“Ömürlük bir müzisyen olsanız da, hiç enstrüman çalmamış olsanız da müzik; belleğinize, frontal lobunuza erişim anahtarıdır.”
Çeviri: Tuana Karadağ
Toronto Üniversitesi ve Toronto Sağlık Birliği’ndeki araştırmacıların alzheimer ve bilişsel bozukluğu olan hastalarda yaptığı çalışmaların sonucunda tekrarlı olarak kişiye anlamlı gelen müziği dinlemenin beyin plastisitesini yararlı yönde etkilediği gözlemlendi. Nöropsikolojik testlerde beynin sinir yollarındaki değişikliklerin hafıza performansını arttırdığı ve bunun demans hastaları için kişiselleştirilmiş müzik tabanlı müdahaleleri desteklediği görüldü.
Alzheimer Hastalığı Gazetesi’nde yayımlanan önemli bir çalışma, kişisel anlam taşıyan müziğin, örneğin kişinin düğününde dans ettiği şarkının, nöral bağlantıyı uyaran ve daha yüksek işlev seviyelerini korumaya yardımcı olacak şekilde etki ettiğini gösteren yeni beyin temelli kanıtlar sundu. Çalışmanın yazarı, U of T Müzik Fakültesi ile Temerty Tıp Fakültesi’nde profesör olan Dr. Michael Thaut, ”Kişiselleştirilmiş, anısal müziğin yüksek işlev seviyelerini korumaya yardımcı olan nöral bağlantıyı uyardığını gösteren beyin temelli yeni kanıtlarımız var.” diyor. Tipik olarak Alzhemir hastalarının beyinlerinin pozitif yönde değişmesi çok zordur. Bu yeni ama umut verici sonuçlar beynin bütününde gelişmeler gösterdi ve demanslı bireyler için müziğin tedavi edici uygulamalarına yönelik hem müzisyenler hem de müzikle ilgisi olmayanlar için bir kapı araladı.
Araştırma grubu katılımcıların beyninin sinir yollarında yapısal ve işlevsel değişiklikler gözlemledi. Bu değişiklikler özellikle beynin frontal lobundaydı (beynin derin bilişsel süreçlerinin gerçekleştiği kontrol merkezi). Araştırmacılar, hafif bilişsel gerileme gözlenen hastaların beyinlerini kendileri için anlamlı olan müziğe maruz bıraktılar. Bu durum sonucunda hastaların farklı beyin bölgelerinden oluşan ve günlük müzik dinleme sürecinden sonra aktivasyon farklılıkları gösteren bir müzikal ağ olarak adlandırılan özel bir nöral ağı aktive ettikleri gözlemlendi. Beynin bağlantılarında ve ak madde yapısında da farklılıklar gözlemlendi, bu da nöroplastisitenin geliştiğine dair daha fazla kanıt sundu.
Çalışmanın baş yazarı Dr. Corinne Fischer şöyle diyor:
“Erken evre bilişsel gerileme yaşayanlar için müzik tabanlı müdahaleler, uygun maliyetli ve kolay erişilebilir bir yöntem olabilir.’’
“Şu ana kadar mevcut olan Alzheimer tedavileri sınırlı fayda sağlamıştır. Klinik faydaları doğrulamak için daha büyük çalışmalara ihtiyaç olmasına rağmen bu çalışma, müzik dinleme konusunda kişiselleştirilmiş bir yaklaşımın faydalı ve beyin üzerinde kalıcı etkileri olabileceğini göstermektedir.’’
6’sı müzisyen, 8’i müzikal geçmişi olmayan 14 katılımcı ile yapılan bir çalışmada katılımcılara 3 hafta boyunca günde bir saat süreyle kişisel anlam içeren ve uzun süredir bilinen müziklerden oluşan bir çalma listesi dinletildi. Katılımcılar, beyin fonksiyon ve yapısal değişikliklerinin belirlenmesi için dinleme öncesinde ve sonrasında MR taramalarına tabi tutuldular. Bu taramalar sırasında, ilk olarak aşina oldukları ve uzun süredir dinledikleri müzikler dinletildi. Daha sonra hayatlarında hiç duymadıkları yeni bestelenmiş müzikler dinletildi. Duydukları yeni müzikler, tarz olarak uzun süredir dinledikleri müziklere benzemesine rağmen kişisel bir anlam taşımıyordu. Katılımcılar yeni bestelenmiş müzikleri dinlediğinde, beyin aktivitesi çoğunlukla işitme lobu üzerinde, dinleme deneyimine odaklandı. Ancak katılımcılar uzun süredir dinledikleri müzikleri dinlediklerinde, frontal lobun derin kodlu ağında önemli bir aktivasyon gözlemlendi, bu da yönetici bilişsel katılımın net bir göstergesiydi. Alzheimer hastalığı patolojisinden minimum düzeyde etkilenen, beynin geri kalanına göre daha eski alanlar olan beynin korteks altı bölgelerinde de güçlü bir etkileşim vardı. Araştırmacılar, müzisyenlerin ve müzisyen olmayan insanların beyinlerinin sahip oldukları yapısal ve fonksiyonel niteliklerin aralarındaki farkları ince fakat belirgin çizgiler olarak betimlediler. Kişisel anlam taşıyan müziklere tekrarlı olarak maruz bırakılan tüm katılımcıların, müzisyen olma durumları farketmezsizin, bilişsel işlevleri gelişti.
“Ömürlük bir müzisyen olsanız da, hiç enstrüman çalmamış olsanız da müzik; belleğinize, frontal lobunuza erişim anahtarıdır.” diyor Thaut.
“Basit bir şey. Ömrünüz boyunca sevdiğiniz müziği dinlemeye devam edin. Favori şarkılarınız, sizin için özel anlam taşıyan parçalar… Bunları beyniniz için bir egzersiz salonuna dönüştürün.”
Bu makale, erken evre bilişsel gerilemesi olan insanlarda müzikal belleği kodlayan ve koruyan beyin mekanizmalarını ilk kez tanımlayan, aynı katılımcı grubunun kullanıldığı önceki bir çalışmaya dayanmaktadır.
Araştırmacılar, bir sonraki adımda, çalışmayı daha geniş bir örneklem ile tekrarlamayı ve müzisyenliğin beynin tepkilerini nasıl etkilediğini araştırmak için güçlü bir kontrol koşulu uygulamayı ve plastisite üzerinde değişiklikler yaratan şeyin müzik mi yoksa müziğin kişisel anlamlar taşıması mı olduğunu incelemeyi planlıyorlar.
Kaynak:
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/11/211109120324.htm
