Monash Üniversitesi bünyesinde yürütülen güncel bir çalışma, 70 yaş sonrasında müzik dinleme alışkanlığının, demans riskinde anlamlı bir azalma ile ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Çeviren: Emine Öykü Güner
GazeteBilim Yazı İşleri
Araştırma ekibi, 10.800’den fazla yaşlı yetişkinden elde edilen verileri analiz ederek; bu yaş grubunda düzenli müzik dinleyen bireylerin demans geliştirme olasılığının, dinlemeyenlere oranla %39 daha düşük olduğunu tespit etti.
Monash Üniversitesi onur öğrencisi Emma Jaffa ve Profesör Joanne Ryan liderliğinde yürütülen proje hem müzik dinlemenin hem de bir enstrüman çalmanın 70 yaş üstü yetişkinlerin bilişsel sağlığı üzerindeki etkilerini inceledi. Yapılan analizler, müziği yaşamlarının düzenli bir parçası haline getiren bireylerin; müziği nadiren tercih eden veya hiç tercih etmeyen bireylere kıyasla demans riskinde %39’luk bir düşüş yaşadığını gösteriyor. Buna ek olarak, bir enstrüman çalmanın da bilişsel sağlık üzerinde önemli avantajlar sağladığı ve demans riskinde %35 oranında bir azalma ile ilişkili olduğu belirlendi. Araştırma, yaşlılık döneminde müzikal faaliyetlere katılımın bilişsel rezervi destekleyen kritik bir faktör olabileceğine işaret ediyor.
Büyük ölçekli yaşlanma çalışmalarından elde edilen bulgular
Araştırmacılar, çalışmalarını ASPREE (Yaşlılarda Olayları Azaltmada ASPirin) çalışması ve ASPREE Yaşlı Kişiler Üzerine Boylamsal Çalışma (ALSOP) alt çalışmasından elde edilen bilgilere dayandırdılar. Sonuçlar Uluslararası Geriatrik Psikiyatri Dergisi’nde yayınlandı.
Çalışmada, her zaman müzik dinlediğini beyan eden bireylerin en güçlü bilişsel avantajları sergilediği görüldü. Bu grupta demans insidansında %39, bilişsel bozukluk görülme insidansında ise %17 oranında bir düşüş saptandı. Ayrıca bu bireylerin genel bilişsel skorlarının daha yüksek olduğu ve günlük olayları hatırlamada kullanılan epizodik* bellek performanslarının daha iyi olduğu gözlemlendi. Hem düzenli müzik dinleyen hem de bir enstrüman çalan kişilerde ise demans riskinin %33, bilişsel bozulma riskinin ise %22 oranında azaldığı kaydedildi.
Beyin sağlığı için erişilebilir bir faaliyet olarak müzik
Araştırmacı Emma Jaffa, araştırmada elde edilen sonuçların “Her ne kadar nedensellik bağı henüz kesinleşmemiş olsa da müzikal faaliyetlerin yaşlı yetişkinlerde bilişsel sağlığın korunması için erişilebilir bir strateji olabileceğini” belirtiyor.
Bu bulgular, nüfusun yaşlanmasıyla birlikte yeni halk sağlığı sorunlarının ortaya çıktığı bir dönemde ortaya çıktı. Yaşam süresinin uzaması, bilişsel gerileme ve demans gibi yaşa bağlı rahatsızlıkların oranlarının artmasına neden olmuş ve bu da aileler ve sağlık sistemleri üzerinde artan bir baskı yarattı.
Yaşam tarzı seçimleri bilişsel yaşlanmayı şekillendirebilir
Çalışmanın kıdemli yazarı Profesör Ryan, demansı geciktirmeye veya önlemeye yardımcı olacak seçeneklerin araştırılmasının aciliyetini vurguluyor. Ryan, “Halihazırda demansın bir tedavisi bulunmadığından, hastalığın başlangıcını önlemeye veya geciktirmeye yardımcı olacak stratejilerin belirlenmesi kritik öneme sahiptir” ifadelerini kullanıyor.
Ryan ayrıca şu eklemede bulunuyor: “Mevcut kanıtlar, beyin yaşlanmasının yalnızca yaşa ve genetiğe bağlı olmadığını, bireyin çevresel faktörlerinden ve yaşam tarzı seçimlerinden etkilenebileceğini göstermektedir. Çalışmamız, müzik dinlemek veya bir enstrüman çalmak gibi yaşam tarzı temelli müdahalelerin bilişsel sağlığı destekleyebileceğine işaret etmektedir.”
* Günlük olayları hatırlarken kullanılan anısal hafıza
Kaynak:
https://www.sciencedaily.com/releases/2025/11/251116105633.htm
(son erişim tarihi: 20.01.2026).
