Bilim insanları internetteki yanlış bilgilerle mücadele edebilecek bilgiye sahipler ve artık bazıları daha geniş bir kitle ile iletişim kurabilmek için kurumsal destek alıyor.
Kathryn Palmer
Çeviri: Buse Güler
Kate Biberdorf, TikTok’ta 287,300 takipçisi tarafından Kate the Chemist olarak tanınan bir profesör, geçen Aralık ayında Notre Dame Üniversitesi’nde bir konuk ders verdiğinde, ateş soluyarak bir yanma reaksiyonunu göstermek gibi imza hareketlerinden birini kullandı.
Performansı başka bir dramatik sonuca yol açtı: Notre Dame, o sırada Texas Üniversitesi Austin’de kimya öğretiminde yardımcı profesör olan Biberdorf’a, bilimsel bilgiyi kamuoyuna anlatma konusunda ilk profesörlük görevini teklif etti.
Biberdorf’un bu sonbaharda başladığı yeni pozisyonu, ABD’deki ilk profesörlüklerinden biridir. Bu pozisyon, Notre Dame’ın Bilim Fakültesi’nin bilim uzmanlarını, giderek daha fazla bilim insanlarına güvenmeyen ve yanlış bilgi bombardımanına maruz kalan genel halkla etkileşimde bulunmayı amaçlayan daha geniş bir planın parçasıdır.
Biberdorf’un ders vermesi gerekmiyor; bunun yerine, bilimsel araştırmaları gösterimler ve diğer projeler aracılığıyla kamuya tanıtmak için kendi üretim alanına sahip.
“Bilimsel tanıtımı bir yan iş olarak görüyorduk. Bu bir yan iş değil,” diyor Notre Dame Bilim Fakültesi Dekanı Santiago Schnell, yeni profesörlüğü 1990’ların ortalarında Oxford Üniversitesi tarafından oluşturulan bir pozisyona dayandırarak. “Bu konuda çok ciddi olmamızın zamanı geldi, çünkü bilim ne kadar ilerlerse, genel halk ile politikacılar ve akademi arasındaki mesafe o kadar artacak.”
COVID-19 pandemisinden sonra kamuoyunun bilim insanlarına bakışı zarar gördü. 2019’da Pew Araştırma Merkezi’nin bir anketi, Amerikalıların çoğunun araştırmacı bilim insanlarına olumlu baktığını bulmuştu (ancak sadece yarısı onları iyi iletişimciler olarak görüyordu). Ancak 2019 ile 2023 arasında, bilim insanlarına güvenmediğini söyleyen Amerikan yetişkinlerinin oranı yüzde 13’ten yüzde 27’ye yükseldi.
“Bilimi eğlenceli ve erişilebilir hale getirmek için 10 yıllık bir yolculuk yaptım,” diyor Biberdorf ve “stereotipleri patlatmayı” sevdiğini de söyleyen Biberdorf “Genç çocuklara ve herkese bilimin yaptığımız her şeyin içinde olduğunu göstermek istiyorum,” diye ekliyor.
Notre Dame’daki işe, bilimsel bilgisini kamuya yönelik anlaşılır parçalara dönüştürme konusunda yılların deneyimine sahip olduğu için kısmen kabul edildi. Sosyal medyadaki popüler videolarıyla insanlara ulaşmanın yanı sıra, NPR’de Seeking a Scientist adlı bir podcast sunuyor, bilimle ilgili çocuk kitapları yazıyor ve televizyona çıkıyor, ayrıca K-12 öğrencilerini bilim kariyerlerine ilgi duymaya teşvik eden Texas merkezli bir tanıtım organizasyonu olan Fun with Chemistry‘yi başlattı.
Biberdorf her zaman bir performans yeteneğine sahip olmuşken, sahne varlığını ve kamuya yönelik mesajlaşmasını Amy Poehler’ın “gerçekten tuhaf ve harika benliklerimizi ortaya koyabileceğimiz yer” olarak tanımladığı Smart Girls organizasyonu ile olan ortaklığı aracılığıyla geliştirmiştir.
