Roma tiyatrosuyla tanınan Aspendos’un geçmişi sanılandan çok daha eski. Antik kentteki kazılarda ortaya çıkarılan seramikler ile obsidyen ve çakmak taşı parçaları, Aspendos Akropolü’ndeki insan faaliyetinin Geç Kalkolitik-Erken Tunç Çağı’na kadar uzandığını gösteriyor. Bulgular, bölgede yaklaşık 6 bin yıl önce insanların yaşadığına ilişkin önemli arkeolojik kanıtlar sunuyor.
Antalya’nın Serik ilçesindeki Aspendos, dünyanın en iyi korunmuş Roma tiyatrolarından biriyle biliniyor. Ancak antik kentin altında Roma döneminden binlerce yıl daha eski bir geçmiş yatıyor.
Aspendos Kazı Başkanı Doç. Dr. Mustafa Bilgin, AA’ya yaptığı açıklamada İki Katlı Dükkânlar/Stoa kompleksinin tabanının altında yapılan sondajlarda Geç Kalkolitik Çağ’a ait arkeolojik verilere ulaşıldığını ve buluntuların Aspendos Akropolü’nün geçmişini MÖ 4000-3500 yıllarına götürdüğünü söyledi.
Bulgular aslında 2020 kazılarında ortaya çıkarıldı
Kazı sonuçlarının bilimsel kayıtlardaki izi ise daha eskiye gidiyor. Aspendos araştırmacıları Veli Köse, Mustafa Bilgin, İnan Kopçuk ve Ertan Şehit’in 2024 yılında Höyük dergisinde yayımlanan hakemli çalışması, söz konusu buluntuların 2020 kazı sezonunda ortaya çıkarıldığını gösteriyor.
İki Katlı Dükkânlar/Stoa kompleksindeki DSS15 numaralı alanda yapılan kazılarda Geç Kalkolitik-Erken Tunç Çağı’na tarihlendirilen çok sayıda Black Burnished Ware (siyah perdahlı seramik) parçası bulundu. Bunlara bir obsidyen ile iki çakmak taşından yapılmış yonga/dilgi parçası eşlik etti.
Araştırmacılar bu bulguların Aspendos’un bilinen geçmişini Geç Kalkolitik-Erken Tunç Çağı’na kadar geri götürdüğünü bilimsel literatürde açıkça belirtiyor.
Aspendos yalnızca bir Roma kenti değil
Keşif, Aspendos’un tarihine ilişkin yerleşik görüntüyü önemli ölçüde genişletiyor. Kent özellikle Helenistik ve Roma dönemlerinden kalan anıtsal yapılarıyla tanınırken, daha erken dönemlerine ilişkin arkeolojik veriler oldukça sınırlıydı.
Yeni bulgular, bugün Roma tiyatrosu, agora, bazilika ve su kemerleriyle özdeşleşen bölgenin insanlık tarihinin çok daha eski dönemlerinde de kullanıldığını gösteriyor.
Ancak bulguları “6 bin yıllık Aspendos kenti bulundu” şeklinde yorumlamak doğru değil. Arkeolojik kanıtlar, Roma döneminde bildiğimiz biçimiyle Aspendos kentinin 6 bin yıl önce var olduğunu değil, Aspendos Akropolü’nde MÖ 4. binyıla kadar uzanan insan faaliyeti ve yerleşim izleri bulunduğunu ortaya koyuyor.
Böylece Aspendos’un görünen yüzünü yaklaşık 2 bin yıllık Roma tiyatrosu oluştururken, toprağın altındaki geçmişi yaklaşık 6 bin yıl öncesine uzanıyor.
