Bilimsel çalışmalar yapılırken kadın fizyolojisi ve anatomisinin çok farklı özelliklere sahip olduğunu atlamamak oldukça büyük bir önem taşıyor.
Sedef Çakır
GazeteBilim Yazı İşleri
Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte tıp ve biyoloji alanında yapılan çalışmalar da hız kazanıyor. Bilim insanları çeşitli hastalıkları kolaylıkla teşhis etmek ve tedavi yöntemleri geliştirmek adına global düzeyde araştırmalar yapıyor. Fakat kadın ve erkek fizyolojisi birbirinden farklıdır. Bilimsel çalışmalar yapılırken kadın fizyolojisi ve anatomisinin çok farklı özelliklere sahip olduğunu atlamamak oldukça büyük bir önem taşıyor. Bu parametreler göz önünde bulundurulduğunda araştırmaların başarısı da aynı şekilde artıyor.
Doğum yapmak oldukça tehlikeli olabilir
İnsanlar çoğu canlıya göre çok uzun süre boyunca doğum sancısı çeker. Bu durum saatler, hatta günler sürebilir. Bu süre zarfında da çeşitli komplikasyonların meydana gelmesi çok olasıdır. İnsanların doğum kanalı oldukça kıvrımlı bir yapıya sahip olduğundan bebeğin başının ortalama 90 derece dönmesi gerekir. Bu sebeple de doğum sırasında çoğunlukla dışarıdan yardım gerekir.
Günümüzde zor geçen bir doğum sürecinin anneye bağlı hastalıkların %30’una kadarından sorumlu olduğu tahmin edilmektedir. Bu durumun sebebinin büyük kafatası yapısından kaynaklandığı yanlış bir düşüncedir. Karmaşık anatomi ile doğumun kolaylığı arasındaki bu biyolojik denge, “obstetrik ikilem” olarak adlandırılır. Bu, son yıllarda biyomekanik, metabolik ve biyokültürel açılardan yoğun şekilde sorgulanmış tartışmalı bir hipotezdir. Bazı bilim insanları bu hipotezin anatomi, beslenme, genler, hormonlar ya da tıbbi uygulamaların hassas detaylarını göz ardı ettiğini düşünmektedir.
ADHD kadınlar ve kız çocuklarında farklı şekilde seyrediyor
ADHD hiperaktivite ile ilişkilendirilen bir nörogelişimsel bozukluktur. Fakat “dikkatsiz tip ADHD” olarak adlandırılan türde unutkanlık, bir işe başlandığında onu devam ettirmede zorluk ve düzensizlik görülebilir. Kadınlar genellikle bu ADHD türüne sahip olurlar. Her ne kadar aslında belirtileri belirgin şekilde gösteriyor olsalar da bunların duygusal sebeplerden veya öğrenme güçlüğünden kaynaklandığı düşünülerek bulgular yanlış yorumlanabilir. Bunun sonuçları da oldukça ciddi olabilir.
Adet döngüsü = yeni bir beyin
Evet yanlış okumuyorsunuz! Menstrüasyon süreci beynin yeniden programlanmasına neden oluyor. Adet döngüsü duyguları, hafızayı, davranışı ve hafıza aktarımının verimliliğini yöneten beyin bölgelerini dramatik şekilde yeniden şekillendiriyor. Hatta, adet döngüsüne ek olarak, daha önce yapılan çalışmalar ilk hamilelik sürecinin beynin kimlik algısı ve sosyal etkileşim ile ilgili ağında (default mode network) radikal değişimlere yol açtığını göstermişti. Güncel araştırmalar, ikinci hamileliğin de bu duruma yol açtığını desteklese de, bu değişimlerin ilk hamilelikteki gibi baskın olmadığını gözler önüne seriyor.
İkinci hamilelikte, esas olarak en büyük değişimler görsel ve işitsel uyaranlara yanıt veren ve dikkati yönlendiren beyin bölgelerinde gözlemleniyor. Araştırmacılar, ikinci hamilelikte gri maddenin (beynin içinde nöronların gövdelerinin yoğun olduğu ve bilginin işlendiği bölge) nöroplastisite nedeniyle azaldığını ve sinir ağı organizasyonunun ve beyaz madde (aksonlar ve miyelinli liflerin bulunduğu bilgi taşıma bölgesi) yollarının kendine özgü şekilde etkilendiğini dile getiriyor. Bunlar, beynin yeni roller ve sorumluluklara uyum sağlamak için kendini ince ayarladığının bir başka göstergesidir. Bu değişimlerin başka ne gibi sonuçlar doğurduğunu anlamak için daha çok araştırmaya ihtiyaç vardır.
Menopoz sırasında sıcak basmasının kaynağı
Menopoz sürecinde terleme, kalp çarpıntısı, baş dönmesi, yorgunluk ve anksiyete gibi durumlar görülür. Son yıllarda artan çalışmalar östrojen seviyesindeki azalmanın beyindeki hipotalamusta bulunan ve vücut sıcaklığını düzenleyen belirli bir nöron grubunu etkilediğini ve bu nöronların uygunsuz şekilde ateşlenmesine yol açtığını gösterdi. Şimdi ise şirketler bu nöronları bloke ederek sıcak basmalarını tamamen durdurmayı hedefleyen ilaçları test ediyor. Bilim insanlarına göre bu gelişmeler her ne kadar olumlu ve umut verici olsa da bu durumun mekanizmasının son on yılda açıklığa kavuşturulmaya başlanması da aynı zamanda düşündürücü.
Kaynakça:
International Women’s Day: The Evolutionary Mysteries of The Female Body : ScienceAlert
Second Pregnancy Does Something Unique to The Brain, Study Reveals : ScienceAlert
Scientists are finally studying women’s bodies. This is what we’re learning. | National Geographic
