İnsanlık binlerce yıl boyunca göç ederken bağırsaklarında yaşayan mikroorganizmaları da yanında taşıdı. Nature dergisinde yayımlanan yeni araştırma, on binlerce yıllık geçmişe sahip bazı bağırsak mikroplarının sanayileşmiş toplumlarda giderek kaybolduğuna işaret ediyor.
İnsan vücudu yalnızca insan hücrelerinden oluşmuyor. Özellikle bağırsaklarımızda yaşayan trilyonlarca mikroorganizma, sindirimden bağışıklık sistemine kadar pek çok biyolojik süreçte rol oynuyor. Yeni bir araştırma, bu mikroorganizmaların bazılarının insanlık tarihine sanılandan çok daha uzun süredir eşlik ettiğini ortaya koydu.
7 Ekim’de Nature dergisinde yayımlanan araştırmada, Tanzanya’daki Hadza avcı-toplayıcıları ile Bolivya Amazonları’nda yaşayan Tsimane topluluğunun bağırsak mikrobiyomları karşılaştırıldı.
Ataları binlerce yıl önce birbirinden ayrılmış ve günümüzde farklı kıtalarda yaşayan bu iki topluluğun bağırsaklarında 1.231 ortak mikrop türü tespit edildi.
İnsanlarla birlikte kıtaları aştılar
Araştırmacılar, ortak mikroorganizma türlerinden 636’sının genetik geçmişini ayrıntılı biçimde inceledi.
Elde edilen bulgular, bu mikroorganizmaların bir bölümünün insanların Afrika’dan diğer kıtalara yayılması sırasında onlarla birlikte taşındığını düşündürüyor.
Genetik analizler, Hadza ve Tsimane topluluklarında bulunan bazı bağırsak mikrobu soylarının birbirinden ayrılmasının tarih öncesi insan göçleriyle örtüştüğüne işaret ediyor.
Başka bir ifadeyle, insanlar yeni coğrafyalara yerleşirken yalnızca kültürlerini, bilgilerini ve yaşam biçimlerini değil, bağırsaklarındaki mikroskobik canlıları da nesilden nesile aktarmış olabilir.
Modern toplumlarda neden kayboluyorlar?
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, iki toplulukta ortak bulunan mikroorganizmaların yaklaşık yüzde 60’ının sanayileşmiş toplumlarda nadir görülmesi veya hiç tespit edilmemesi.
Bilim insanları, beslenme alışkanlıkları, antibiyotik kullanımı, hijyen koşulları ve yaşam biçimindeki değişimlerin bağırsak mikrobiyomunun çeşitliliğini etkileyebildiğini belirtiyor.
Araştırma, sanayileşmeyle birlikte bazı kadim mikroorganizma türlerinin insan bağırsaklarında yaygınlığını kaybetmiş olabileceğini gösteriyor.
Sağlığımızı nasıl etkiliyor?
Bağırsak mikrobiyomundaki değişimler, metabolik ve iltihaplı hastalıklarla ilişkili olabiliyor. Ancak araştırmacılar, kadim mikroorganizmaların kaybının insan sağlığında hangi sonuçlara yol açtığının henüz kesin olarak bilinmediğini vurguluyor.
Dolayısıyla bu bulgular, modern yaşamın belirli hastalıklara doğrudan neden olduğunu veya kaybolan mikropların geri kazandırılmasının mutlaka sağlık yararı sağlayacağını göstermiyor.
Bununla birlikte çalışma, insan sağlığını anlamak için yalnızca kendi genetik geçmişimizi değil, binlerce yıldır bizimle birlikte evrimleşen mikroorganizmaların tarihini de araştırmamız gerektiğine işaret ediyor.
