İspanya’daki arkeologlar, günümüzden 2.200 yıl öncesine ait bir fil kemiği keşfettiler.
Çeviren: Emine Öykü Güner
GazeteBilim Yazı İşleri
Araştırmacılar, bu kemiğin Roma Cumhuriyeti’ni işgal etmek üzere gönderilen bir orduda “savaş makinesi” olarak görev yapan bir hayvana ait olduğuna inanıyor.
Güney İspanya’daki Cordoba şehrinde bulunan Colina de los Quemados arkeolojik alanında bir ayak bileği kemiği keşfedildi. Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayınlanan bir çalışmada radyokarbon tarihleme yöntemi kullanılarak M.Ö. 4. yüzyılın başlarından 3. yüzyılın sonlarına kadar yaşamış bir file ait olduğu tespit edildi.
Bu dönemlerde (M.Ö. 4. Yüzyılın başları 3. Yüzyılın sonları), günümüz Tunus’unda bulunan Kartaca şehir devleti, Akdeniz’de üstünlük sağlamak için Roma Cumhuriyeti ile mücadele ediyordu.
Araştırmalara göre, Kartacalılar ordularında filleri “savaş makineleri” olarak kullanmalarıyla biliniyordu. Klasik kaynaklar, ünlü komutan Hannibal’ın M.Ö. 218-201 yılları arasında gerçekleşen İkinci Pön Savaşı sırasında:
- 37 filden oluşan bir birliği günümüz İspanya ve Fransa topraklarından geçirdiğini,
- Sonrasında ise bu fillerle Alpler’i aşarak İtalya’yı işgal etmeye çalıştığını anlatır.
Hannibal’ın fillerinin yarattığı o muazzam görüntü tarihi kayıtlara kazınmış ve iz bırakmış olsa da şimdiye kadar Batı Avrupa’da bu fillerin varlığına dair doğrudan hiçbir fiziksel kanıt (örneğin kemik) bulunamamıştı. Bu keşif, o efsaneyi ilk kez somut bir objeyle kanıtlamış oluyor.
Araştırmacılar, İkinci Pön Savaşı’nın zaman çizelgesiyle kabaca örtüşen radyokarbon tarihlemesinin yanı sıra Hannibal teorilerine dair ipuçları arasında kemiğin yanında buldukları ve “muhtemelen askeri bir bağlama işaret eden” topçu silahlarında kullanılan 12 küresel taş topun da yer aldığını söyledi.
Araştırmacılar, izole edilmiş tek bir kemiğin bulunmasının, hayvanın tamamının bu bölgede olduğunu göstermediğini, kemiğin bir hatıra veya hediyelik eşya olarak oraya getirilmiş olabileceğini kabul etseler de çalışmada şu önemli not düşülüyor:
Tarihi ve arkeolojik kayıtlar, bu kemiğin İkinci Pön Savaşı olaylarıyla —ister doğrudan ister dolaylı olsun— bir bağının olmasını en akla yatkın açıklama olarak sunuyor. Ayrıca araştırmacılar şiddetli bir olaydan sonra geride kalmış olabilecek ok ve mermi uçlarının varlığına da atıfta bulunuyor.
Prestijli ve ‘psikolojik’ silahlar
İspanya’daki Madrid Özerk Üniversitesinde arkeolog ve çalışmanın baş yazarı Fernando Quesada-Sanz’a göre, o dönemdeki savaş filleri prestij silahları olmanın yanı sıra psikolojik silahlar olarak da kullanılıyordu.
Quesada-Sanz bilinen kadarıyla, Kartaca ordusundaki fillerden birinin gerçek kalıntılarının Avrupa topraklarında ilk kez bulunduğunu belirterek bunun klasik kaynaklara göre Hannibal’ın İtalya’ya yürüyüşüne başlamadan önce İber Yarımadası’nda bıraktığı 21 filden birine ait olabileceğini sözlerine ekledi.
Quesada-Sanz “Bu bulgu, İspanya, Güney Fransa veya hatta İtalya’daki müze depolarında saklanan eski kazılardan elde edilen koleksiyonların incelenmesi için bir uyarı niteliğinde olabilir; bu koleksiyonlardan daha fazla örnek elde edilebilir’’ dedi. Ayrıca, gelecekteki kazılardan elde edilecek kemiklerin de dikkatlice incelenmesi gerektiğini belirtti.
Araştırmanın yazarlarının belirttiğine göre, buluntunun topçu silahları ve diğer savaş aletlerinin bulunduğu bir depoda yer alması, yorumlamaya güçlü bir boyut katıyor. Bu olaya uzak bir perspektiften bakacak olursak, keşfedilen bu küçük kemik parçası bizleri antik dünyanın en olağanüstü askeri öykülerinden birine bir adım daha yaklaştırıyor.
Kaynak:
https://edition.cnn.com/2026/02/20/science/ancient-elephant-bone-spain-scli-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=up-next-article-end&tenant_id=related.en (son erişim tarihi: 28.02.2026)
