CERN, dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın bazı kritik bölümlerini sökmeye başladı. Ancak LHC tarihe karışmıyor: Yaklaşık 20 yıllık bazı parçalar, çok daha güçlü bir makine yaratmak için yenileriyle değiştirilecek.
İsviçre-Fransa sınırının altında uzanan 27 kilometrelik Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) büyük dönüşümüne girdi. CERN, ATLAS ve CMS deneylerinin iki yanında bulunan ve parçacık demetlerini çarpışmadan önce odaklayan süperiletken mıknatısları sistemden ayırmaya başladı.
İşlem, LHC’yi Yüksek Parlaklıklı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’na (High-Luminosity LHC) dönüştürecek kapsamlı yenilemenin parçası. CERN, mevcut LHC’deki fizik çalışmalarını 27 Haziran’da durdurmuş ve dört yıllık büyük dönüşüm dönemine girmişti.
Yaklaşık 20 yıllık mıknatıslar sökülüyor
Sökülen kritik bileşenler arasında 2005-2007 yıllarında yerleştirilen ve proton demetlerini çarpışma noktalarında sıkıştıran mıknatıslar bulunuyor. Bunların yerine daha güçlü yeni nesil süperiletken mıknatıslar yerleştirilecek.
Yeni mıknatısların oluşturacağı manyetik alan mevcut sistemdekinden yaklaşık yüzde 40 daha güçlü olacak. Böylece proton demetleri çarpışma öncesinde daha fazla sıkıştırılabilecek ve ATLAS ile CMS deneylerinde çok daha fazla çarpışma verisi üretilebilecek.
Amaç yeni parçacıkların izini sürmek
LHC, 2012’de Higgs bozonunun keşfedilmesini sağlayarak parçacık fiziğinin en büyük başarılarından birine imza atmıştı. Ancak fizikçiler hâlâ karanlık madde gibi büyük sorulara ve Standart Model’in açıklayamadığı olası yeni fizik belirtilerine yanıt arıyor.
High-Luminosity LHC’nin amacı yalnızca daha yüksek enerjiye çıkmak değil; çok daha fazla çarpışma gerçekleştirerek son derece nadir olayları yakalama ihtimalini artırmak.
Dolayısıyla CERN’in yeraltındaki dev makineyi sökmeye başlaması bir son değil. Dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı, daha hassas bir evren avcısına dönüşmek üzere yeniden inşa ediliyor.
