İnsanlar ölürken acı çoğu zaman bir sorun bile değildir. Gözlemlerim ve meslektaşlarımla yaptığım görüşmelere göre, eğer ağrılı bir hastalık süreci geçirilmemişse ölüm anında da ağrıya dair bir belirti söz konusu olmaz.
Seamus Coyle
Çeviri: Okan Nurettin Okur
Ölüm anında vücutta neler olur? Bir palyatif bakım uzmanı olarak, ölmeden yaklaşık iki hafta kadar önce başlayan bir ölüm süreci olduğunu düşünüyorum. Bu süre zarfında insanlar giderek kötüleşme eğilimindedir. Tipik olarak yürümekte zorlanırlar ve daha uykulu hale gelirler. Yaşamın son günlerine doğru, ilaçları yutabilme ya da yeme, içme becerileri kaybolur.
Bu dönemde insanların kesin olarak ölmekte olduğunu söyleyebiliriz ve genellikle bunun iki ila üç günlük ömürleri kaldığı anlamına geldiğini düşünürüz. Ancak bazı insanlar bu evrenin tamamını bir gün içinde geçirir. Bazı insanlar ise ölmeden önce neredeyse bir hafta boyunca ölümün eşiğinde kalabilirler ki bu genellikle aileler için son derece üzücü bir durumdur. Yani her insanda farklı süreçler yaşanır.
Fakat ölüm anını anlamak gerçekten zordur. Fakat bir çalışma, insanlar ölüme yaklaştıkça vücudun stres kimyasallarında bir artış olduğunu göstermektedir. Bu çalışmaya göre kanserli kişilerde ve belki diğerlerinde de iltihap belirteçlerinin yükseldiği fark edilmiştir. Bunlar, vücut bir enfeksiyonla savaşırken artan kimyasallardır. 2011 yılında yapılan bir çalışma, mutluluk hissine katkıda bulunduğu düşünülen bir beyin kimyasalı olan serotonin seviyelerinin, altı farenin beyninde ölüm anında üç katına çıktığını göstermiştir. Benzer bir şeyin insanlarda da gerçekleşebileceği ihtimalini elbette göz ardı edemeyiz. Yani ölüm anında vücutta mutluluk hormonu patlaması yaşanabilir.
İnsanlar ölürken acı çoğu zaman bir sorun bile değildir. Gözlemlerim ve meslektaşlarımla yaptığım görüşmelere göre, eğer ağrılı bir hastalık süreci geçirilmemişse ölüm anında da ağrıya dair bir belirti söz konusu olmaz. Tam aksine genel olarak ölüm anında insanların ağrıları azalıyor gibi görünüyor. Bunun nedenini bilmemekle beraber endorfinle ilgili olabilir. Yine de bu konuda henüz bir araştırma mevcut değil.
Beyinde şiddetli ağrıların üstesinden gelmemize yardımcı olabilecek bir dizi süreç vardır. Savaş alanındaki askerlerin yaralanma anında acı hissetmemelerinin nedeni budur. Oxford Üniversitesi’nden Irene Tracy’nin çalışmaları plasebo, telkin ve dini inançların ağrının üstesinden gelmedeki büyüleyici gücünü ortaya koymaktadır. Meditasyon da oldukça etkili olabilmektedir.
Öforik deneyimler
Peki ölüm sırasında endorfin ya da alternatif nörotransmitterler dışında öforik bir deneyime ne sebep olabilir? Amerikalı nöroanatomist Jill Bolte-Taylor bir TED konuşmasında, dil gibi birçok rasyonel yeteneğin merkezi olan sol beyin yarım küresinin felç geçirdikten sonra ölüme yakın bir deneyimde nasıl öfori, hatta nirvana yaşadığını anlatıyor.
Ölüm süreci, zihin için büyük bir potansiyel sağladığına inanan Budistler için kutsaldır. Yaşamdan ölüme geçişi hayatın en önemli olayı olarak görürler. Yani karmayı bu yaşamdan diğer yaşamlara taşıdığınız o nokta.
Nihayetinde, biri ölürken ne olduğu hakkında çok az şey biliyoruz. Tıbbın 5,000 yılından sonra, boğulma ya da kalp krizinden mi ölündüğünü söyleyebiliriz, ancak ölüm anında neler olduğunu bilemiyoruz. Araştırmalarım, ölüm sürecinin gizemini çözmeye, temel biyolojiyi anlamaya ve yaşamın son haftalarını, günlerini tahmin eden modeller geliştirmeye odaklanıyor. Zamanla, endorfinin yaşamın son saatlerinde oynadığı rolü de araştırabilir ve sorunuzu kesin olarak yanıtlayabiliriz.
En derin anlarımızı yaşam ile ölüm arasındaki karanlık bölgede yaşamamız mümkün. İsveçli Dag Hammarskjöld’ün dediği gibi:
Ölümü aramayın. Ölüm sizi bulacaktır. Ancak ölümü mutlu bir son haline getiren yolu arayın.
Kaynak
https://theconversation.com/death-can-our-final-moment-be-euphoric-129648?utm_source=TCUK (son erişim tarihi: 26.08.2024).
