Yeni bir araştırmaya göre, karın kaslarındaki hareketler beyne kadar ulaşabiliyor ve gün boyunca biriken atık maddelerin temizlenmesine yardımcı oluyor.
Jess Cockerill
Çeviri: Sedef Çakır
GazeteBilim Yazı İşleri
Vücudumuzu hareket ettirmenin beyin sağlığı adına oldukça önemli olduğunu biliyoruz. Fakat yeni bir araştırma bunun nedenine dair bir açıklama ortaya koydu: Bu durum, beyindeki sıvıyı dışarı atan hidrolik bir pompa benzeri mekanizmayı tetikliyor olabilir.
Pennsylvania State Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, fareler üzerinde yaptıkları çalışmalar ve gerçekleştirdikleri simülasyonlar sayesinde, karın kaslarındaki hareketlerin beyne kadar ulaşabildiğini ve gün boyunca biriken atık maddelerin temizlenmesine yardımcı olabileceğini keşfetti.
Bu çalışma, aslında beynimizde olup bitenlerle bedenimizde gerçekleşenlerin birbirinden o kadar da ayrı olmadığını gösteren somut bir kanıt niteliğinde.
Bu çalışmada, karın kasları kasıldığında karındaki kanı tıpkı hidrolik bir sistemde olduğu gibi omuriliğe doğru ittiğini, bunun da beyne baskı uygulayarak beynin hareket etmesine neden olduğunu keşfettik.
Patrick Drew, “Araştırmamız, yalnızca hareket etmenin bile beyin sağlığını destekleyen önemli bir fizyolojik mekanizma olarak nasıl işlev görebileceğini gözler önüne seriyor. Bu çalışmada, karın kasları kasıldığında karındaki kanı tıpkı hidrolik bir sistemde olduğu gibi omuriliğe doğru ittiğini, bunun da beyne baskı uygulayarak beynin hareket etmesine neden olduğunu keşfettik.” dedi.
Fareler memeli canlılar olduğu için vücutları biz insanlarla bir ölçüde benzer şekilde çalışır. Bu sebeple, bilim insanları insan fizyolojisini anlamaya çalışırken çoğu zaman ilk olarak onları inceler.
Buna ek olarak, fareler üzerinde bazı işlemler yapmak da mümkündür. Örneğin, bilim insanları farelerin kafataslarına bir pencere açarak içeride neler olup bittiğini gözlemlemleyebilirler.
Bu çalışmada araştırmacılar, yaşayan farelerin beyinlerini bu tür pencereler aracılığıyla inceleyerek yüksek çözünürlüklü görüntüler elde etmek için iki fotonlu mikroskopiyi kullandı.
Fareler başları sabitlenmiş halde koşu bantlarında yürüdüğünde, bilim insanları beynin, fare adım atmadan hemen önce gerçekleşen karın kası kasılmasının ardından anında hareket ettiğini gözlemledi.
Araştırmacılar, anestezi altındaki farelerin karın bölgelerine hafif baskı uygulayarak beynin hareketinin kaynağının bu olduğunu doğruladı.
Patrick Drew, “Önemli olan şu ki, karın bölgesindeki baskı yok edildiğinde beyin hemen eski konumuna dönmeye başladı. Bu da karın basıncının, beynin kafatası içindeki konumunu hızlı ve belirgin şekilde değiştirebildiğini gösteriyor.” sözlerini dile getirdi.
Bizler de doğrulurken veya bir yoga pozisyonundayken beyinlerimiz benzer bir etki gösteriyor olabilir.
İç yapıların sanal, üç boyutlu rekonstrüksiyonlarını oluşturmak için X ışınlarından yararlanan mikro bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları, karın boşluğu, omurilik ve beyin arasında bu “pompayı” oluşturan damar ağını oluşturdu.
Biyomedikal mühendisi Francesco Costanzo, “Beyni bir sünger olarak düşünme fikrinden yola çıkarak onu aynı zamanda kirli bir sünger gibi de ele aldık. Kirli bir süngeri nasıl temizlersiniz? Musluğun altında tutar ve sıkarak içini boşaltırsınız.” ifadelerini kullandı.
Simülasyonlar, karın kaslarının gerilmesiyle tetiklenen beynin ince hareketlerinin, beyin-omurilik sıvısını (BOS) beynin içinden geçirip dışarı doğru iterek beyin ile kafatası arasındaki subaraknoid boşluk adı verilen bölgeye taşımaya yetecek düzeyde olduğunu ortaya koydu.
Ek olarak, araştırmalar, beyin-omurilik sıvısının (BOS) akışının, aksi halde nörodejenerasyona katkıda bulunabilecek atık maddelerin beyinden uzaklaştırılması açısından önemli olduğunu gösterdi.
İlginç bir şekilde, uyku sırasında beyin-omurilik sıvısı (BOS) ters yönde hareket eder. Yani subaraknoid boşluktan beyne doğru nüfuz eder. Şimdiye kadar BOS akışının uyku ve uyanıklık arasında neden bu kadar büyük farklılık gösterdiği net değildi; bu araştırma ise buna dair olası bir açıklama sunuyor.
Araştırmadan elde edilen bulgular Nature Neuroscience dergisinde yayımlandı.
Kaynakça:
Movement Triggers a Hidden ‘Brain Cleaning’ Mechanism, Study Shows : ScienceAlert
Son Erişim Tarihi: 18/05/2026
