Kâse yemekleri hazırlaması kolay, sağlıklı ve pratik bir gastronomi akımı olarak değişen tüketici tercihlerine cevap veriyor.
Yazan: Merve Özgür Göde[1]
Değişen tüketici ihtiyaçları ve beklentileri gastronomi alanında da etkilerini gösteriyor ve birçok yeni gastronomi trendinin ortaya çıkmasına sebep oluyor. Kâse yemekleri akımı diğer bir adıyla bowl food akımı da son zamanlarda ortaya çıkmış olan yemek yeme deneyimini arttırmayı hedefleyen bir akım. Hazırlanış olarak bakıldığında daha sağlıklı beslenmeyi öneren kâse yemekleri, tek bir öğünde yenebilecek tüm yiyecekleri bir kâsede servis etmesi bakımından hızlı tüketimi de destekliyor. Kâse yemekleri, özellikle büyük şehirlerde yaşanan yoğun günlerde kişilerin hızlı, pratik, sağlıklı ve doyurucu öğün arayışlarına yeni bir soluk getirdi. Diğer bir yandan spor yapan bireylerin ihtiyacı olan besin öğelerini tek seferde sağlaması açısından kâse yemekleri önemli bir öğün alternatifi olarak beliriyor.
Kâsede yemek mi?
Tek bir kapta dengeli bir yemek fikriyle ortaya çıkan kâse yemekleri trendi son zamanlarda oldukça popüler bir beslenme türüdür. Bu trendin ortaya çıkması ve yaygınlaşması sürecini incelediğimizde akımın 2016 yılından itibaren yaygınlaşmaya başladığını görüyoruz. Bu yemek trendinin Asya mutfağından ortaya çıktığını söylemek yanlış olmaz. Asya mutfağında sıklıkla kullanılan kâse yemekleri artık tüm dünyada tüketilmeye ve tercih edilmeye başladı. Kâse yemekleri trendi ile sadece yemeğin içeriği değil, sunuluş biçimi de değişti. Bu yönüyle kâse yemeklerini yeni bir beslenme trendi olmanın yanında yeni bir sunum biçimi olarak da değerlendirebiliriz. Kâse yemekleri dengeli tabaklar olarak da biliniyor.
Kâsede yemek trendi bir öğünde tüketilecek her besinin tek bir kâsede sunulmasıdır. Kâse yemekleri trendinin kâsede tüketilen yiyeceklerden en büyük farkı tam bir öğünü servis etmesidir. Normalde de kâsede tüketilen yiyeceklerde- örneğin çorba- o öğünde tüketilen bir ürün servis ediliyor. Kâse yemekleri hazırlaması pratik, zaman almayan ve sağlıklı yemekler… Bu yönüyle bakıldığında kâse yemekleri hazırlayana kolaylığı ve zaman tasarrufunu sunan bir beslenme türüdür.
Günün her zamanı, her öğünü tek kâsede…
Kâse yemekleri trendinde günün her zamanı ve her öğünü için bir kâse hazırlanabiliyor. Kâselerde yemek trendi, günün hemen her öğünü için uygun oluyor. Örneğin öğle yemeği için salata veya akşam yemeği için tahıl kâsesi tüketmek mümkündür.
Kâse yemekleri trendinin özelliklerine bakıldığında aslında tüketicilere temelde alanda kolaylık sağladığını söyleyebiliriz. Bunlar; basitlik, çok yönlülük ve dengeli porsiyona sahip olmasıdır.
