Festivalin kökeninin nereden çıktığı tam olarak bilinmemekle birlikte inanılan hâkim görüş Basento Nehri’ni takip ederek kör edici bir ışık saçarak gelen Türklerin, San Gerardo önderliğinde yöreyi işgalinin geri püskürtülmesi onuruna kutlandığı yönündedir.
Hazırlayan: Yağız Ünlü
Sizlere katılımcısı olduğum bir Erasmus+ projesinde tesadüfen yolumun düşmesiyle keşfettiğim Güney İtalya’nın dağlarında kurulmuş Potenza şehrinde kutlanan bir Türk Festivalinden bahsetmek istiyorum.
Öncelikle, Potenza şehri Güney İtalya’daki Basilicata bölgesinin başkenti olan ve Apenin Dağları’nın yamaçlarında konumlanan bir ildir. Peki bu şehrin uzun yıllardır kutladığı ve benimsediği “Türklerin geçit töreni” olarak adlandırdıkları bu festival nedir?
La parata dei Turchi (Türklerin geçit töreni), her yıl 30 Mayıs’ta Potenzalı Aziz Gerard onuruna düzenlenen kutlamaların arifesinde, Mayıs’ın 29’unda gerçekleşiyor.
Türkler geliyor!
Festivalin kökeninin nereden çıktığı tam olarak bilinmemekle birlikte inanılan hâkim görüş Basento Nehri’ni takip ederek kör edici bir ışık saçarak gelen Türklerin, San Gerardo önderliğinde yöreyi işgalinin geri püskürtülmesi onuruna kutlandığı yönündedir.
Yıllar içerisinde bu hikâye kasabadaki kutlamaların odak noktası haline gelmiş ve bu zaferin onuruna bu hadisenin önemli anlarını yeniden canlandıran renkli bir geçit töreni ile her sene hatırlanıyor.
Geçit Töreninin yapısı
I- Türkler ve hayatları
Törenin başlangıcında, içlerine piyadeler, savaşçılar, soyluları içeren Türk askerleri ve orta doğu kostümleri ile dans eden odalıkları (L’Odalisque) içeren büyükçe bir kortej tören alanından geçiyor. Bu bölüm Osmanlı toplumunun ve sosyal yapısının bir resmini sunuyor.
II- Türk Ordusu
Bu kısımda Türk askerleri, ordunun lideri ile birlikte karşı tarafa korku salmak için çoğunlukla bağırarak ve çığlık atarak alaylar halinde yürüyorlar. Bu bölüm, bir düzine Latin şövalyelerinden oluşan şehir muhafızları tarafından sona erdiriliyor.
Tören alayları şehir merkezine yakın olan XVIII Agosto meydanına vardığında Türk ordusu ve şehir muhafızları arasında bir savaş sahneleniyor.
III- San Gerardo Türkleri mağlup ediyor
Törenin bu kısmında, San Gerardo önderliğindeki Potenza şehrinin efsanevi kurtuluşu, şehri işgal etmeye hazır olan Türkleri San Gerardo’nun geri püskürtmesi hikâyesine bağlı kalınarak sahneleniyor. Çocuk bir piskopos şeklinde canlandırılan San Gerardo, Mağribi (Kuzey Afrikalı) kölelerin taşıdığı bir geminin üstünde getiriliyor. Çocuk San Gerardo, savaşçı meleklerin göklerden çağırıldıktan sonra şehre indikleri ve Türk ordularını kovalayarak mağlup ettiklerine inanılan mucizevi hikâyeyi hatırlatarak insanları kutsuyor.
IV- Şehrin kurtuluşu
San Gerardo’nun şefaati sayesinde şehrin kurtuluşu gerçekleştikten sonra Potenzalı insanların sosyal bileşenlerini oluşturan trompteçiler, askerler ve soytarıların eşlik ettiği atlı asiller, dükler, leydiler uzun bir sıra halinde toplanıyorlar. Böylelikle Rönesans dönemindeki Potenzalı insanların kültürel özelliklerini ve sosyal yapısını gösteren bir resim ortaya çıkıyor.
V- “Kont Don Alfonso De Guevara’nın Potenza’ya varması”
Bölüm IV’teki geçit töreninde, Don Alfonzo de Guevara Kontu’nun şehre geliş sahnesini, dönemin diğer soyluları ve ileri gelenleri, rahipler, keşişler gibi dini figürler, ardından iki önemli figür olan Mastro Giurato ve Kont Don Alfonzo de Guevara’dan önce gelen piyadeler ve şövalyeler, ardından davullar ve San Gerardo Paliosu takip ediyor. Daha önce de dile getirildiği üzere bu bölüm Scafarelli tarafından MS 1578 yılında resmî bir belgede bildirilen önemli bir olayı hatırlatıyor. Bu hadise Geçit Töreninde de yer alıyor, tören alayı Tarihi Merkezin güney kısmında yer alan şehrin eski kapılarından biri olan Porta Salza’ya ulaştığında bu önemli olay sahneleniyor. Yüzyıllar boyunca şehrin idaresini üstlenen Mastro Giurato, şehrin anahtarlarını Kont Don Alfonso de Guevara’ya teslim ediyor ve böylece şehrin ve halkın Kont’a bağlılığı sembolize ediliyor.
Potenzalıların kutladığı bu Türk festivali, Türk İmparatorluğunun askeri yankılarının Avrupalıları uzunca bir dönem tesiri altında bıraktığını gösteren tarihi olaylardan birini oluşturuyor.
Kaynakça
https://www.paratadeiturchi.com/en/storia/struttura.php (son erişim tarihi: 02.06.2024).
https://italeabasilicata.com/en/eventi/saint-gerard-in-potenza-the-parade-of-the-turks/ (07.06.2024).
https://www.britannica.com/place/Potenza-Italy (son erişim tarihi: 07.06.2024).
