3D yazıcıyla insan pankreas hücreleri üretimi!

İnsülin üretimini sağlayan pankreas hücreleri (adacıklar) ilk defa 3D yazıcı ile üretildi.

Sedef Çakır

Uluslarası bir ekip, diyabet tedavisinde devrim niteliğinde bir yöntem ortaya koydu. İnsülin üretimini sağlayan pankreas hücreleri (adacıklar) ilk defa 3D yazıcı ile üretildi. Bilim insanları, bu başarının kişiselleştirilmiş tedavi açısından oldukça önemli bir adım olduğunu dile getiriyorlar. Üstelik bu yöntem, sadece küçük bir kesi ve lokal anesteziyle uygulanıyor.

Bu adacık yapılarında gerçek insan hücreleri kullanıldı ve bu hücreler laboratuvar koşullarında 3 hafta boyunca canlı kalmayı başardı. Cilt altına yerleştirilmek üzere üretilen bu adacıklar glikoza karşı oldukça etkiliydi. Wake Forest Üniversitesi Rejeneratif Tıp Enstitüsü’nden Dr. Quentin Perrier liderliğinde çalışan ekip, çalışmayı 29 Haziran–3 Temmuz tarihleri arasında Londra’da Avrupa Organ Nakli Derneği Kongresi 2025’te sundu. Perrier, “Bu çalışma, gelecekte bir gün insülin enjeksiyonları olmaksızın hazır bir diyabet tedavisine ulaşma hedefimize yaklaştığımızı gösteriyor. Sonuçlar gelecek vadediyor.” ifadelerini kullandı.

Üretim süreci

Tip1 diyabet hastalığına sahip bireylerde bağışıklık sistemi pankreas adacıklarına saldırır. Geleneksel adacık nakli ağır vakalarda tercih edilen bir yöntemdir. Fakat, bu süre zarfında bağışlanan pankreas hücreleri henüz vücuda enjekte edilmeden çevresinde bulunan ekstrasellüler matris (ECM) yapısı bozulur. Bu sebeple, hücreler uzun süre yaşayamaz. Perrier ve ekibi, bu sorunun önüne geçmek için  ECM’yi taklit eden özel bir biyomürekkep (bioink) geliştirdi. Biyomürekkep, kahverengi alglerden elde edilen aljnat ve pankreas ECM’i içeriyor. İnsan adacıkları bu mürekkep içinde düşük basınçta ve yavaş hızda bir 3D biyoyazıcı ile yazdırıldı. Ortaya çıkan gözenekli yapılar, hücrelere oksijen ve besin akışını artırırken, damar oluşumunu da tetikliyor.

Hücre canlılığı ve insülin tepkisi

Araştırmacılar, bu yöntem sayesinde hücrelere uygulanan fiziksel stresin azaldığını ve adacıkların şekil ve yapılarını koruduklarını vurguluyor. Yapılan ölçümler sonucu, hücre canlılığının %90’dan fazla olduğu görüldü. Üç hafta geçtikten sonraki insülin tepkisi, geleneksel yöntemlere göre çok daha kuvvetliydi. Ekip, bu tedavi yöntemini geniş kitlelere ulaştırmak adına hayvanlar üzerinde test ediyor ve uzun süreli saklama (kriyoprezervasyon) yöntemini araştırıyor.

Ek olarak, pankreas bağışı sıkıntısının üstesinden gelmek adına insan kök hücrelerinden elde edilen adacıklar veya domuz kaynaklı adacıklar üzerine de araştırmalar yapılıyor. Dr. Perrier, “Hala yapılması gereken işler var, fakat bu çok yeni biyoyazıcı yöntemi. Diyabet için kişiye özel, vücuda yerleştirilebilen tedavilere doğru kritik bir adım. Klinik denemelerde etkinliği kanıtlanırsa, dünya çapında milyonlarca insanın hayatını değiştirebilir.” diye ekledi.