Kâse yemeklerini hazırlamak ve yapmak oldukça kolay. Kişiler çok basit bir şekilde belirli miktarda malzemeleri tek bir kapta toplayarak lezzetli yemekler ortaya çıkartabilirler. Kâse yemekleri, tüketmeden önce hazırlayarak saklanabiliyor ve tüketim zamanında hızlıca tüketilebiliyor. Bunun yanında kâsesini kendi hazırlamak istemeyen veya hazırlamaya fırsatı olmayan kişiler için günümüzde birçok yiyecek-içecek işletmesi kâse yemeklerini menülerine ekliyorlar. Farklı diyetlere ve beslenme alışkanlıklarına sahip kişiler (vegan, vejetaryen, glütensiz, düşük karbonhidratlı, paleo vb.) diyetlerindeki malzemelere göre kâse yemeklerini özelleştirebiliyorlar. Kâse yemeklerinin kişiselleştirilebilir olması, çok fazla seçenekli olması özelliğinden kaynaklanıyor. Kâse yemekleri hazırlanırken birçok tahıl kombinasyonu yanında süt ürünleri ve meyveler de kullanılıyor. Dengeli bir yemek yeme fırsatı sunan yemek kâseleri sağlıklı ve taze malzemelerle hazırlanarak besleyici hale geliyor. Yemek kâseleri, fazla yağlı ve yüksek karbonhidratlı öğünlere kıyasla daha sağlıklı bir alternatifi meydana getiriyor. Bunun yanında basitçe hazırlanıp taşınabilir olmaları nedeniyle her yere kolaylıkla götürülebiliyorlar. Birçok farklı şekilde, farklı gıdalarla ve günün farklı öğünleri için kâse yemekleri hazırlanabiliyor. Bu nedenle kâse yemeklerine yönelik sınırsız reçete bulunuyor. Kâse yemeklerinin kişiselleştirilebilir olması özelliği ise kâse yemeklerinin bir reçeteye bağlı olmaksızın hazırlanabilmesine olanak sağlıyor. Bunun yanında kâse yemekleri denilince akla gelen ve fazlaca tüketilen kâse yemekleri türleri de bulunuyor. En önde gelenleri, özellikle kahvaltıda tüketmek için olan ‘Smoothie bowl’, ‘Acai bowl’, diğer öğünler için ‘Buddha bowl’, poke bowl’, ‘macro bowl’, vegan ya da vejetaryan bowl’lardır.
Kâse yemeğinizi nasıl hazırlarsınız?
Birçok farklı şekilde hazırlanan kâse yemekleri için standart bir porsiyon yönergesi de bulunuyor. Sağlıklı bir kâse yemeği hazırlamak için gerekli olan malzemeler şu şekilde sıralanabilir:
- Yapraklı yeşillikler: Sınırsız kullanılabilir.
- Nişastasız sebzeler: Sınırsız kullanılabilir. (Örneğin: domates, mantar, havuç ve kabak).
- Saf protein: Tavuk, balık veya tofu.
- Tahıllar: Kinoa, barbunya fasulyesi, erişte, yulaf gibi tahıl grubu.
- Sağlıklı yağlar: Peynir, fındık veya avokado gibi yağlar.
- Meyveler
- Yumurta
Sosyal medya ile büyüyen trend…
Kâse yemekleri trendinin bu kadar hızlı yayılması ve etkili olmasının en önemli sebeplerinden biri de sosyal medyada yaygın olması. Özellikle sosyal medya kanallarından biri olan Instagram’da kâse yemeklerine yönelik paylaşımlar oldukça fazla yer tutuyor. Bunun yanında sosyal medyada yer alan yemek hesaplarında, artan şekilde kâse yemekleri tariflerine ulaşılabiliyor. Yapılan araştırmalarda sosyal medya hesaplarından yapılan yemek paylaşımlarının tüketicilere hitap etme, onlarda merak uyandırma, özellikle de tadına bakma isteği yarattığına yönelik sonuçlar ortaya çıkıyor. Bu açıdan bakıldığında kâse yemeklerine oluşan merakın ve ilginin artmasında, sosyal medyanın etkisi göz ardı edilmemeli.
Önceleri sosyal medya tarafından popüler hale gelen ve geçici bir akım olarak görülen kâse yemekleri trendi, günümüzde artık restoran menülerinde yerini alıyor. Bugün özellikle gençlerin tercih ettiği restoranların menüleri incelendiğinde kâse yemeklerine yönelik bir bölümün yer aldığı göze çarpıyor.
