorf dinozor türünün fosilleşmiş kalıntılarını ortaya çıkardılar. Fosilin önemi, şimdiye kadar dinozorların kökeninin yüksek enlemdeki güney yarımkürede olduğu düşünülüyordu. Hatta Gondwana dinozor faunası ile kuzey yarımküredeki bilinen en eski dinozor varlığı arasında 6 ila 10 milyon yıl fark vardı. Ancak yeni tanımlanan Laurasian türü, bilinen en eski güney dinozorlarıyla aynı dönemde yaşadı. Ahvaytum bahndooiveche adlı bu sauropodomorf, bilinen en eski Laurasian dinozorudur.

Wisconsin Üniversitesi Jeoloji Müzesi’nden Dr. Dave Lovelace ve meslektaşları keşif hakkında, “Ahvaytum bahndooiveche, daha önce dinozor türlerinin erken çeşitlenmesiyle ilişkilendirilen Karniyen yağmur bölümü olarak bilinen yoğun iklim değişikliği döneminde veya hemen sonrasında Laurasia’da yaşadı. O dönemdeki iklim, daha önce olduğundan çok daha nemliydi ve bu durum geniş, sıcak çöl alanlarını erken dönem dinozorlar için daha elverişli yaşam alanlarına dönüştürdü.” ifadelerini kullandı.

Dinozor evrimi ve canlı hakkında da konuşan Dr. Lovelace, “Ahvaytum bahndooiveche aslında bir tavuk büyüklüğündeydi ama çok uzun bir kuyruğu vardı. Dinozorları devasa yaratıklar olarak düşünüyoruz ama başlangıçta öyle değillerdi.” sözlerini kullandı.

Konu hakkında açıklamalarına devam eden Dr. Lovelace, “Bu fosillerle dünyanın en eski ekvatoral dinozoruna sahibiz; aynı zamanda Kuzey Amerika’nın da en eski dinozorunu bulmuş olduk. Kuzey yarımküreden gelen 230 milyon yıllık, düşük enlemli, erken bir sauropodomorfun, bir silesauridae ile birlikte varlığı, dinozorların yüksek enlemli Gondwana’dan gecikmiş bir şekilde dağıldığı hipotezini sorguluyor. Bu veriler, sauropodomorf dinozor evriminin erken kayıtlarındaki kritik bir boşluğu dolduruyor ve Orta-Geç Karniyen çağına kadar yaygın bir coğrafi dağılımı gösteriyor.” ifadelerini kullanarak sözlerini tamamlıyor.

Yine bir sauropodomorf bulundu!

Palentologlar, yeni keşfedilen dinozor türü olan Lishulong wangi’nin erken sauropodomorf-sauropod geçişinin kalbinde yer aldığını ifade etti. Lishulong wangi, yaklaşık 193 milyon yıl önce Erken Jura döneminde süper kıta Laurasia’da yaşıyordu. Ayrıca bu yeni tür, Massopoda kladı içinde yer alan sauropod olmayan sauropodomorf bir dinozordu. Thecodontosaurus ilk bulunduğundan bu yana, dünya çapında 40’tan fazla geçerli sauropodan olmayan sauropodomorf cinsi rapor edildi. Bu cinslerin çoğu Gondwana’dan tespit edildi, esas olarak Güney Amerika ve Güney Afrika’da bulundular. Ayrıca Erken Jura Dönemi, sauropodomorf dinozorların erken yayılımını ve çeşitlenmesini izlemede kritik bir dönem olarakta bilinmektedir.

Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Omurgalı Paleontoloji ve Paleoantropoloji Enstitüsü ile Nanjing Jeoloji ve Paleontoloji Enstitüsü’nde paleontolog olan Dr. Qian-Nan Zhang ve meslektaşları sauropod ve sauropodomorflar hakkında “Sauropod olmayan sauropodomorflar, Norian Çağı’ndan Erken Jura’nın sonuna kadar baskın otçul grubuydu. Daha sonra sauropodlar onların yerini aldı” dedi. Ekibin filogenetik analizi, Lishulong wangi’nin Yunnanosaurus’un kardeş türü olduğunu açıklayarak keşif hakkında sözlerini bitirdiler.

Dağdan gelen Çinli dinozor!

Paleontologlar, Çin’deki Kangdailiang Dağı’nda (deniz seviyesinden 1.262 metre yükseklikte) bulunan fosilleşmiş materyalden, ankylosaurid dinozorunun yeni bir cinsi ve türü tanımlandı. Paleontologlar keşfedilen canlıya Tianzhenosaurus chengi adını verirken bu antik zırhlı canlımız 84 ila 72 milyon yıl önce, Geç Kretase döneminde yaşadığı bilinmektedir. Ayrıca Tianzhenosaurus chengi, Tianzhenosaurus cinsinin bilinen tek türü olan Tianzhenosaurus youngi ile aynı bölgede bulunmuştur.

Tianzhenosaurus chengi de dahil olmak üzere içinde bulundukları grup olan birçok ankylosaur türünün de kuyruklarının ucunda büyük, kemikli bir sopası vardı. Bu sopa yırtıcılara karşı güçlü bir silah olarak kullanıldıkları düşünülmektedir. Hebei GEO Üniversitesi’nden Dr. Qiqing Pang ve meslektaşları, “Yeni türün kafatası alçak ve düzdü, kafatası tavanı düzensiz kemiksi plakalarla kaplıydı.” ifadelerini kullandı. Paleontologlar keşif hakkında, “Yeni türün keşfi, yalnızca Çin’den nadir bulunan ankylosaurid fosilleri sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda ankylosaurların taksonomisi, göçü, evrimi ile Kretase dinozor faunasının paleobiyocoğrafyasının incelenmesi açısından da önemli” ifadelerini kullanarak sözlerni bitirdiler.