Aktif bir yanardağdaki kızgın lavlardan elektrik elde etmeye çalışmak son derece tehlikeli olabilir. Ancak ABD de dahil olmak üzere birçok ülke elektrik üretmek için volkanik ısıdan faydalanmanın yollarını bulmuştur.
David Kitchen
Çeviri: Okan Nurettin Okur
Jeotermal enerji, Dünya’nın derinliklerindeki doğal süreçler tarafından üretilen ısı sonucu oluşur. Çoğu bölgede bu ısı sadece yüzeye yakın kayaları ve yeraltı sularını ısıtır. Ancak volkanik olarak aktif bölgelerde bu ısı çok daha yoğundur. Öyle ki bazen kayaları eriterek magma oluşturur. Volkanlar dev ısı bacaları gibi hareket ederek magmayı Dünya yüzeyine taşır. Magmanın bir kısmı patlayıp etrafa dağılabilir, ancak büyük bir kısmı yeraltında kalarak çevresindeki kayaları ve suyu ısıtır. Isınan su yüzeye çıktığında, binlerce yıl sürebilen sıcak su kaynakları ve gayzerler oluşturur.
Elektrik üretmek amacıyla bu enerjiden faydalanmak için mühendisler magmanın yüzeye yakın olduğu alanları tespit eder ve ısınan kayalara derin kuyular açar. Bu kuyular buharı yüzeye çıkarır ve buhar, türbinleri döndürüp elektrik üretmesi için bir enerji santraline yönlendirilir.
Elektrik ürettikten sonra buhar soğur ve yoğunlaşarak tekrar sıcak suya dönüşür. Su, ikinci bir jeneratörü çalıştırmak için bütan gibi çok daha düşük kaynama noktasına sahip farklı bir sıvıyı dönüştürmek için kullanılabilir. Daha sonra yeniden ısıtılmak üzere yeraltına geri pompalanır.
Dünya sürekli ısı üretir, bu nedenle jeotermal enerji yenilenebilir bir kaynaktır. Ayrıca jeotermal enerji santralleri kömür, gaz, petrol yakmak ya da nükleer enerji kullanmaktan çok daha az atık ve sera gazı ortaya çıkartır. Jeotermal enerji kaynakları onlarca yıl hatta daha uzun süre dayanabilir. Güneş ve rüzgar enerjisi gibi diğer yenilenebilir kaynakların aksine, jeotermal enerji yılın 365 günü, 7/24 kullanılabilir.
Dünyanın jeotermal sıcak noktaları
Jeotermal enerji halihazırda dünyanın birçok yerinde, özellikle de volkanik faaliyetlerin yoğun olduğu bölgelerde kullanılmaktadır. Örneğin, İzlanda’nın elektriğinin neredeyse tamamı yenilenebilir kaynaklardan geliyor ve jeotermal enerji yaklaşık %25’ini sağlıyor. Ülkenin birçok aktif volkanın üzerinde yer alması, burayı jeotermal enerji santralleri için mükemmel bir yer haline getiriyor. Kaliforniya ve Nevada da dahil olmak üzere bazı ABD eyaletleri, volkanik bölgeleri sayesinde jeotermal enerji santrallerine sahiptir.
Jeotermal enerji elde etmenin zorlukları
Jeotermal enerji neden rüzgar veya güneş enerjisi kadar yaygın kullanılmıyor? İlk olarak, jeotermal enerji santrallerinin volkanların veya yüzeyin altında alışılmadık derecede sıcak olan diğer yerlerin yakınında olması gerekir. Bu kaynaklar her zaman büyük şehirlerin veya çok fazla elektrik kullanan endüstrilerin yakınında değildir.
İkinci olarak, derin kuyular açmak ve enerji santralleri inşa etmek pahalı olabilir. Bununla birlikte, jeotermal enerjinin uzun vadeli faydaları genellikle başlangıç maliyetlerinden daha ağır basar.
Üçüncüsü, bazı durumlarda sondaj ve basınç altında su pompalamak küçük depremlere neden olabilir. Bilim adamları ve mühendisler bu etkiyi tahmin etmek ve yönetmek için hala çalışmaktadır.
Bu zorluklara rağmen, Dünya’nın doğal ısısından faydalanmak; yenilenebilir, güvenilir ve temiz bir enerji kaynağı yaratabilir. Teknoloji geliştikçe, dünya çapında daha fazla yer, insanların hayatlarını aydınlatmak için jeotermal enerjiye yönelecektir. Volkanlar, yeraltının derinliklerinde kullanılmayı bekleyen büyük bir enerji kaynağı olacaktır.
Kaynak
https://theconversation.com/could-we-use-volcanoes-to-make-electricity-234029 (son erişim tarihi: 01.09.2024).