Kâse yemeklerinden bir örnek: Poke kâsesi
Poke kâsesi Amerikan, Çin, Fransız, Japon ve İspanyol mutfağının bir sentezidir. Poke kâsesi yeni nesil suşi olarak da biliniyor (Abay, 2019). Poke kâsesi beyaz suşi pirinci, kahverengi pirinç veya salata ile yapılıyor ve deniz yosunu, susam tohumu, çiğ ton balığı veya somon ve hatta masago (balık yumurtası) gibi çeşitli malzemelerle dolduruluyor. Özellikle çiğ balık ve deniz mahsulleriyle hazırlanan ‘Poke bowl’lar Hawaii mutfağından çıktı. Hawaii yemek kültürünün çok önemli bir parçası olan poke, Hawaii balıkçılarının yakaladıkları balıkları tuz, yosun ve kukui fındığı ile marine etmesiyle başlamış bir yemek kültürünü oluşturuyor. Somon poke, Japon poke, ton balığı poke gibi çeşitleri bulunuyor (Abay, 2019). En çok bilinen ve tüketilen somon poke tarifi ise şöyle:
Malzemeler
- 1 su bardağı suşi pirinci (200 g),
- 1 bardak su, ayrıca durulama için daha fazla (240 mL),
- 3 yemek kaşığı pirinç sirkesi,
- 1,5 çay kaşığı şeker,
- Yarım çay kaşığı tuz,
- 8 parça suşi dereceli somon fileto (225 g),
- 2 yemek kaşığı soya sosu,
- 2 yemek kaşığı limon suyu,
- İnce dilimlenmiş yarım avokado,
- İnce dilimlenmiş yarım salatalık,
- 2 yemek kaşığı zencefil turşusu,
- İnce dilimlenmiş 1 yeşil soğan,
- 5 küçük yaprak nori,
- Çeyrek çay kaşığı kızarmış susam,
- Çeyrek çay kaşığı siyah susam.
Hazırlanışı
- Pirinci ince bir elek süzgecine ekleyin ve suyla dolu bir kabın içine daldırın. Fazla nişastayı gidermek için pirinci birkaç kez sallayın.
- Pirinci bir orta kaba aktarın ve 1 bardak (240 ml) su ekleyin.
- Tencereyi örtün ve orta-yüksek ateşte kaynatın.
- Kaynattıktan sonra, ısıyı orta-düşük seviyeye düşürün ve 10 dakika pişirin.
- Tavayı ocaktan alın ve 15 dakika bekletin.
- Kapağı açın ve pirinci çatal ile kabartın.
- Pirinci büyük bir kâseye aktarın.
- Pirinç sirkesini, şekeri ve tuzu birlikte karıştırın ve hâlâ sıcakken pirincin üzerine dökün.
- Kâsenin üstünü döküp beklemeye alın.
- Çok keskin bir bıçak kullanarak somon filetoyu 1 cm küpler halinde yavaşça dilimleyin. Sertleşmesine yardımcı olmak için birkaç dakika boyunca somonu dondurucuya yerleştirirseniz dilimlemek daha kolay olabilir.
- Somonu bir kâseye koyup soya sosu ve limon suyuyla harmanlayın.
- Son olarak pirinç ile birleştirin. Somon Poke Bowl servise hazır.
Sonuç olarak bakıldığında kâse yemekleri daha çok tüketicilerin tercihleri doğrultusunda ortaya çıkmış bir gastronomi trendidir. Kâse yemekleri hazırlaması kolay, sağlıklı ve pratik bir gastronomi akımı olarak değişen tüketici tercihlerine cevap veriyor. Bunun yanında kâse yemekleri, yemek stilistliği ve fotoğrafçılık, süper food, vegan beslenme, raw food gibi akımlar ile beraber kullanılıyor. Bu akımların birlikte kullanılabiliyor olması nedeniyle kâse yemekleri trendini daha uzun yıllar göreceğimizi söylemek yanlış olmayacaktır. Sosyal medyanın da etkisiyle gittiğiniz bir restoranda, yeni deneyeceğiniz bir tarifte kâse yemeklerine yönelik bir örneğe rastlayabilirsiniz.
Kaynaklar
Özgür Göde M. (2022). Kâse yemekleri. Gastronomi ve Yiyecek Tarihi içinde. (Ed. Akbaba, A. ve Serçeoğlu, N.) ISBN: 978-605-254-714-4 Ankara: Detay Yayıncılık.
[1] Dr. Öğr. Üyesi, Anadolu Üniversitesi, Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü, Eskişehir
merveozgurgode@anadolu.edu.tr
