Sokakta yaşayan şehirli bir köpeğin bir kurt gibi, kedinin de bir vaşak gibi avlanarak kendini doyurabileceğini düşünmek en hafifinden derin bir cehalet ve muhakeme gücü yetersizliği olarak düşünülebilir.
Prof. Dr. M. Numan OĞUZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi
Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Anabilim Dalı
Röportaj: Emrah Maraşo
Şehirlerdeki köpekler beslenmeye muhtaç
Kedi ve köpekleri mamayla beslemek onların doğasını bozuyor ve deyim yerindeyse tembelleştiriyor mu?
Kediler etçil ve avcı, özellikle de köpekler fırsatçıl (omnivora/hepçile yakın, bitkisel ve hayvansal gıdalar beraberce tüketebilen), daha az avcı hayanlardır. Köpeklerin kırsalda yaşarken ara sıra sıçan, tavşan, tilki, sansar gibi kendinden küçük hayvanlar yakaladığı, hatta yediği, kurtlarla dövüştüğü bilinir. Ancak kent şartlarında köpeklerin değil bunlar avlaması, çöp konteynerlerine girip yiyecek araması bile pratik olarak pek mümkün değildir. Bu açıdan köpekler insanlar tarafından verilen uygun miktarda ve özellikteki yemle beslenmeye muhtaçtır. Bayat ekmek, kemik ve çöple beslenmek kedi ve köpek sağlığı açsından sürdürülebilir değildir.
Kediler çevik hayvanlar olduklarından çöp konteynerleri dahil pek çok kaynaktan beslenir; böcek, kuş ve kemirgenleri avlayabilirler. Ancak ileri avcılık yetenekleri yavrulukta annelerinin verdiği eğitim veya sonrasında zor yoldan edinilen tecrübelere dayanır. Eğer bir kedi yavruluğunda annesi tarafından eğitilmemişse ve ilk kez fare görürse, ondan korkup kaçabilir veya sadece oynayıp bırakabilir. Nasıl fare yakalayacağını, nasıl öldüreceğini ve nasıl yiyeceğini ayrı ayrı öğrenmesi gerekir. Kediler yavruyken annesinin öğrettiği yiyecekleri ömür boyu tercih etme eğilimindedirler. Bu yüzden bazı kediler fare vb hayvanları avlar ama yemeden (öğrendiği şekilde, aferin almak için) sahibine getirip bırakır, sahibinin verdiği mamayı yer. Bir kedi tok olsa bile içgüdüsel olarak küçük hayvanları takip etme ve yakalama içgüdüsüne sahiptir.
Yetersiz, aşırı veya dengesiz besleme zararlı
Endüstriyel mamalar kedi ve köpekler için zararlı mı? Kendi yiyeceklerini doğada kendileri mi bulmaları gerekiyor?
Kedilerin ve özellikle de köpeklerin şehir şartlarında devamlı sağlıklı beslenecek kadar avlanması pek mümkün değildir. O yüzden özellikle kış aylarında, yavruyken ve emziren dişilerin uygun miktarda hazır yemle yemlenmesine gerek vardır. Normal kalitede ve dengeli besin madde içeriğine sahip bir mama sağlık üzerine olumsuz bir etki yapmaz. Yetersiz, aşırı veya dengesiz besleme zararlıdır.
Sokakta yaşayan hayvanların kendi bulduklarına ilaveten uygun miktarda hazır mamayla beslenmesinde bir sakınca yoktur. Yeter ki hayvanlar aşırı beslenip obez, yetersiz beslenip kaşektik (cılız) olmasın. Kedilerin beslenmesinde bete karoteni A vitaminine çevirememe ve omega 6 özellikli yağ asitlerinden Linoleik asidi (Ayçiçek yağı gibi) metabolize etme zorluğu benzeri özellikleri unutulmamalıdır.
Yetersiz çöp toplama fare üretir
Kedilere düzenli mama vermek onları fare yakalamaktan alıkoyar mı? Bu eğer bir risk ise şehirlerde fare popülasyonunun çoğalması tehlikesiyle mi karşı karşıyayız?
Kedilere düzenli mama vermek onları fare yakalamaktan alıkoymaz. Sokakta annesi tarafından eğitilerek büyümüş bir kedi tok olsa bile içgüdüsel olarak fare yakalar. Farelerin çoğalması açısından risk faktörü olan asıl konu, sokak hayvanlarının tüketeceğinden fazla yemin sokaklara bırakılması ve bunların fareler tarafından tüketilmesidir. Hali hazırda yetersiz bir çöp toplama hizmeti olması, o yerde fare üremesi için yeter de artar.
Bilinçlendirilmiş ve yetkilendirilmiş hayvan severler
Sokak hayvanlarına kim mama vermeli? Hayvan severler mi? Belediyeler mi?
Sokak hayvanların belediyelerin desteği ve iş birliği içinde, bilinçlendirilmiş ve hatta yetkilendirilmiş hayvan severlerin beslemesi en doğrusudur. Beslenme noktaları oluşturmak, belli saatlerde besleme yapmak, artan yemlerin temizlenmesi veya toplanması en doğru yaklaşım olacaktır. Hayvanlar beslenme saatlerini, yerini, kimlerin beslediğini kolayca öğrenir, bilir ve doyacağı kadar yem yerler.
Derin bir cehalet
Sokak hayvanlarını besleme yasağı mantıklı mıdır?
Sokakta yaşayan şehirli bir köpeğin bir kurt gibi, kedinin de bir vaşak gibi avlanarak kendini doyurabileceğini düşünmek en hafifinden derin bir cehalet ve muhakeme gücü yetersizliği olarak düşünülebilir.
