University of Exeter ve Marine Biological Association (MBA) öncülüğünde yürütülen bir araştırmada, derin deniz balıklarının karbonu nasıl yakaladığı, okyanusun derinliklerine nasıl taşıdığı ve bu süreçlerin küresel karbon dengesine etkileri mercek altına alındı.
Beyza Aydoğdu
Küresel karbon döngüsü, atmosfer, okyanus, kara ekosistemleri ve canlı organizmalar arasında sürekli olarak gerçekleşen karmaşık bir süreçtir. Bu döngüye dair bilgimiz gün geçtikçe artarken, 2025 yılında yayımlanan yeni bir araştırma, özellikle derin deniz balıklarının, karbonun yerküre genelindeki taşınımında düşündüğümüzden çok daha büyük bir rol oynadığını ortaya koydu.
University of Exeter ve Marine Biological Association (MBA) öncülüğünde yürütülen bu araştırmada, derin deniz balıklarının karbonu nasıl yakaladığı, okyanusun derinliklerine nasıl taşıdığı ve bu süreçlerin küresel karbon dengesine etkileri mercek altına alındı. Kuzey Atlantik’teki Porcupine Abyssal Plain olarak bilinen bir bölgede yürütüldü. Balıkların gece-gündüz hareketleri, sonar sistemlerle izlendi. Ayrıca midelerindeki besin kalıntıları ve dışkı örnekleri analiz edilerek karbon miktarı hesaplandı.
Sonuçta ortaya çıkan veriler, derin deniz balıklarının karbon taşıyıcıları olarak “gizli işçiler” olduğunu doğruladı. Araştırmaya göre:
- Derin deniz balıkları, günlük dikey göçlerle yüzeye çıkarak besleniyor, ardından sindirdikleri karbonu dışkı yoluyla derinliklere bırakıyorlar.
- Bu süreçte karbon, yüzeyden binlerce metre aşağıya taşınıyor ve okyanusun karbon yutak kapasitesine katkıda bulunuyor.
- Daha önce bu türlerin karbon taşıma kapasiteleri bilinmiyordu. Ancak araştırmada kullanılan akustik izleme sistemleri ve biyolojik örneklemeler, bu katkının şaşırtıcı düzeyde büyük olduğunu ortaya koydu.
Peki bu neden önemli? Karbonun okyanuslara taşınması, küresel ısınmanın etkilerini azaltmak açısından kritik bir süreçtir. Atmosferdeki fazla karbonun doğal yollarla tutulması, insan kaynaklı karbon salımlarının etkisini dengeleyebilir. Bu araştırma, karbonun uzun süreli depolanmasını sağlayan mekanizmalara yeni bir pencere açtı.
Yüzeyin binlerce metre altındaki yaşam formları, yalnızca deniz biyolojisi açısından değil, gezegenin karbon dengesi açısından da kilit oyuncular olabilir.
Bu bulgulara ekosistem yönetimi açısından da yorum yapacak olursak, derin deniz balıkçılığı ve deniz koruma politikaları açısından da önem taşıyor, çünkü aşırı avlanma veya ekosistem bozulması, karbon döngüsünü zayıflatabilir. Uzmanlar, bu türlerin korunmasının sadece biyolojik çeşitliliği değil, aynı zamanda iklim dengelerinide koruduğunu vurguluyor.
Sonuç olarak, yüzeyin binlerce metre altındaki yaşam formları, yalnızca deniz biyolojisi açısından değil, gezegenin karbon dengesi açısından da kilit oyuncular olabilir. Bu bulgular, deniz altındaki görünmeyen hayatın küresel değişimlerde ne kadar güçlü bir etken olduğunu gösteriyor.
Kaynakça
Deep-sea fish just changed what we know about Earth’s carbon cycle ScienceDaily
FAO (2021). “Deep-sea fisheries and their impacts on global ecosystems.” Food and Agriculture Organization of the United Nations.
