Okul hayatı yüzme havuzunda yüzmeye benzer. Buradaki tek risk boğulmaktır ki bu da çok nadiren gerçekleşir. Boğulma tehlikesi olursa acemi yüzücü adayı çoğu zaman kendi çabasıyla, bazen de havuzdaki diğer yüzücülerin yardımıyla kenara ulaşmayı başarır. Oysa iş hayatı, yani engin denizlerde yüzmek, havuza hiç benzemez. Burada su çok daha derin, dalgalı, akıntılı ve zaman zaman fırtınalıdır. En önemlisi ise; bu karanlık denizler buraların eskiden beri hakimi olan ve acemi yüzücülerin kendi bölgelerine girmelerinden hiç hoşlanmayan yırtıcı köpekbalıklarıyla doludur. (Çevirmen Notu)
Voltaire Cousteau
Çeviren: Pınar Daylan
Doğrusu kimse köpekbalıklarıyla yüzmek istemez. Sonuçta bu bilindik bir spor dalı, keyifli bir aktivite ya da neşelendirici bir olay değildir. Bu talimatlar öncelikli olarak meslekleri gereği yüzmek zorunda kalan ve etrafı köpekbalıklarıyla sarılan kişiler için yazılmıştır.
Yüzmeye başlamadan önce suyun köpekbalıklarıyla çevrili olduğunun farkına varmak oldukça önemlidir. Bu öncelikli tespitin yapılmış olması güven sağlar.
Köpek balıklarıyla yüzmek de diğer beceriler gibidir; yalnızca kitaplardan öğrenilemez, acemi kişinin becerisini geliştirmek için pratik yapması gerekmektedir. Bu kurallar, uyulması durumunda, hayatta kalacak şekilde yüzmeyi mümkün kılan temel ilkeleri ortaya koymaktadır.
Tanımlanamayan tüm balıkların köpekbalığı olduğunu varsayın. Bütün köpekbalıkları köpekbalığına benzemez ve bazen köpekbalığı olmayan balıklar da köpekbalığı gibi davranabilir.
Kurallar:
Tanımlanamayan tüm balıkların köpekbalığı olduğunu varsayın. Bütün köpekbalıkları köpekbalığına benzemez ve bazen köpekbalığı olmayan balıklar da köpekbalığı gibi davranabilir. Çok fazla kan dökülmesi durumunda uysal davranışlara tanık olmadığınız sürece bilinmeyen türün köpekbalığı olduğunu varsaymak en iyisidir. Deneyimsiz yüzücüler kanın olmadığı durumlarda uysal davranışın köpekbalığına ait olmadığını düşünerek kötü bir şekilde yaralanmışlardır.
Kanamamalısınız. Temel prensip şudur: kazara veya farkında olarak yaralanırsanız kanamamaya özen göstermelisiniz. Deneyimler kanamanın daha da agresif bir saldırıya yol açtığını göstermektedir. Olaya karışmayan veya yukarıda belirtildiği gibi uysal olan köpekbalıklarını özellikle kışkırtmaktadır.
Yaralanma durumunda kanama olması kaçınılmazdır. Aslında imkânsız gibi görünse de dikkatli bir uygulama, deneyimli yüzücünün ciddi bir yırtılmayı kanamadan ve hatta herhangi bir irade kaybı yaşanmadan devam etmesini sağlayacaktır. Kanamasını kontrol altına alamayan kişilerin köpekbalıklarıyla yüzmeye çalışması ciddi anlamda tehlikelidir. Kanamanın kontrol altına alınması yüzücü için koruyucu unsurdur. Köpekbalığının saldırı konusunda size zarar verip vermediğine dair kafası karışacaktır ve kafa karışıklığı yüzücünün yararına olacaktır. Buna ek olarak köpekbalığı sizi yaraladığı halde neden kanamadığınızı merak edebilir ve bu onlar üzerinde derin bir etki bırakabilir. Kendi potansiyellerini sorgulamaya başlar veya yüzücünün doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanabilirler.
Herhangi bir saldırıya karşın derhal tepki verin. Agresif eylemlerinde meraklı ve girişimci bir yaklaşım vardır. Yüzücünün bu davranışın farkında olması ve hemen harekete geçmesi oldukça kurtarıcı bir eylemdir.
Herhangi bir saldırıya karşı derhal tepki verin. Köpekbalıkları genellikle saldırıdan önce uyarı vermektedirler. Agresif eylemlerinde meraklı ve girişimci bir yaklaşım vardır. Yüzücünün bu davranışın farkında olması ve hemen harekete geçmesi oldukça kurtarıcı bir eylemdir. Uygun bir karşı hamle, buruna sert bir darbedir. Bu neredeyse her zaman geniş çaplı bir saldırıyı önlemektedir çünkü bu hamle köpekbalığının niyetini anladığınızı ve onu geri püskürtmek için gerekli olan her türlü gücü kullanmaya hazır olduğunuzu açıkça ortaya koymaktadır.
Bazı yüzücüler bu koşullar altında sevecen bir tutumun saldırıyı ortadan kaldıracağına inanmaktadırlar. Ancak bu hatalı bir yaklaşımdır ve köpekbalığının saldırısıyla sonuçlanmaktadır. Bu hatalı görüşe sahip olanlar genellikle eksik uzuvlarından tanınabilmektedirler.
Bir yüzücü veya köpekbalığı yaralanmışsa ve kanıyorsa sudan çıkmalısınız. Kanın varlığı ve suda yayılması en uysal köpekbalıklarında bile saldırgan davranışlara yol açacaktır.
