Son günlerde tüm dünya Maymun çiçeği virüsünü konuşuyor. Virüsün Orta ve Doğu Afrika’daki vakalarının hızlı bir şekilde artması sonucu Afrika CDC acil durum ilan etti. Virüs Afrika haricinde Avrupa’da da görüldü. Geçtiğimiz günlerde ise Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) durumu kontrol altına almak adına gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde uluslararası acil durum ilan etme kararı aldı.
Haber: Sedef Çakır
Türkiye’de ise henüz tespit edilmiş bir vakaya rastlanmadı. T.C. Sağlık Bakanlığı toplum bilincine katkıda bulunmak amacıyla Maymun çiçeği virüsü (mpox) hakkında bildiri yayınladı. Bildiride bulaşma yolu, belirtiler ve tedavi yöntemleri gibi konulara yer verildi. Bu yazımızda bildirinin detaylarını inceleyeceğiz.
Maymun çiçeği virüsü
Monkeypox virüsü Poxviridae ailesinin Orthopoxvirus cinsine ait çift sarmallı DNA virüsüdür. Virüs, ilk kez maymunlarda görülmüştür fakat doğal rezervuarının kemirgenler olduğu düşünülmektedir. Zoonoz özellik gösterir, bu da hayvandan insana bulaştığı anlamına gelir. Fakat, insandan insana da bulaş söz konusudur. Semptomları Çiçek virüsüne göre daha hafiftir ve daha az bulaşıcıdır. Variola virüsü ile aynı cinsten olduğu için çiçek hastalığına karşı yapılan aşılar mpox virüsü için etkili olabilmektedir. Daha önce de 2022 yılında farklı ülkelerde vakaların görülmesi sebebiyle, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) acil durum ilan etmiştir. Vaka sayısının azalmasıyla birlikte Mayıs 2023’de acil durum kaldırılmıştır.
Bulaş yolları
- Enfekte hayvanın kanı, vücut sıvısı veya deri lezyonları ile temas
- Enfekte hayvan tarafından ısırılma
- Enfekte hayvanın çiğ veya az pişmiş etini tüketmek
- Enfekte kişi ile yakın ten teması
- Enfekte kişinin cilt lezyonlarıyla temas
- Enfekte kişinin cilt lezyonlarıyla temas etmiş nesnelere dokunmak
- Plasenta yoluyla anneden bebeğe bulaş
Belirtiler
- Ateş
- Baş ağrısı
- Lenf düğümlerinde büyüme
- Sırt ve kas ağrısı
- Halsizlik
- Deri döküntüsü
Enfekte olma durumunda yapılması gerekenler
Öncelikle Maymun çiçeği vaka bildirim formu doldurulmalı ve gerekli kurumlara gönderilmelidir. Hastaneye gidilmeli ve gerekli tedavilere başlanmalıdır. Evde izolasyon durumlarında hijyen kurallarına çok dikkat edilmeli ve yakın temas engellenmelidir. Enfekte kişi izole olmalıdır. Enfekte kişinin kullandığı eşyalar kendine ait olmalı ve başka bir kişi tarafından kullanılmamalıdır. Cerrahi maske takılmalıdır.
Tanı
Cilt lezyonlarından örnek alınır ve polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi ile kesin tanı konur. ELISA ve immünofloresan antikor testi tanıda yardımcı olabilir, fakat bu testlerin sonucuna göre kesin tanı konulmaz.
Tedavi
Kullanılan bazı antiviraller tedavi için yararlı olabilir. Tedavinin kontrolü için klinik bakım gereklidir. Gerektiğinde lezyon bölgelerine göre sıcak suyla yapılan bakım ve ağrı kesici kullanımı ile tedavi desteklenmelidir.
Aşı
Çiçek aşısının Maymun çiçeğini %85 oranında engellediği yapılan araştırmalarla kanıtlanmıştır. Maymun çiçeği aşının ulaşılabilirliği kısıtlıdır ve iki doz şeklinde deri altına uygulanır.
Kaynak
https://www.saglik.gov.tr/TR-105531/m-cicegi-mpox-rehberi-guncellendi.html (son erişim tarihi: 27.08.2024).
https://www.ntv.com.tr/galeri/dunya/acil-durum-ilan-edilmisti-salgin-durdurulamiyor-dunya-genelinde-can-kayiplari-artti,U_1xK30OFEKLnYvHG6A5DQ/gNdhwcrT4EOB58QkDiu-5g (son erişim tarihi: 27.08.2024).
