Barselona Küresel Sağlık Enstitüsü (ISGlobal) tarafından yürütülen bir çalışmaya göre, 2022 yazında Avrupa’da sıcaklığa bağlı ölümlerin yükü 70.000’i aşmış olabilir.
Çeviri: Suat Tatar
The Lancet Regional Health-Europe dergisinde yayınlanan çalışmanın yazarları, 2022 yılında Avrupa kıtasında yaşanan rekor sıcaklıklarla ilişkili ölüm oranlarına dair ilk tahminlerini yukarı yönlü revize etti. Çalışma “Avrupa’da değişen sıcaklıkların etkisini değerlendirmek için zamansal veri toplamanın etkisi: epidemiyolojik bir modelleme çalışması” başlığını taşıyor.
Nature Medicine dergisinde yayınlanan daha önceki bir çalışmada, aynı ekip 35 Avrupa ülkesindeki 823 bölgede haftalık sıcaklık ve ölüm verilerine uygulanan epidemiyolojik modelleri kullanmış ve 2022 yılında sıcaklığa bağlı erken ölümlerin sayısının 62.862 olacağını tahmin etmiştir.
Bu çalışmada yazarlar, haftalık verilerin kullanılmasının sıcaklığa bağlı ölümleri olduğundan düşük göstermesinin beklendiğini kabul etmiş ve yüksek sıcaklıkların ölümler üzerindeki etkisini doğru bir şekilde tahmin etmek için günlük zaman serisi verilerine ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekmiştir.
Yeni çalışmanın amacı, haftalık ve aylık sıcaklık ve ölüm oranı zaman serileri gibi toplu verilerin kullanımından kaynaklanan hataları ölçebilen teorik bir çerçeve geliştirmekti. Zamansal olarak birleştirilmiş verilere dayalı modeller kullanışlıdır çünkü birleştirilmiş veriler Eurostat gibi kurumlardan gerçek zamanlı olarak elde edilebilir ve sağlık tehlikesinin ortaya çıkmasından sonraki birkaç gün içinde ölçülmesini kolaylaştırır.
Araştırma ekibi, teorik bir çerçeve geliştirmek için 16 Avrupa ülkesindeki 147 bölgeden günlük sıcaklık ve ölüm kayıtlarını bir araya getirmiştir. Daha sonra sıcak ve soğuğa bağlı ölüm tahminlerini günlük, haftalık, iki haftalık ve aylık olmak üzere farklı toplama düzeylerine göre analiz edip karşılaştırmışlardır.
Analiz, birleştirme zaman ölçeğine göre epidemiyolojik tahminlerde farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, haftalık, iki haftalık ve aylık modellerin günlük modele kıyasla sıcak ve soğuğun etkilerini olduğundan düşük tahmin ettiği ve düşük tahmin derecesinin birleştirme süresinin uzunluğu ile arttığı bulunmuştur.
Özellikle, 1998-2004 dönemi için, günlük model yıllık soğuk ve sıcağa bağlı ölümleri sırasıyla 290.104 ve 39.434 erken ölüm olarak tahmin ederken, haftalık model bu rakamları sırasıyla %8,56 ve %21,56 oranında düşük tahmin etmiştir.
Avrupa Araştırma Konseyi’nin EARLY-ADAPT projesini yöneten ISGlobal araştırmacısı Joan Ballester Claramunt, “2003 yazı gibi aşırı soğuk ve sıcak dönemlerde, haftalık veri modelinin eksik tahmininin sadece %4.62 olduğu durumlarda farkların çok küçük olduğunu belirtmek önemlidir” diyor.
Ekip, daha önceki çalışmalarında 2022 yılında yaşanan rekor sıcaklıklara atfedilen ölüm yükünü revize etmek için bu teorik çerçeveyi kullandı. Yeni metodolojik yaklaşım kullanılarak yapılan hesaplamalara göre, bu çalışma sıcaklığa bağlı ölümleri %10,28 oranında eksik tahmin etmiştir; bu da 2022 yılında günlük veri modeli kullanılarak tahmin edilen gerçek sıcaklığa bağlı ölüm yükünün başlangıçta tahmin edildiği gibi 62.862 ölüm değil, 70.066 ölüm olduğu anlamına gelmektedir.
Sıcaklıkların kısa vadedeki etkilerini analiz etmek için haftalık verilerin kullanılması
Ballester, “Genel olarak, aylık toplu verilere dayanan modelleri ortam sıcaklıklarının kısa vadeli etkilerini tahmin etmek için yararlı bulmuyoruz” diye açıklıyor.
“Bununla birlikte, haftalık verilere dayalı modeller, epidemiyolojik gözetimde gerçek zamanlı uygulamada ve örneğin sıcak hava dalgalarının ve soğuk hava dalgalarının etkisini azaltmak için acil durum planlarının etkinleştirilmesi gibi kamu politikalarını bilgilendirmede yararlı olmak için ölüm tahminlerinde yeterli hassasiyet sunmaktadır.”
Araştırmacılar genellikle günlük verilere dayalı büyük ölçekli epidemiyolojik çalışmalar tasarlamayı zorlaştıran veya imkansız kılan bürokratik engellerle karşılaştığından, bu araştırma alanında haftalık verileri kullanabilmek bir avantajdır.
Ballester’e göre, günlük verilerin mevcut olmadığı durumlarda, Avrupa için gerçek zamanlı olarak kolayca erişilebilen haftalık verilerin kullanılması, “günlük veri modeli kullanılarak elde edilen tahminlere iyi bir yaklaşım” sunabilecek bir çözümdür.
Kaynak: https://phys.org/news/2023-11-high-temperatures-excess-deaths-europe.html