Eğer birisi kanıyorsa hemen sudan çıkın. Bir yüzücü veya köpekbalığı yaralanmışsa ve kanıyorsa sudan çıkmalısınız. Kanın varlığı ve suda yayılması en uysal köpekbalıklarında bile saldırgan davranışlara yol açacaktır. Saldırmada becerikli olmayan kişiler genellikle mantıksız davranır ve olayla ilgisi olmayan yüzücülere ve köpekbalıklarına karşı harekete geçerler. Bu karmaşadaki beceriksizlik de kendilerine zarar vermelerine sebep olmaktadır.
Yaralı yüzücüyü kurtarmaya çalışmanın hiçbir faydası yoktur. Saldırıdan kurtulsa da kurtulamasa da bir kere kan döküldükten sonra sizin müdahaleniz onu korumayacaktır. Böyle bir saldırıdan kurtulanlar, doğal olarak, nadiren köpekbalıklarıyla tekrar yüzmeye cesaret edebilirler. Artık sonuca ulaşmış bir köpekbalığı saldırısından da anlaşıldığı üzere etkili hamlelerin eksikliği, önceki kuralların önemini vurgulamaktadır.
Önceden planlayarak karşılık verin. Yetenekli yüzücüler için sürekli bir tehlike köpekbalıklarının güçlü olduğunu unutup yanlış bir biçimde saldırmaktır. Bazı köpekbalıkları hafıza bakımından zayıf olmalarıyla bilinmektedir. Bu zayıflık önceden planlanmış bir hamleyle önlenebilir. Yetenekli yüzücünün bu hamleleri sıralı olarak yapması ve köpekbalığının hafıza kaybından daha kısa sürede yapması gerekmektedir. Bu nedenle duraklamaması gerekmektedir. Köpekbalıklarının unutmasından dolayı işlemin sıklıkla tekrarlanması gerekebilir ancak köpekbalığı unutmuyorsa bir kere yapılması da yeterli olacaktır.
Yaralı yüzücüyü kurtarmaya çalışmanın hiçbir faydası yoktur. Saldırıdan kurtulsa da kurtulamasa da bir kere kan döküldükten sonra sizin müdahaleniz onu korumayacaktır.
Prosedür esasen kural 3 ile aynıdır: burna sert bir darbe. Ancak bu darbe daha beklenmedik bir şekilde ve köpekbalığına hem korkusuz hem de tetikte olduğunuzu hatırlatmanız içindir. Yüzücüler bu hamle sırasında köpekbalığına zarar vermemeye ve kan dökmemeye iki nedenden dolayı dikkat etmelidir: Birincisi köpekbalıkları sıklıkla kanar ve bu 4. Kuralda değinilen kaotik duruma yol açmaktadır. İkincisi eğer yüzücüler bu şekilde hareket ederse yüzücüleri köpekbalıklarından ayırmak mümkün olmayabilir. Gerçekten de köpekbalığından kaçmaya çalışmak önlemleri almaktan çok daha kötüdür çünkü onların saldırgan davranışlarını kontrol etmede hiçbir etkisi yoktur.
Düzenli ya da düzensiz saldırı. Köpekbalıkları genellikle benmerkezcidirler ve bir yüzücüye karşı beraber yüzmezler. Bu organize eksikliği köpekbalıkları arasında yüzme riskini büyük ölçüde azaltır. Bunun yanında bazen köpekbalıkları bir yüzücüye, hatta yüzücüler arasında yalnızca bir yüzücüye, organize bir saldırı düzenleyebilir. İkinci olay yüzücüyü özellikle ilgilendiren bir endişe kaynağı olmasa da bir yüzücüye yapılan organize saldırı ile nasıl başa çıkılacağını bilmek de önemlidir.
Doğru strateji oyalanmadır. Köpekbalıklarının organize saldırıları iki yöntemle saptırılabilir. İlk olarak köpekbalıkları bir grup olarak iç çatışmaya eğilimlidir. Deneyimli bir yüzücü yön değiştirebilir. Deneyimli bir yüzücü köpekbalıklarını birbirine düşürecek küçük veya önemsiz bir şeye dikkat çekerek yönünü değiştirebilir. Genellikle çatışma çözüldükten sonra bile köpekbalıkları organize olmaktan ziyade ne yapmak üzere olduklarını bile hatırlayamamaktadır.
Belirli bir köpekbalığı grubuyla baş etmek için deneyimli olmak gerekir çünkü bir grubu öfkelendiren şey, başka grubu hiç ilgilendirmeyebilir.
İkinci dikkat dağıtma yöntemi ise grup üyelerini her yöne saldırmaya hatta öfkeyle cansız nesnelere saldırmaya itecek kadar öfkelendiren bir faktör eklemektir. Peki bu ne olabilir? Maalesef farklı her köpekbalığı grubunda farklı şeyler onlarda kör bir öfkeyi körüklemektedir. Bu durumda belirli bir köpekbalığı grubuyla baş etmek için deneyimli olmak gerekir çünkü bir grubu öfkelendiren şey, başka grubu hiç ilgilendirmeyebilir.
Bir grup köpekbalığının saldırısına uğrayan bir yüzücünün dikkat dağıtmak için başka bir yüzücüyü kullanmasının etik olmadığını belirtmeye gerek yoktur. Ancak organize saldırı altındaki acemi yüzücüler tarafından yapılması yaygın bir durumdur.
Kaynak:
V. Custeau, “How to swim with sharks: A primer”, Perpectives in Biology and Medicine, vol. 30 (4), pp. 486-489, 1987.
