Çin Jeoloji Araştırmaları Kurumu (CGS), uçtan uca maden araması ve haritalama yapan ilk ulusal yapay zekâ sistemlerini tanıttı. Batı’da şirketlerin parça parça uyguladığı teknoloji, Çin’de ilk kez devlet standardı oldu.
Çin Doğal Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Çin Jeoloji Araştırmaları Kurumu (CGS), Tianjin kentinde düzenlenen 28. Çin Madencilik Konferansı ve Sergisi’nde yapay zekâ destekli iki yeni jeolojik araştırma sistemini tanıttı. AI-GeoMapping ve AI-OreSeeking adı verilen ve tamamen yerli imkânlarla geliştirilen bu sistemler, küresel madencilik ve jeolojik haritalama süreçlerinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Haritalamada yüzde 90’ı aşan doğruluk
Bölgesel jeolojik haritalama süreçlerine büyük veri ve yapay zekâyı entegre eden AI-GeoMapping, uzay, hava ve sahadan toplanan çok kaynaklı verileri akıllı algoritmalarla analiz ediyor. Sistem, araştırma süreçlerindeki saha veri yönetiminden harita derlemeye ve sonuçların sunumuna kadar tüm adımları dijitalleştiriyor.
Açıklanan resmi verilere göre sistem:
- Jeolojik yapıları yüzde 90’ın üzerinde doğrulukla tespit edebiliyor.
- Veri işleme, entegre analiz ve harita derleme verimliliğini yüzde 50’den fazla artırıyor.
- Qinghai, Tibet (Xizang), Sincan (Xinjiang) ve Fujian gibi eyaletlerde test edildiği gibi Fas, Suudi Arabistan ve Laos gibi ülkelerde de başarıyla denendi.
6 aylık keşif süreci 1 haftaya iniyor
Maden arama süreçlerini geleneksel, tecrübe odaklı yaklaşımlardan çıkarıp tamamen yapay zekâ tabanlı bir yapıya dönüştüren AI-OreSeeking sistemi ise hız ve verimlilikte rekor kırıyor. Milyonlarca jeolojik bilgi grafiğini ve 200’den fazla analiz algoritmasını entegre eden sistem, elverişli maden sahalarını ve 3 boyutlu jeolojik yapı modellerini otomatik olarak oluşturabiliyor.
Geleneksel yöntemlerle yaklaşık yarım yıl (6 ay) süren maden tahmin ve değerlendirme çalışmaları, sistem sayesinde sadece bir haftada tamamlanabiliyor. Sistem, West Qinling bölgesindeki altın arama çalışmalarında 32 harita paftasına ait verileri sadece beş günde işleyerek iki yeni altın arama hedefi ve dört elverişli saha tespit etmeyi başardı.
Batı’da şirketler yapıyor, Çin’de devlet standardı haline geldi
Süreçleri aylardan günlere veya haftalara indiren yapay zekâ teknolojileri ABD (KoBold Metals, VerAI) ve Avustralya (Fleet Space Technologies) gibi ülkelerde özel şirketler veya girişimler tarafından da modüler seviyede kullanılıyor. Ancak Çin’in hamlesi küresel ölçekte kritik bir fark yaratıyor:
- Bütünsel Entegrasyon: Batı’daki örnekler genellikle sismik veri işleme veya hedef belirleme gibi belirli aşamalara odaklanırken; Çin’in sistemi saha verisinin toplanmasından 3B haritalandırmaya, analizden nihai keşif raporunun hazırlanmasına kadar tüm iş akışını uçtan uca tek zincirde birleştiriyor.
- Devlet Seviyesinde Ulusal Standart: Batı’da bu yazılımlar ticari sır kapsamındaki özel şirket araçlarıyken, Çin bu teknolojiyi doğrudan Bakanlık eliyle kamusal jeolojik araştırmaların resmi çalışma standardı haline getirdi.
10’dan fazla eyalette ve kritik madenlerde kullanılacak
Çin Jeoloji Araştırmaları Kurumu yetkilisi Ren Xiaomai, bağımsız olarak geliştirilen bu iki sistemin küresel maden arama sektörünün akıllı dönüşümüne teknik bir referans sunacağını ve jeolojik araştırma teknolojilerinde yeni bir inovasyon dalgası başlatacağını ifade etti.
Sistem; altın, demir, bakır, alüminyum, lityum, kobalt, nikel, kurşun, çinko, krom, potas ve uranyum gibi pek çok kritik katı madenin arama ve değerlendirme süreçlerinde aktif olarak kullanılabiliyor. Şimdiye kadar Sincan, Tibet, Shandong ve İç Moğolistan dahil 10’dan fazla eyalette ve 100’den fazla kamu projesinde başarıyla uygulandı.
