Michigan Üniversitesi’nde yapılan bir çalışma, bilim insanlarının yaygın olarak kullandığı nitril ve lateks eldivenlerin, mikroplastik seviyelerinin gerçekte olduğundan daha yüksek görünmesine neden olabileceğini öne sürüyor.
Çeviri: Binali Furkan Alper
GazeteBilim Yazı İşleri
Araştırmacılar, bu eldivenlerin hava, su ve diğer çevresel numuneleri analiz etmek için kullanılan laboratuvar araçlarına istemeden parçacık aktarabildiğini buldular. Kontaminasyon, plastik olmayan ancak testler sırasında plastiklere çok benzeyebilen stearatlardan kaynaklanıyor. Bu nedenle bilim insanları, gerçek mikroplastik olmayan parçacıkları tespit ediyor olabilirler. Bu sorunu azaltmak için araştırmacıları, çok daha az parçacık salan temiz oda eldivenlerinin kullanılmasını öneriyor
Stearatlar, üretim sırasında kalıplardan kolayca ayrılmalarına yardımcı olmak için tek kullanımlık eldivenlere eklenen tuz bazlı, sabun benzeri maddelerdir. Ancak, belirli plastiklerle olan kimyasal benzerlikleri, laboratuvar analizlerinde ayırt edilmelerini zorlaştırarak mikroplastik kirliliğini incelerken yalancı pozitif riskini artırmaktadır.
Mikroplastiklerin gerçek bir sorun olduğunu vurgulayan çalışmanın kıdemli yazarı, makromoleküler bilim ve çevre programı profesörü McNeil, “Mikroplastikleri olduğundan fazla tahmin ediyor olabiliriz, ancak aslında hiç olmamalılar” dedi. “Dışarıda hâlâ çok fazla var ve sorun da bu.”
Araştırmacı Clough şunu ekledi: “Çevrede mikroplastik arayan mikroplastik araştırmacıları olarak samanlıkta iğne arıyoruz, ancak başlangıçta zaten bir iğne olmamalıydı.”
Şişirilmiş sonuçların arkasındaki beklenmedik kaynak
Keşif, Michigan’daki havada bulunan mikroplastikleri inceleyen ortak bir proje sırasında başladı. Bu çabaya, Kimya, İstatistik ile İklim ve Uzay Bilimleri Mühendisliği dahil olmak üzere birçok bölümünden araştırmacılar katıldı. Havadan örnek toplamak için birçok alandan araştırmacılar çalışmaya dahil oldu.Parçacıkları yakalamak için ekip, atmosferden materyal toplayan metal yüzeylerle donatılmış hava örnekleyicileri kullandı. Bu örnekler daha sonra mevcut parçacık türlerini belirlemek için ışık tabanlı spektroskopi kullanılarak analiz edildi.
Clough, örnekleme yüzeylerini hazırlarken standart prosedür izledi ve nitril eldivenler taktı. Ancak sonuçları incelediğinde, tespit edilen mikroplastik sayısı beklenenden binlerce kat daha yüksekti.
Clough, “Bu durum, bu kontaminasyonun nereden gelmiş olabileceğini bulmaya çalıştığımız sonu gelmez bir arayışa yol açtı, çünkü bu sayının doğru olamayacak kadar yüksek olduğunu biliyorduk.” dedi. “Bunu çözme süreci boyunca birçok parametreyi değerlendirirken sonunda kaynağın eldivenler olduğunu tespit ettik.”
Eldivenlerin mikroplastik verilerini nasıl etkilediğinin test edilmesi
Daha fazla araştırmak için araştırmacılar, mikroplastikleri tanımlamak için yaygın olarak kullanılan yöntemlerin yanı sıra nitril, lateks ve temiz oda çeşitleri dahil olmak üzere yedi farklı eldiven tipini test ettiler.
Deneyleri, eldivenli bir elin filtrelere, mikroskop lamlarına ve analiz sırasında kullanılan diğer ekipmanlara dokunması gibi tipik laboratuvar koşullarını yeniden canlandırdı. Bu rutin etkileşimler bile eldivenlerden test yüzeylerine parçacık aktardı.
Ortalama olarak eldivenler, milimetrekare başına yaklaşık 2.000 yalancı pozitif sinyal ortaya çıkardı.
Clough, “Taklit etmeye çalıştığımız temas türü, mikroplastik araştırmalarının tüm çeşitlerine değiniyor,” dedi. “Eğer bir numuneye eldivenli bir elle temas ediyorsanız, muhtemelen sonuçlarınızı olduğundan yüksek gösterebilecek bu stearatları aktarıyorsunuz demektir.”
Temiz oda eldivenleri önemli ölçüde daha iyi performans göstererek çok daha az parçacık saldı. Bunun muhtemel nedeni, stearat kaplamaları olmadan üretilmeleri ve son derece kontrollü ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanmış olmalarıdır.
Gerçek mikroplastikleri yalancı pozitiflerden ayırt etmek
Ekip ayrıca gerçek mikroplastikleri stearat parçacıklarından görsel olarak ayırt etmenin mümkün olup olmadığını da araştırdı. Taramalı elektron mikroskobu ve ışık tabanlı mikroskopi kullanarak, stearatların yaygın bir plastik olan polietilene neredeyse tamamen benzediğini buldular.
Bu zorluğa rağmen, yüksek lisans öğrencisi Eduardo Ochoa Rivera ve istatistik profesörü Ambuj Tewari ile birlikte çalışan Clough ve McNeil, gerçek mikroplastikleri eldiven kaynaklı kontaminasyondan ayırmak için yöntemler geliştirdiler. Bu teknikler, bilim insanlarını önceki veri setlerini yeniden incelemesine ve daha doğru tahminler üretmesine sürükleyebilir.
Clough, “Bu etkilenmiş veri setlerine sahip olan mikroplastik araştırmacıları için, bunları kurtarmaya ve mikroplastiklerin gerçek miktarını bulmaya yönelik hâlâ umut var.” dedi. Bulgular, özellikle materyaller arasındaki ince farkları tespit etmek söz konusu olduğunda, mikroplastik araştırmalarında kimya uzmanlığının önemini vurgulamaktadır.
McNeil, “Her yerde plastik olduğu için bu alanda çalışmak çok zorlu,” dedi. “Fakat tam da bu yüzden kimyagerlerin ve kimyasal yapıyı anlayan kişilerin bu alanda çalışmasına ihtiyacımız var.”
Clough tarafından yürütülen bu araştırma, RSC Analytical Methods dergisinde yayımlandı. Edebiyat, Bilim ve Sanat Fakültesi’nin “Meet the Moment” Araştırma Girişimi tarafından desteklendi.
Kaynak:
University of Michigan. “Scientists shocked to find lab gloves may be skewing microplastics data.” ScienceDaily. ScienceDaily, 29 March 2026. www.sciencedaily.com/releases/2026/03/260329222938.htm .
