Bazı kuşlar yalnızca insan konuşmalarını taklit etmiyor; aynı zamanda belirli bireyleri tanımlamak için isimler verip bu isimleri kullanıyor olabilir.
Emine Öykü Güner
GazeteBilim Yazı İşleri
Kuzey Colorado Üniversitesi, Viyana Üniversitesi, Avusturya Bilimler Akademisi’ne bağlı Akustik Araştırma Enstitüsü ve Pittsburgh at Johnstown Üniversitesi’nden araştırmacılar, insanlarla birlikte yaşayan yaklaşık 900 papağanı inceleyerek dikkat çekici bir sonuca ulaştı. Araştırmaya göre bazı kuşlar yalnızca insan konuşmalarını taklit etmiyor; aynı zamanda belirli bireyleri tanımlamak için isimler verip bu isimleri kullanıyor olabilir.
Bilim insanları ve halk uzun zamandır hayvanların kendileri ve birbirleri için özel isimler kullanıp kullanamayacağını merak ediyordu. Birçok hayvanın insanlar tarafından verilen isimleri tanıyıp tepki verebildiğine dair güçlü kanıtlar bulunuyor. Bazı hayvanlar ise kendilerine özgü sesler üretip bunları kullanabiliyor. Ancak şimdiye kadar yapılan hiçbir çalışma, farklı hayvan türlerinin insan dilindeki “isim” kullanımına benzer şekilde isim üretip uygun biçimde kullandığını göstermemişti.
Kuzey Colorado Üniversitesi’nden Profesör Lauryn Benedict ve meslektaşları şöyle diyor:
“Birçok hayvan insan diline tepki verse de yalnızca az sayıda tür dil benzeri sesler üretmeyi veya bu sesleri uygun şekilde kullanmayı öğrenebilir.”
Özellikle papağanların sesleri öğrenmede çok başarılı olduğu, insan kelimelerini taklit edebildiği ve bu kelimeleri doğru biçimde etiket olarak kullanabildiği belirtiliyor.
Araştırmacılara göre bu ses öğrenme yeteneği, hayvanların sadece seslere tepki verip vermediğini değil, aynı zamanda bu sesleri aktif biçimde isimlendirme amacıyla kullanıp kullanmadığını incelemeyi mümkün kılıyor. Bu da kelime kullanımı ve bilişsel yetenekler hakkında daha kapsamlı bir anlayış sağlıyor.
Bu çalışmada araştırmacılar, “ManyParrots” projesi kapsamında incelenen 889’dan fazla evcil papağana ait verileri analiz etti. ManyParrots, papağanların ses öğrenme ve bilişsel yeteneklerini araştıran bilim insanlarının oluşturduğu bir ağ. Çalışmada anket verileri ve ses kayıtları kullanıldı.
Bazı kuşlar için katılımcılar ek bilgiler de verdi ve bu sayede araştırmacılar papağanların isimleri nasıl kullandığını daha iyi anlayabildi.
Ankete katılanların yaklaşık yarısı, papağanların isim kullandığına dair örnekler sundu. İncelenen 413 ses kaydının 88’inde kuşların insanları veya diğer hayvanları isimle çağırdığı görüldü.
Araştırmacılar ayrıca bazı kuşların isimleri yalnızca insan gibi genel bir kategori için değil, belirli tek bir birey için kullandığına dair güçlü kanıtlar buldu. Bununla birlikte, papağanların bu isimleri insanların genelde kullanmadığı şekillerde de kullandığı görüldü. Örneğin bazı papağanlar sadece dikkat çekmek için kendi isimlerini söylüyordu.
Araştırma, papağanların isimleri farklı amaçlarla kullanabilecek bilişsel ve ses üretim becerilerine sahip olduğunu gösteriyor. Buna; insanlarla iletişim kurmak ve hatta ortamda olmayan biri hakkında konuşmak da dahil olabilir.
Ancak türler arasında, hatta aynı tür içindeki bireyler arasında görülen farklılıklar; hayvanların neden, nasıl ve ne zaman isim kullanmayı tercih ettiğine dair hâlâ pek çok soru olduğunu gösteriyor.
Bilim insanları sonuçları şöyle özetliyor:
“Sonuçlarımız, papağanların isimleri genellikle insanlardan öğrendiğini ve bunları farklı bağlamlarda kullandığını gösteriyor. Bu kullanımların bazıları, bir ismi belirli bir bireyle zihinsel olarak ilişkilendirebildiklerini düşündürüyor.”
Araştırmacılar ayrıca tüm kuşların insan kökenli isimler kullandığını, yani kendi isimlerini üretip üretemedikleri konusunda hâlâ soru işaretleri bulunduğunu belirtiyor. Yine de çalışma açıkça gösteriyor ki hayvanlar özel isimleri öğrenebiliyor ve uygun sosyal durumlarda kullanabiliyor.
Bilim insanlarına göre gelecekte kontrollü deneylerle bu davranışın bilişsel temelleri daha ayrıntılı incelenmeli. Ayrıca yalnızca evcil değil, vahşi hayvanlarda da bireyleri isimlendirme yeteneğinin bulunabileceği düşünülüyor. Araştırmacılar son olarak, gelecekte insan diline bağlı kalmadan hayvanların isim kullanma davranışını tespit edebilecek daha doğru yöntemler geliştirilmesini umduklarını söylüyor.
Kaynakça: https://www.sci.news/biology/parrot-name-use-14705.html (Son erişim tarihi:14.05.2026)
