Büyük beynin evriminde görme öne çıktı. Duke Üniversitesi öncülüğündeki araştırma, primatlarda beyin kabuğunun genişlemesini, üst düzey düşünmeyle ilişkilendirilen ön lobun orantısız büyümesinden çok görsel bilgiyi işleyen bölgelerdeki gelişimle bağlantılı buldu.
Richard F. Kay ve çalışma arkadaşlarının ağustosta Science dergisinde yayımladığı araştırma, yaşayan ve soyu tükenmiş primatların kafataslarını karşılaştırdı. Beyin dokusu fosilleşmediği için ekip, yüksek çözünürlüklü tomografiyle kafataslarının iç boşluğunun dijital modellerini oluşturdu. Böylece beyin büyüklüğü ve bölümlerinin oranları üzerinden milyonlarca yıllık evrimsel değişimi inceledi.
Ön lob büyüdü, görsel bölgeler daha hızlı genişledi
Araştırmacılar, ön lobun genel beyin büyüklüğüyle birlikte büyüdüğünü saptadı. Ancak farklı primat gruplarında bu bölgenin bağımsız ve orantısız biçimde genişlediğine ilişkin kanıt bulamadı.
Buna karşılık, görsel bilgilerin işlenmesine katılan oksipital, parietal ve temporal bölgelerde beyin büyüklüğüne oranla daha hızlı genişleme görüldü. Bu değişim özellikle tarsiyerlerde ve maymunları, insansı maymunları ve insanları kapsayan grupta belirgindi.
Görme sinirinin geçtiği açıklık da büyüdü
Ekip, görme sinirinin kafatasından geçtiği kemik açıklığın büyüklüğünü, beyne ulaşan görsel girdinin dolaylı göstergesi olarak kullandı. Beyin kabuğundaki genişlemenin bu açıklığın büyümesiyle birlikte gerçekleşmesi, görsel bilgi işlemenin evrimdeki belirleyici rolünü destekledi.
Araştırmacılar, daha ayrıntılı görmenin besin bulmayı kolaylaştırmış veya sosyal iletişimi geliştirmiş olabileceğini düşünüyor. Bu olasılıklar, görsel sistemin gelişimini destekleyen doğal seçilim baskılarını açıklayabilir; ancak çalışmada kesinleştirilmiş değil.
Bulgular, büyük primat beyninin evrimini yalnızca düşünmeyle ilişkili ön lobun büyümesi üzerinden açıklayan görüşü sorguluyor. Araştırma günlük düşünme veya görme alışkanlıklarını değil, milyonlarca yıllık evrimsel değişimi ele alıyor; görmenin bu süreçte önemli bir itici güç olduğunu ortaya koyuyor.
