25 Fields madalyalı matematikçiden ortak bildiri: Yapay Zekâ şirketleri ile matematik topluluğunun hedefleri derin bir uyumsuzluk içinde…
Matematik dünyasının en prestijli ödülü kabul edilen Fields Madalyası sahibi 25 matematikçi, Yapay Zekâ (AI) şirketlerinin matematiksel problemleri çözme yarışının matematik bilimine ve topluluğuna zarar verebileceği uyarısında bulunan ortak bir bildiri yayımladı.
Aralarında Terence Tao, Peter Scholze ve 2026 Fields Madalyası kazananı Yu Deng gibi isimlerin de bulunduğu 25 ilk imzacının kaleme aldığı “Matematikte Yapay Zekânın Ağır Uyumsuzluğu” (A Severe Misalignment of AI in Mathematics) başlıklı açık mektup, matematik topluluğu ile teknoloji şirketleri arasındaki yaklaşım farkını gözler önüne seriyor.
“Problem çözmek asıl hedef değil, bir araçtır”
Bildiride, Büyük Dil Modellerinin (LLM) son aylarda matematik alanında gösterdiği kayda değer ilerleme ve açık problemleri çözme yeteneği kabul edilmekle birlikte, şirketlerin bu başarıları birer benchmark (başarım ölçütü) ve gösteri aracı olarak kullanması eleştiriliyor.
Matematikçiler, teknoloji şirketlerinin hedefleri ile matematik topluluğunun amaçlarının ciddi şekilde çeliştiğini belirterek şu noktalara dikkat çekiyor:
- Kavramsal Anlayışın Erimesi: Matematikte problem çözmek; kavramsal kavrayışa, derin fikirlere ve sezgilere ulaşmak için yalnızca bir araçtır. Şirketlerin sürekli “kaç çözülmemiş problemin çözüldüğüne” odaklanması, yeni fikirlerin yetiştiği verimli toprağı yok etme riski taşımaktadır.
- Telif ve Akademik Etik Riskleri: Yapay zekâ sistemleri tarafından hızla ve atıf yapılmaksızın üretilen kanıtlar; akran denetimi (peer review), fikirlerin aktarımı ve yazım süreçlerini by-pass etmektedir. Bu durum, akademik hırsızlık ve atıf erozyonu gibi sorunları beraberinde getirmektedir.
- Bilgi Aktarım Zincirinin Kopması: Yapay zekâ doğru ve yeni fikirler üretse bile, insan matematikçilerin bu fikirleri geliştirip matematik külliyatına entegre etmemesi halinde bu fikirler tam anlamıyla “canlanamaz” ve nesiller arası bilgi aktarımı kopma noktasına gelebilir.
Zihinsel emeğe yönelik genel bir tehdit
Fields Madalyalı isimler, bu durumun sadece matematikle sınırlı olmadığını, genel olarak tüm zihinsel ve entelektüel emeğe yönelik yapısal bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor. İnsanlığın devasa bilgi birikimi üzerinde eğitilen yapay zekâ sistemlerinin, bu süreçlerin çıktılarını doğrudan üretmeye başlamasının araç ile amaç arasındaki bağı kopardığı ifade ediliyor.
Bildiriyi imzalayan matematikçiler yapay zekânın tamamen reddedilmesini savunmadıklarını, aksine sorumluca yönlendirildiği takdirde gerçek matematiksel anlayışı hızlandırma potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Ancak hem matematik topluluğunu hem teknoloji şirketlerini hem de toplumu bu uyumsuzlukla bir an önce yüzleşmeye çağırıyorlar.
