Cambridge Sözlük 2026’nın kelimesini seçti: “Human.” Seçimin arkasında, yapay zekânın hızla geliştiği bir dünyada insan olmanın ne anlama geldiğine ilişkin büyüyen tartışmalar var.
Yapay zekâ metin yazıyor, görsel üretiyor, müzik besteliyor ve giderek daha fazla işte kullanılmaya başlıyor. Peki bütün bunlar olurken insanı insan yapan özellikleri nasıl tanımlayacağız?
Cambridge Sözlük, 2026 yılının kelimesi olarak İngilizcede “insan” ve bağlama göre “insana ait” anlamlarında kullanılan “human” sözcüğünü seçti. Sözlük ekibi, kararın yapay zekâ çağında insanın yerini ve değerini yeniden düşünmeye yönelik ilgiyi yansıttığını açıkladı.
Cambridge Üniversitesi tarafından yapılan açıklamaya göre seçim, insanlarla makineler arasındaki sınırların giderek daha fazla tartışıldığı bir döneme işaret ediyor.
“İnsan eliyle yapılmış” vurgusu büyüyor
Cambridge Sözlük uzmanları, “human” sözcüğünün özellikle insan eliyle üretilen işleri yapay zekâ ürünlerinden ayırmak için daha görünür hâle geldiğine dikkat çekiyor.
İngilizcede “insan yapımı” anlamına gelen “human-made” gibi ifadeler; bir metnin, görselin, müziğin ya da başka bir eserin kim tarafından üretildiğine ilişkin tartışmalarda öne çıkıyor.
Bu eğilim, yalnızca teknolojinin neler yapabildiğiyle ilgili değil. Aynı zamanda insanların kendi düşünme, üretme ve birbirleriyle ilişki kurma biçimlerine ne kadar değer verdiği sorusunu da gündeme getiriyor.
Cambridge Sözlük’ten sözlükbilimci Colin McIntosh, yapay zekânın insan olmak hakkında konuşma biçimimizi değiştirdiğini söyledi. McIntosh’a göre düşünme süreçlerinin yapay zekâya bırakılması hâlinde insanların neler kaybedebileceğine ilişkin kaygılar, teknolojiye ne kadar bağımlı olduğumuzu yeniden sorgulamamıza yol açıyor.
Bilinç mi, yaratıcılık mı, şefkat mi?
Cambridge Üniversitesinden bilim felsefecisi Dr. Tom McClelland da seçimin, insan zihniyle yapay sistemler arasındaki farklara yönelik ilgiyi yansıttığını belirtti.
McClelland, insanı diğerlerinden ayıran özelliğin bilinç, yaratıcılık ya da şefkat olup olmadığı gibi soruların yeniden önem kazandığına dikkat çekti.
Yapay zekânın geleceğinin önceden belirlenmiş olmadığını vurgulayan McClelland’a göre teknolojinin hangi yönde gelişeceği, insanların neye değer verdiği ve hangi tercihleri yaptığıyla da ilgili.
Teknolojinin kazancı kime kalacak?
Cambridge’in açıklamasında yapay zekânın yalnızca insana benzeyen içerikler üretmesi değil, yarattığı ekonomik ve toplumsal sonuçlar da gündeme getirildi.
Yapay zekâ üretkenliği artırabilir ve bilimsel çalışmaları hızlandırabilir. Ancak bu gelişmelerden doğan zenginliğin kimlere ulaşacağı, çalışma yaşamının nasıl değişeceği ve teknolojinin mevcut eşitsizlikleri büyütüp büyütmeyeceği soruları yanıt bekliyor.
Cambridge’in “insan” seçimi, bu yönüyle eski bir soruyu yeni koşullarda yeniden gündeme taşıyor: Teknolojiyi kim geliştiriyor, kim denetliyor ve sonuçlarından kim yararlanıyor?
Geçen yılın kelimesi “parasosyal”di
Cambridge Sözlük, 2025 yılının kelimesi olarak “parasocial” yani “parasosyal” sözcüğünü seçmişti. Kavram; insanların ünlülerle, kurmaca karakterlerle veya yapay zekâ sohbet sistemleriyle geliştirebildiği tek taraflı bağları anlatmak için kullanılıyor.
2023’te ise yılın kelimesi, yapay zekâ sistemlerinin gerçeğe dayanmayan bilgiler üretmesiyle birlikte yeni bir anlam kazanan “hallucinate” — “halüsinasyon görmek” olmuştu. Böylece yapay zekâ, farklı yönleriyle Cambridge’in yılın kelimesi seçimlerinde bir kez daha yer buldu.






