Pasif içicilik sigara dumanın aktif içici dışındaki kişiler tarafından solunmasıdır. Bu tarz içicilik çoğunlukla insan sağlığı bağlamında ele alınır fakat bu durum tüylü dostlarımız için de aynı derecede önemli tehlikeler yaratmaktadır. Sigara içmenin insanlar üzerindeki doğrudan etkisi yaygın olarak kabul edilirken, evcil hayvanlar üzerindeki zararlı etkileri daha az anlaşılmıştır.
Emine Öykü Güner
Pasif içicilik sigara dumanın aktif içici dışındaki kişiler tarafından solunmasıdır. Bu tarz içicilik çoğunlukla insan sağlığı bağlamında ele alınır fakat bu durum tüylü dostlarımız için de aynı derecede önemli tehlikeler yaratmaktadır. Sigara içmenin insanlar üzerindeki doğrudan etkisi yaygın olarak kabul edilirken, evcil hayvanlar üzerindeki zararlı etkileri daha az anlaşılmıştır. Buna karşın evcil hayvanlarımızla evlerimizi, yiyeceklerimizi, yataklarımızı yani bir yaşamı paylaşırız. Evcil hayvanlarımızla olan bu yakın temas, sigara ve diğer hava kirletici maddelerden kaynaklanan ikinci el dumana olan maruziyeti yani pasif içiciliği ortaya çıkaracaktır. Bu durum evcil dostlarımız için ciddi sağlık problemlerini meydana getirebilir.
Pasif içicilik evcil hayvanlarımız için ne kadar önemli bir risktir ve endişelenmeli miyiz?
O zaman şu soruyu germek gerekir, pasif içicilik evcil hayvanlarımız için ne kadar önemli bir risktir ve endişelenmeli miyiz? Bu soruya cevap vermek için evcil hayvanlarımızın ikinci el dumana maruziyetinin anlaşılması gerekmektedir. Evcil hayvanlar, insanlarla bir yaşamı paylaşacak yakınlıkta olmaları nedeniyle ikinci el dumana maruz kalmaya karşı oldukça müsaittirler. İnsanların aksine, evcil hayvanlar önemli miktarda zamanı iç mekanlarda geçirirler. Hal böyle olunca dikkat edilmesi gereken noktalar ortaya çıkar. Evdeki duman parçacıklarının konsantrasyonu, bir sigara söndürüldükten sonra bile uzun süre kalabilir. Köpekler, kediler, kuşlar ve diğer evcil hayvanlarımız duman parçacıklarının yerleştiği zeminler, halılar ve mobilyalar gibi yüzeylerle temas ederek ve soluyarak bu duman parçacıklarına maruz kalırlar.
Bu noktada bazı kavramlara açıklık getirmek gerekir: ikinci el duman ve üçüncü el duman. İkinci el duman evcil hayvanınızın soluduğu havada bulunan duman parçacıklarıdır. Üçüncü el duman ise sigara içen kişinin yaşadığı yerdeki cilt ve giysilerin yanı sıra mobilyalara, halılara ve diğer şeylere bulaşabilen kalıntıdır (nikotin gibi geride kalan zararlı bileşikler).
Hayvanların solunum hızı insanlardan fazladır. Bu durum da hayvanların soludukları duman hacmini artırır.
Daha detaylandıracak olursak evcil hayvanların anatomisi, ikinci el dumana maruz kalmalarını daha da kötüleştirir. Hayvanların solunum hızı insanlardan fazladır. Bu durum da hayvanların soludukları duman hacmini artırır. Dahası, kediler gibi evcil hayvanlar, zararlı tütün kalıntılarıyla kaplanmış olabilen kürklerini yalayarak kendilerini temizlerler. Sonuç olarak, toksik kimyasalları yutma riskleri artar.
Bunlara ek olarak küçük ya da havalandırması zayıf olan evler daha yüksek duman konsantrasyonlarına yol açarak evcil hayvanları daha büyük riske sokabilir. Ayrıca duman parçacıkları evcil hayvanların oyuncaklarına ve evdeki yatak örtülerine de yerleşerek evcil hayvanlarda kronik maruziyete yol açabilir.
Pasif İçicilik Evcil Hayvanları Nasıl Etkiler?