Matematikçi Marcus du Sautoy “Bir bilim insanı olmak, bilimi keşfetmek, bilimi öğretmek, bilimi yönetmek ama aynı zamanda kamuoyuna bilim hakkında bilgi vermek de demektir” diyor.
“Bilimle ilgilenen sosyal medya kullanıcıları gibi kişilere destek olmak, üniversitelerin araştırma profillerini artırmak ve bilimsel yanlış bilgileri mücadele etmek için kullanılabilecek gözden kaçırılmış bir araç olabilir” diyor bazı akademisyenler.
Biberdorf’un eski bir meslektaşı Michael Rose, Biberdorf’un tanıtım programını kullanmanın, kendisine neredeyse 500.000 dolarlık hibe sağladığını düşünüyor.
Bilim insanı olmak
Sosyal medyanın yükselişi, tıp uzmanları ve bilim insanlarının kamu ile etkileşim biçimlerini dönüştürdü ve bu durum hem fırsatlar hem de zorluklar sundu. YouTube, Instagram ve TikTok gibi platformlar, çeşitli uzmanların değerli bilgileri paylaşmasına olanak tanırken, aynı zamanda izleyicileri yanıltıcı bilgilere de maruz bırakıyor.
Oxford’un Kamu Bilimi Anlayışı için Charles Simonyi Profesörü olan matematikçi Marcus du Sautoy, bilim insanlarının kamu tartışmalarına aktif olarak katılmaları gerektiğinin altını çiziyor. Bilim iletişimini bilim pratiğinin bir parçası haline getirmenin önemini vurguluyor ve bunun araştırma ve öğretim kadar temel bir unsur olması gerektiğini belirtiyor.
Üniversiteler, bu iletişimin önemini giderek daha fazla kabul ediyor. Notre Dame gibi kurumlar ve Birleşik Krallık’taki diğer üniversiteler, kamu bilincini artırmaya yönelik profesörlük pozisyonlarına yatırım yapıyor. Bu değişim, toplumla etkileşimin araştırma görünürlüğünü artırabileceği ve yanıltıcı bilgileri yenebileceği yönündeki artan bir kabulü yansıtıyor.
Biberdorf’un UT Austin’deki deneyimi, etkili bir dışa dönük iletişimin nasıl hibe başvurularını güçlendirebileceğini gösteriyor; bu tür iletişim, finansman ajanslarının değer verdiği somut bir toplumsal etki sağlıyor. Tamamen bilim iletişimine adanmış bir pozisyonun kurumsal destek bulmasında zorluklar yaşanmasına rağmen, onun dışa dönük programları, fon elde etme ve toplumu etkileşimde bulunma konusunda faydalı olmuştur.
Ben Rein’in TikTok’taki başarısı, sosyal medyanın bilime güven inşa etme potansiyelini sergiliyor. Kamu sağlığı konularındaki viral videoları, önemli bir dikkat çekti ve bilim insanlarının kamu ile bağ kurarak yanıltıcı bilgilere karşı nasıl karşılık verebileceklerini gösterdi. Araştırmaları, çevrimiçi etkileşimin bilimsel uzmanlığa olan güveni artırabileceğini ortaya koyuyor.
Biberdorf, Notre Dame’daki yeni rolüne geçerken, yanıltıcı bilgilere karşı mücadele etmeyi öncelikli bir hedef olarak belirliyor. Kamu etkileşimi için dostça bir ortam yaratmayı ve bilim iletişimi alanındaki diğerleriyle iş birliği yapmayı planlıyor. Bu yaklaşım, yanıltıcı bilgilerin düzeltilmesi ile toplumda bulunan diğer seslere saygı gösterme arasında bir denge kurmanın önemini vurguluyor.
Genel olarak, bilim iletişiminin akademik kültüre entegre edilmesi kritik öneme sahiptir. Bilim insanlarını uzmanlıklarını paylaşmaya teşvik ederek, üniversiteler kamu anlayışını ve bilime güveni geliştirmede önemli bir rol oynayabilir.
Kaynakça: The science of public communication (insidehighered.com) (son erişim tarihi: 09.10.2024)
