Sözü edilen kıyı şeridinde önemli bir noktayı temsil eden Ayvalık, Paleolitik Çağ’da insanların Anadolu’dan Avrupa’ya uzanan rotasında yer alan önemli bir koridoru temsil etmektedir.
Beyza Aydoğdu
GazeteBilim Yazı İşleri
Düzce Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Prehistorya Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Hande Bulut başkanlığında yürütülen “Çanakkale-Balıkesir Kıyı Şeridi Paleolitik Çağ Yüzey Araştırması” projesi, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021 yılında başladı ve üç sezon sonunda başarıyla tamamlandı. Proje, Kuzey Ege kıyı şeridinin tarih öncesi dönemlerine ışık tutarak bölgenin arkeolojik potansiyelini ortaya koymak amacıyla hayata geçirildi. Projenin bilim ekibinde Hacettepe Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Göknur Karahan ve Ankara Üniversitesinden Prof. Dr. Kadriye Özçelik gibi alanında uzman isimler yer aldı.
Proje başkanı Doç. Dr. Hande Bulut, GazeteBilim’e yaptığı açıklamada şunları söyledi:
Kuzey Ege’nin tarih öncesi
Proje, Kuzey Ege’nin Pleistosen arkeolojisine dair önemli bir boşluğu doldurmuş; Anadolu’dan Avrupa’ya olan tarih öncesi yayılımın anlaşılması ve bölgenin tarih öncesi kronolojisinin oluşturulması açısından bilimsel bir dönüm noktası olmuştur. Kuzey Ege kıyı şeridinin tarih öncesi dönemlerine ışık tutarak bölgenin arkeolojik potansiyelini ortaya koymayı ve Anadolu’dan Avrupa’ya olan tarih öncesi yayılımın izlerini kıyı kesimlerinden takip etmeyi mümkün kılmıştır.
Bölgenin en erken arkeolojik verileri
Proje kapsamında çakmaktaşı, kuvars, bazalt ve andezit gibi ham maddelerin ele geçirilmesi bölgede Paleolitik endüstrinin yerel kaynaklarla nasıl şekillendiğini göstermektedir. Özellikle iki yüzeyli aletler ve levallois teknolojisini yansıtan buluntular, bölgenin en erken arkeolojik verilerini oluşturmaktadır. Deniz seviyesi değişimleri göz önünde bulundurularak hem kıyı hem yüksek rakımlı alanlar titizlikle incelenmiş, Midilli (Lesbos) Adası ile olası etkileşimler değerlendirilmiştir.
Kıyı şeritlerinin tarih öncesi yerleşim potansiyeli
Paleolitik Çağ’a dair Türkiye’deki arkeolojik veriler çoğunlukla karasal alanlara odaklanmışken, kıyı şeritleri uzun süre bilimsel bir boşluk olarak kalmıştır. Bu proje, deniz seviyesindeki değişimleri de göz önünde bulundurarak, kıyı kesimlerinin tarih öncesi yerleşim potansiyelini değerlendirmeyi ve Midilli (Lesbos) Adası ile olası etkileşimleri yontmataş endüstrileri üzerinden analiz etmeyi hedeflemiştir.
Ayvalık’ın önemi
Proje kapsamında tespit edilen bulgular Kuzey Ege kıyı şeridinin Paleolitik Çağ boyunca farklı dönemlerde yoğun biçimde kullanıldığını göstermektedir. Özellikle çakmaktaşı ve kuvars gibi yerel ham maddelerden üretilmiş iki yüzeyli aletler, levallois teknolojisini yansıtan çekirdekler ve çeşitli yonga tipleri, bölgenin en erken arkeolojik verilerini oluşturmaktadır. Deniz seviyesindeki değişimlerin etkisiyle hem kıyı hem yüksek rakımlı alanların araştırılması, bölgenin tarih öncesi yapısının anlaşılmasını mümkün kılmıştır. Tüm bu sonuçlara ulaşılmasını sağlayan sözü edilen kıyı şeridinde önemli bir noktayı temsil eden Ayvalık, Paleolitik Çağ’da insanların Anadolu’dan Avrupa’ya uzanan rotasında yer alan önemli bir koridoru temsil etmektedir.
Kalıcı bir katkı
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izinleri ve yerel yönetimlerin destekleriyle gerçekleştirilen bu çalışmanın sonuçları tez, makale, bildiri, kitap içi bölüm vb. çok sayıda bilimsel çalışma ile bilim dünyasına sunulmuştur. Proje, Kuzey Ege’nin tarih öncesi haritasını yeniden şekillendirmiş; bilimsel literatüre kalıcı bir katkı sunmuştur.