Pasif içiciliğin evcil hayvanların sağlığı üzerindeki çeşitli ve önemlidir. En yaygın sorunların başında solunum problemleri yer alır. Solunum sorunlarına daha detaylı bakacak olursak:
Solunum sorunlarının belirtileri:
Öksürük,
Hırıltı solunum,
Nefes almada zorluk.
Duman ile kronik maruziyet ciddi rahatsızlıklara yol açabilir:
Bronşit
Astım (kedilerde yaygındır)
Akciğer iltihaplanması
Bunlar dışında burun kanalları uzun olan köpeklerde kanserojen partikül tutulumu nedeniyle burun sinüs kanseri gelişebilir.
Evcil hayvanlarda ikinci el dumana maruz kalmayla ilişkili bir diğer önemli risk kanserdir. Araştırmalar, ikinci el dumana maruz kalan kedilerde lenf sistemini etkileyen bir kanser türü olan lenfoma’ nın görülme sıklığının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca köpeklerde de akciğer kanseri ve burun tümörleri geliştirme riski daha yüksektir.
Araştırmalar, ikinci el dumana maruz kalan kedilerde lenf sistemini etkileyen bir kanser türü olan lenfoma’ nın görülme sıklığının daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Duman maruziyetine bağlı kanser riskini toparlayacak olursak:
İkinci el dumana maruz kalan kedilerde:
Lenfoma (lenfatik sistemi etkileyen) görülme sıklığı yüksek olur.
İkinci el dumana maruz kalan köpeklerde:
Akciğer kanseri riskinde artış gözlenir.
Burun tümörü oluşma olasılığı da daha yüksektir.
Bu durumlar ile karşılaşıldığı zaman evcil hayvanların yaşam kalitesi önemli ölçüde düşer. Bu açıdan bu durumdaki evcil hayvanlara kapsamlı bir veteriner hekim bakımı gerekmektedir.
Evcil hayvanlarda bu sorunlar dışında duman maruziyetine bağlı başka sağlık problemleri de ortaya çıkabilir, bunlar:
Cilt rahatsızlıkları ve ciltte tahrişler
Göz tahrişleri
Bağışıklık sisteminin zayıflaması.
Hassas bir solunum sistemine sahip olan kuşlar sigara dumanına karşı daha savunmasızdır. Kuşlarda duman maruziyetine bağlı olarak şu problemler ile karşılaşılabilir:
Solunum sıkıntısı
Tüy yolma
Ani ölüm potansiyeli.
Geniş yelpazedeki sağlık riskleri gösteriyor ki evcil hayvan sahipleri hayvanlarının ikinci el hatta üçüncü el dumana maruziyetini en aza indirmek için proaktif önlemler almaları gerekiyor.
Evet dumana maruziyet birçok hastalığa yol açıyor. Bu da gösteriyor ki pasif içicilik, evcil hayvanların sağlığı ve refahı için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Tüylü dostlarını korumak isteyen evcil hayvan sahiplerinin dumana bağlı maruziyetin risklerini anlamaları önemlidir. Bu sayede evcil hayvan sahipleri durumu önleyebilecek proaktif önlemler alabilir. Evcil hayvan sahipleri iç mekanlarda sigara içilmesini ortadan kaldırıp dumansız bir ortam yaratarak pasif içiciliğin zararlı etkisini önemli ölçüde azaltabilir.
Kaynakça:
Srimoragot, Pongsri; Sudsakorn, Pratuang; Suwannaphirom, Phornchai; and Ruchisereekul, Kanin (2021) “Survey of Knowledge and Opinion among Thai Veterinarians on Nicotine Toxicity and Second-hand Smoke Effects on Pets’ Health+,” The Thai Journal of Veterinary Medicine: Vol. 51: Iss. 1, Article 10.
https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/secondhand-and-third-hand-smoke-may-be-making-your-pet-sick
https://theconversation.com/is-your-pet-exposed-to-secondhand-smoke-here-are-the-serious-health-risks-221817
https://communityanimalhospitals.com/secondhand-smoke/
https://vcahospitals.com/know-your-pet/the-effects-of-second-hand-smoke-on-pets
https://www.pethealthnetwork.com/dog-health/dog-checkups-preventive-care/what-thirdhand-smoke-can-do-your-pet
