Yaşlanmaya dair moleküler değişikliklerle ilgili yeni araştırmalara göre insanlar biri ortalama 44 ve diğeri ortalama 60 yaşında iki etkili biyolojik sıçrama yaşamaktadır.
Michelle Starr
Çeviren: Feryal Şimal Güneş
Yaşam boyunca bir insan varlığının gelişimi çoğunlukla döllenmeden mezara kadar olan aşamalar halinde birbirini takip eden değişimler olarak düşünülebilir.
Ancak bir sabah uyandığınızda, aynada kendinize bakıp aniden nasıl bu kadar yaşlandığınızı merak ederseniz, bu yalnızca bir kuruntu olmayabilir.
Yaşlanmaya dair moleküler değişikliklerle ilgili yeni araştırmalara göre insanlar biri ortalama 44 ve diğeri ortalama 60 yaşında iki etkili biyolojik sıçrama yaşamaktadır.
Çalışmanın yazarı Stanford Üniversitesinden genetikçi Michael Synder “Zaman içinde yalnızca kademeli olarak değişmiyoruz; gerçekten dramatik değişiklikler de var” diyor.
“40’ların ortasının, 60’ların başlarında olduğu gibi dramatik bir değişim zamanı olduğu ortaya çıktı. Bu hangi molekül sınıfına bakarsanız bakın doğrudur.”
Yaşlanma karmaşıktır ve tüm türden hastalıkların artması riskiyle ilişkilidir. Snyder ve meslektaşları bu rahatsızlıkları daha çok hafifletmek ve tedavi etmek için hangi değişikliklerin meydana geldiğini ve nasıl olduğunu daha iyi anlamak için yaşlanmanın biyolojisini araştırıyorlar. Bu amaçla, onlar birkaç yıl boyunca her birkaç ayda bir biyolojik örnek bağışlayan 108 yetişkinden oluşan bir grubu takip ediyorlar.
Araştırmada bazı durumlarda, örneğin Alzheimer ve kardiyovasküler hastalık gibi riskin zamanla kademeli olarak artmadığını, belirli bir yaştan sonra ani bir şekilde yükseldiğini gözlemlendi. Bu nedenle, yaşlanmanın biyomarkerlerine daha yakından bakmak istediler.
Araştırmacılar gruptan alınan örnekleri kullanarak farklı türdeki biyomolekülleri takip ediyorlar. İncelenen farklı moleküller toplam 135.239 biyolojik özellik için RNA, proteinler, lipitler ve bağırsak, deri, burun ve oral mikrobiyom taksonlarını içermektedir.
Her katılımcı 626 gün boyunca ortalama 47 örnek, en uzun süre veren katılımcı ise 367 örnek sunmuştur. Bu veri zenginliği 246 milyardan fazla veri noktasıyla sonuçlandı, araştırmacılar bunları işleyerek değişikliklerdeki örnekleri aradılar.
Önceki birkaç çalışma fareler ve insanlarda yaşlanmayla ilgili olabilen moleküler bolluklarda doğrusal olmayan değişiklikler bulunmuştur. Meyve sinekleri, fareler ve zebra balıkları üzerine yapılan çalışmalar da bu türlerde aşamalı bir yaşlanma sürecine işaret etmektedir.
Snyder ve ekibi insan vücudundaki birçok farklı molekül türünün bolluğunda iki farklı aşamada çok açık bir değişiklik fark ettiler.
İnceledikleri tüm moleküllerin ortalama yüzde 81’i bu aşamalardan birinde veya her ikisinde değişiklikler gösterdi. Değişiklikler 40’ların ortalarında ve 60’ların başında farklı profillerle zirveye ulaştı.
40’ların ortalarındaki zirve, kalp damar hastalıkları ve cilt ve kastaki işlev bozukluklarının yanı sıra lipit, kafein ve alkol metabolizmasıyla ilgili moleküllerde değişiklik gösterdi. 60’ların başındaki zirve de karbonhidrat ve kafein metabolizması; kalp damar hastalıkları, cilt ve kas ve bağışıklık sistemi ve böbrek işleviyle ilişkiliydi.
İlk zirve, 40’ların ortasında genellikle kadınların menopoz veya perimenopoza girmeye başladıkları dönemdir ancak araştırmacılar bunu bir ana faktör olmaktan çıkardı: erkekler de aynı yaşta önemli moleküler değişikliklere uğradı.
Daha önce Stanford’da bulunan, şu an ise Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nde çalışan metabolomik uzmanı ve yazar Xiaotao Shen “Bu menopoz ve perimenopozun 40’ların ortalarında kadınlarda gözlenen değişikliklere katkıda bulanabilecekken hem erkeklerde hem de kadınlarda bu değişiklikleri etkileyen muhtemelen başka daha önemli faktörler olduğunu ortaya koyuyor.”
“Bu faktörleri belirlemek ve incelemek gelecek araştırmalar için bir öncelik olmalıdır.”
Araştırmacılar örnek boyutlarının oldukça küçük olduğunu ve 25-70 yaş arasındaki insanlardan sınırlı biyolojik örnekleri test ettiklerini belirttiler.
Gelecek araştırma insan vücudunun zamanla nasıl değiştiğini daha iyi anlamak için bu olguyu ayrıntılı bir şekilde daha geniş bir konu yelpazesinde incelemeye yardımcı olabilir.
Kaynak: https://www.sciencealert.com/study-finds-humans-age-faster-at-2-sharp-peaks-heres-when-to-expect-them (son erişim tarihi: 22.08.2024).
