“Üretim ya da teslimat aşamasında içine patlayıcı+kod konulmuş olması, kodun yollanacak olan bir mesajla harekete geçirilip patlamayı yaratması mümkün. Zaten Lübnanlı yetkililer bugün 3 gr patlayıcıdan bahsediyorlar.”
Füsun Sarp Nebil
Röportaj: Emrah Maraşo
Lübnan’da Hizbullah üyelerine yönelik, çağrı cihazları üzerinden gerçekleştirilen saldırıda en az 9 kişinin öldüğü, 200 kişinin durumunun ağır olduğu ve toplamda ise 2750 yaralının bulunduğu açıklandı.
Saldırının ardından bu saldırının nasıl yapıldığı, teknolojinin rolü ve sivilleri de hedef alan söz konusu savaş tarzının geleceği üzerinde duruluyor.
Bilişim uzmanı Füsun Sarp Nebil’le konuştuk.
Çağrı cihazlarının pille patlatılması ve bu kadar yaygın, ciddi bir hasar meydana getirmesi mümkün müdür?
Çağrı cihazı içindeki pillerin patlatılması mantıklı gelmiyor. Neden? Öncelikle çağrı cihazı dediğimiz aygıt bir hayli basit bir cihaz. Karmaşık yazılım kodu çalıştırmak ne kadar mümkün bilemiyorum.
Diyelim ki pili patlatacaksınız; önce cihazların numaralarını bileceksiniz, sonra içine sızacaksınız -ki internete bağlı olmayan bir cihaz bu- ve içine öyle bir kod koyacaksınız ki bu kod pili ısındıracak kadar yüklü bir işlem yapacak ve bunu aynı anda binlerce cihazda yapacaksınız.
Gerçek dünyada lityum-iyon piller patladığında, parmakların kaybı gibi yaralanmalar (mobil telefonlarla ilgili) raporlansa da ölüme yol açması zor gözüküyor. Üstelik, lityum piller patladığında ufak da olsa yangın oluşturur. Bunlar da raporlanmamış.
Çağrı cihazlarına üretim veya nakil aşamasında bir patlayıcı ve kod yerleştirildiği söyleniyor. Siz bu tahmine katılıyor musunuz?
Bunu zaten ilk söyleyenlerden birisiyim. Akla yatkın olan senaryo ancak bu olabilir. Üretim ya da teslimat aşamasında içine patlayıcı+kod konulmuş olması, kodun yollanacak olan bir mesajla harekete geçirilip patlamayı yaratması mümkün. Zaten Lübnanlı yetkililer bugün 3 gr patlayıcıdan bahsediyorlar.
Günlük teknolojinin savaş suçu oluşturacak bir silah olarak kullanılması örneği olarak bu saldırı tarzı, gelecekte de yaygınlaşabilir mi?
Bu saldırı cinsi yeni bir şey değil. Özetle, bir patlayıcı kullanılmış ve uzaktan patlatılmış. Yeni olan şey; tarz. Yani, düşman görülen bir grubun yaptığı alım takip edilmiş ve bu alım gruba karşı kullanılmış.
Olayın, öncelikle zekâ ya da teknoloji değil, casusluk boyutu var. Birileri Hizbullah’ın alımını tam olarak raporlamış. Nereden alındığı, belki ne zaman olduğu, ne marka olduğu vs… Bu arada, baştan neden bu tür bir cihaza yönlendirildikleri bile sorgulanabilir.
Ancak dünya açısından, buradaki daha önemli olay şu: Gazze’deki hastane ya da Birleşmiş Milletler binası gibi sivil yerlere yapılan saldırılar nasıl savaşta belirlenmiş olan “sivil halk” kavramına karşı savaş suçu oluşturan bir yapıdaysa, bu saldırı da aynen sivil halka karşı yapılmış. Hizbullah sivil olmasa da, halkın içine karışmış olan, yani bir süpermarkette alışveriş yapan, motosiklet kullanan, araba kullanan Hizbullah üyelerinin çevresindeki sivil halka aldırılmadan bu saldırı gerçekleştirilmiş. Bu vahim bir durum. Savaşın giderek, alışılmış etik kurallarının yıkılmakta olduğunu ortaya koyuyor.
Füsun Sarp Nebil kimdir?
Füsun Sarp Nebil, İstanbul, Bakırköy’de doğdu. Eğitimini Çanakkale, İzmir ve İstanbul’da yaptı. Evli, 2 çocuk sahibidir. Denizcilik meraklısıdır (amatör kaptan).
Master derecesini Istanbul Teknik Üniversitesi Nükleer Yüksek Mühendisliği bölümünden aldı (Şimdi Enerji Enstitüsü). THY, Nasas Alüminyum Fabrikası ve Alemdar Holding Grubunda çeşitli görevlerde bulundu.
1997 Türkiye’nin ilk ISP’lerinden Alnet’in Genel Müdürlüğüne getirildi. 1999 yılında turk-internet.com’un da dahil olduğu çeşitli siteleri yayınlayan Intervizyon Ltd. şirketini kurdu. Şirket halen Kadinvizyon.com gibi başka siteleri de yönetmektedir.
1998 – 2011 arasında Ulaştırma Bakanlığı tarafından kurulan İnternet Kurulu üyeliği yaptı. Devletin özel sektörü aldığı çeşitli komisyonlarda çalıştı. 2016’dan beri TOBB Telekom Meclisi üyesidir.
Nebil, Eylül 2001 yılında Birleşmis Milletler tarafından Türkiye’den seçilen başarılı iş kadınları arasında yer aldı (UNECE INCLUDES 9 TURKISH BUSINESSWOMEN ON ITS LIST).
2010-2013 arasında Türkiye Dijital Oyun Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yaptı.
2011 – 2015 arasında 4 yıl Eutelsat Avrupa TV Ödüllerinde Jüri Üyeliği görevi aldı.
Türkiye İhracatçılar Merkezi dahil, çeşitli projelerde “Bilişim ve İletişim Sistemleri Danışmanlığı” vermektedir. Konusuyla ilgili olarak TV programlarına ya da konferanslara katılarak, konuşma yapmaktadır. Yazıları internet üzerinden turk-internet.com sitesinin yanısıra, yetkinreport.com, bilisimdergisi.org.tr, Boğaziçi Üniversitesi Mezunlar Derneği Dergisi, 21.Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, Güncel Hukuk Dergisi, Ankara Baro Dergisi, journo.com, Tüketiciler Birliği Etikett gibi çeşitli ortamlarda yayımlanıyor.
(Özgeçmiş T24’ten alınmıştır.)
