Peynir yemek kabus görmemize neden olur mu?

Peynir tek başına kabusa neden olmaz, ancak içinde taşıdığı laktoz, özellikle intoleransı olan bireylerde uyku düzenini etkileyebilir.

Beyza Aydoğdu

Yatmadan önce yediğimiz bir tabak peynirin rüyalarımızı karıştırdığına dair söylentiler uzun süredir dolaşıyor. Kimi bunu yaşadığını söylüyor, kimi sadece kulaktan dolma buluyor. Ama artık bu soruya bilimsel bir yanıt arayan ciddi çalışmalar var. 2025 Temmuz’unda yayımlanan Frontiers in Psychology dergisindeki yeni araştırma, süt ürünleri tüketimi ile kabus sıklığı arasındaki bağlantıyı detaylıca inceliyor. Üstelik sadece bir gece hikâyesi değil; mide, beyin ve kültürel faktörlerin iç içe geçtiği kapsamlı bir mesele bu.

Kanada’daki MacEwan Üniversitesi’nden araştırmacılar, 1.082 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirdikleri geniş çaplı bir anket çalışmasıyla işe başladı. Katılımcılara şunlar soruldu:

• Uyku kaliteniz nasıl?
• Rüyalarınızı ne sıklıkla hatırlıyorsunuz?
• Kabus görmüyor musunuz?
• Laktoz intoleransız ya da herhangi bir gıdaya alerjiniz var mı?
• Yatmadan önce ne yiyorsunuz?

Bu sorular, özellikle peynir ve süt ürünlerinin, gece kabusları üzerindeki etkisini incelemeye yönelikti.

Laktoz intoleransı ve REM uykusu

Laktoz intoleransı, vücutta laktaz enziminin yetersizliği nedeniyle süt şekeri (laktoz) sindirilememesi durumudur. Bu durum kişide şişkinlik, gaz, kramp gibi semptomlara yol açar. Araştırmada görüldü ki:

• Laktoz intoleransı bildirilen bireylerde kabus şiddeti ve sıklığı belirgin biçimde daha fazla.
• Bu kişiler genellikle uyandıklarında mide rahatsızlığı ve huzursuzluk bildiriyor.
• Sindirim sorunları, özellikle REM uykusu sırasında beyin aktivitesine doğrudan etki ediyor. REM uykusu, rüyaların en yoğun yaşandığı uyku evresidir. Bu evrede vücut, duygusal düzenleme ve hafıza işlemesi yapar.

Gastrointestinal sıkıntılar, beyne “rahatsızlık var” sinyali gönderdiğinde, bu durum rüya içeriğine kabus olarak yansıyabiliyor.

Cinsiyet ve uyku farklılıkları

Verilerde dikkat çeken bir başka sonuç şu:

• Kadın katılımcılar, erkeklere kıyasla rüyalarını daha sık hatırlıyor ve daha fazla kabus bildiriyor.
• Kadınlarda laktoz intoleransı ya da gıda alerjisi bildirme oranı neredeyse iki kat daha fazla.

Bu farklılıklar sadece fizyolojik değil; kadınların rüyaları hatırlama konusundaki farkındalıkları da etkili olabilir. Yani burada biyolojik ve psikolojik boyut iç içe.

Bilim ne diyor?

Araştırmacılar, kesin hükümlerden uzak durarak birkaç temel öneride bulunuyor:

• Laktoz intoleransı olan bireyler, yatmadan en az 3-4 saat önce süt ürünleri tüketmeyi bırakmalı.
• Gece boyunca uykudan sık uyanan, kabus gören bireyler, yedikleriyle rüyaları arasındaki ilişkiyi gün gün not ederek analiz edebilir.
• Gelecek çalışmalarda deneysel yöntemlerle (örneğin bazı bireylere kontrollü olarak peynir vererek) daha net sonuçlar elde edilebilir.

Kültürel ve psikolojik boyutlar

Peynir ve kabus ilişkisi sadece fizyolojik değil, aynı zamanda psikolojik ve kültürel bir bağlam taşıyor. Örneğin:

• İngiltere’de, 2005 yılında yapılan bir çalışmada, katılımcıların Cheddar peyniri yediğinde ünlülerle ilgili rüyalar; Stilton peyniri yediklerinde ise tuhaf ve canlı rüyalar gördüğü bildirilmişti.
• Türkiye’de ise halk arasında “ağır yeme yatmadan önce, rüya görürsün” sözü oldukça yaygın.
• Bazı toplumlarda rüyaların “mesaj taşıdığı” inancı, bu tür etkileri daha da büyütüyor.

Sonuç

Peynir tek başına kabusa neden olmaz, ancak içinde taşıdığı laktoz, özellikle intoleransı olan bireylerde uyku düzenini etkileyebilir. Sindirim kaynaklı rahatsızlıklar REM evresinde kabus görülme olasılığını artırabilir. Bu zamana kadar, eğer yatmadan önce peynirli bir tost yediysen ve gece kendini dev cücelerle saklambaç oynarken bulduysan belki de suç sadece zihninde değil, midendedir.