Psikiyatri, bireyin ruhsal sağlığını anlamaya, değerlendirmeye ve tedavi etmeye yönelik sürekli gelişen bir bilim dalıdır. 2024 yılı, hem klinik uygulamalar hem de araştırmalar açısından önemli ilerlemelere sahne olmuştur. Yapay zeka ve büyük veri analitiği, psikiyatrik hastalıkların tanı ve tedavisinde giderek daha fazla kullanılmakta, bireyselleştirilmiş tıp yaklaşımları sayesinde daha etkin ve hasta odaklı çözümler geliştirilmektedir. Nörobilim alanındaki yeni keşifler, ruhsal hastalıkların biyolojik temellerini daha iyi anlamamıza katkı sağlarken, farmakolojik ve psikoterapötik müdahalelerdeki yenilikler, tedavi süreçlerini daha etkili hale getirmektedir. Bu çalışmada, 2024 yılı içerisinde psikiyatri alanında öne çıkan temel bilimsel gelişmeler ve bunların klinik yansımaları ele alınacaktır.
i. Şizofreni tedavisinde, 30 yıl sonra ilk kez inovatif (serotonin/dopamin reseptörleri dışında etki mekanizması olan) bir ilaç (Cobenfy; xanomeline-trospium) FDA onayı aldı.
ii. Kisunla™ (donanemab, aylık iv infüzyon), erken evre Alzheimer hastalığının tedavisinde FDA onayı aldı.
iii. FDA; 15 yaş üzerinde depresyon tedavisinde, Neurostar TMS tedavisini antidepresanlara ek olarak kullanımında onayladı.
iv. GLP-1 agonisti tirzepatide, obeziteye eşlik eden obstrüktif (tıkayıcı) uyku apnesinin tedavisinde FDA onayı aldı.
v. Lecanemab, Alzheimer hastalığı tedavisinde MHRA (Birleşik Krallık Düzenleyici Kurulu) ve EMA tarafından onaylandı.
vi. LSD türevi MM-120, anksiyete bozukluğu tedavisinde FDA’den ‘çığır açan tedavi’ hızlandırma sürecine yönelik onay aldı.
vii. FDA; depresyonda antidepresan tedaviye ek olarak kullanılmak üzere, ilk dijital psikoterapi uygulaması Rejoyn (CT-152) için onay verdi.
viii. FDA, progranulin gen mutasyonlu frontotemporal demans tedavisinde latozinemab için çığır açan ilaç statüsü verdi.
ix. FDA, bipolar I bozuklukta karma ve manik dönemlerin tedavisinde iloperidon için onay verdi.
x. FDA; dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda, gece alınan tek doz sıvı uzun salınımlı klonidin tedavisini onayladı.
xi. FDA; 9’a karşı 2 ve 10’a karşı 1 oyla, travma sonrası stres bozukluğunda MDMA- psikoterapi destekli- (ekstazi ana içeriği) tedavisini reddetti.
xii. Deksmedetomidin (IGALMI™) sublingual (dil altı) film, bipolar bozukluk veya şizofreni ilişkili ajitasyonda FDA tarafından onaylandı.
xiii. Benzgalantamin (ZUNVEYL®), Alzheimer hastalığı tedavisinde FDA onayı aldı.
xiv. Abbott; tedaviye dirençli depresyonda (en az 4 tedaviye yanıtsız) derin beyin uyarımı tedavisi için FDA’den çığır açan tıbbi cihaz adayı olarak izin aldı.
xv. FDA, beklenenin aksine ilk kez mentollü elektronik sigaralara onay verdi.
xvi. FDA bilimsel danışma kurulu; klozapin kullanımını ciddi şekilde kısıtlandıran ilaç güvenliği programı REMS uygulamasının kaldırılmasına karar verdi.
Kaynak: https://x.com/berkerduman/status/1895857620222615912
