İngiltere’de ilk hasta, akciğer kanserinin en yaygın türünü tedavi etmek ve tekrarlamasını önlemek için tasarlanmış bir doz aşı aldı.
Okan Nurettin Okur
Akciğer kanseri, her yıl yaklaşık 1,8 milyon ölüme neden oluyor. Bunlardan yaklaşık çeyrek milyonu, yani 230 bin 700’ü tek başına AB’den geliyor ve bu da bölgedeki kanser kaynaklı ölümlerin yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Sağlık Bakanlığı’nın en güncel verisi 2018 yılına ait. Bakanlığın bu rakamlarına göre Türkiye’de 2018 yılında 30.078 kişiye akciğer kanseri teşhisi konuldu. Kanserin yayıldığı ileri dönemlerde sağ kalım oranları özellikle düşüyor.
Şimdi uzmanlar, kanser hücrelerini tedavi edip yeniden ortaya çıkmasını engelleyen yeni bir aşıyı test ediyor. BNT116 olarak bilinen ve BioNTech tarafından üretilen aşı, hastalığın en yaygın formu olan küçük hücreli olmayan akciğer kanserini (NSCLC) tedavi etmek için tasarlandı. Uzmanlar, dünyanın ilk mRNA akciğer kanseri aşısının binlerce hayat kurtarma potansiyeline sahip, “çığır açıcı” bir keşif olduğunu söylüyor.
BNT116’nın ilk insan çalışması olan 1. faz klinik çalışması, İngiltere, ABD, Almanya, Macaristan, Polonya, İspanya ve Türkiye olmak üzere yedi ülkedeki 34 araştırma merkezinde başlatıldı.
Genel olarak, ameliyat veya radyoterapiden önceki erken evreden, geç evre hastalığa veya tekrarlayan kansere kadar yaklaşık 130 hasta, immünoterapiyle birlikte aşı olmak üzere kaydedilecek. Yaklaşık 20’si Birleşik Krallık’tan olacak.
Aşı, Covid-19 aşılarına benzer şekilde haberci RNA (mRNA) kullanıyor ve vücudu bu belirteçleri ifade eden kanser hücreleriyle savaşmaya hazırlamak için NSCLC’den alınan tümör belirteçlerini bağışıklık sistemine sunarak çalışıyor. Amaç, kemoterapinin aksine sağlıklı hücrelere dokunmadan kişinin kansere karşı bağışıklık tepkisini güçlendirmek.
İngiltere’de denemeye liderlik eden tıbbi onkolog Prof. Siow Ming Lee,
“Şu anda akciğer kanserinin tedavisini araştırmak için mRNA tabanlı immünoterapi klinik denemelerinin yapıldığı çok heyecan verici yeni bir döneme giriyoruz. Uygulaması basit ve kanser hücresindeki belirli antijenleri seçip, sonra onları hedefleyebilirsiniz. Bu teknoloji, kanser tedavisinin bir sonraki aşamasıdır.”
Londra’dan 67 yaşındaki Janusz Racz, İngiltere’de aşı olan ilk kişi oldu. Bay Racz ilk enjeksiyondan sonra “Ağrısız, benim için zor olan kemoterapiden çok daha iyi.” dedi. Racz, tedavisi tamamlandıktan sonra koşmaya geri dönebileceğini ve hayat boyu hayalini gerçekleştirebileceğini, yani Londra Maratonu’nu tamamlayabileceğini umuyor.
Bu aşı bağışıklık sistemine talimat vermek için bazı Covid aşılarında kullanılan mRNA teknolojisinin aynısını kullanıyor. Farklı kanser türlerine karşı kullanılan başka aşılar da var. Kızamık gibi bulaşıcı hastalıklardan korunmak için kullanılan aşıların aksine, kanser tedavisi aşıları zaten bu hastalığa yakalanmış olan kişilere yöneliktir. Kanser aşıları vücudunuzun bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasına ve saldırmasına yardımcı olur. Bazıları, bu sonuncusu gibi, yalnızca kanser hücrelerinde ortaya çıkma eğiliminde olan ortak belirteçlere dayanarak tasarlanmıştır. Diğerleri, bir bireyin belirli tümörü için özel olarak veya kişiye özel olarak yapılır .
Yapay zeka konusunda uzmanlaşmış bilim insanı Janusz Racz, mesleğinin kendisini deneye katılmaya teşvik ettiğini söylüyor:
“Ben de bir bilim insanıyım ve bilimin -özellikle tıpta- ilerlemesinin insanların bu tür araştırmalara katılmayı kabul etmesinde yattığını anlıyorum. Benim için çok faydalı olacak, çünkü diğer hastalarda bulunmayan, kanserden kurtulmama yardımcı olabilecek yeni bir metodoloji. Ayrıca, bu yeni metodoloji için ekibin bir parçası olabilirim ve dünya çapında ne kadar hızlı uygulanırsa, o kadar çok insan kurtulacak.”
Racz , Salı günü Ulusal Sağlık Araştırmaları Enstitüsü UCLH Klinik Araştırma Tesisi’nde 30 dakika boyunca beşer dakika arayla altı enjeksiyon aldı. Her bir aşı farklı RNA zincirleri içeriyordu. Aşıyı altı hafta boyunca her hafta, ardından 54 hafta boyunca her üç haftada bir alacak.
Lee, “Bu tedavinin kanserin geri gelmesini durduracağını umuyoruz çünkü akciğer kanseri hastalarında çoğu zaman, ameliyat ve radyasyondan sonra bile kanser geri dönüyor. 40 yıldır akciğer kanseri araştırmaları yapıyorum. 1990’larda başladığımda, kimse kemoterapinin işe yaradığına inanmıyordu. Artık [hastaların] yaklaşık %20-30’unun immünoterapi ile evre 4 ile hayatta kaldığını biliyoruz ve şimdi sağkalım oranlarını iyileştirmek istiyoruz. Bu nedenle, immünoterapiye ek olarak bu mRNA aşısının ekstra destek sağlayabileceğini umuyoruz. 2. faza, 3. faza geçmeyi umuyoruz ve ardından bunun dünya çapında standart tedavi haline gelmesini ve çok sayıda akciğer kanseri hastasını kurtarmasını umuyoruz.” dedi.
The Guardian, Mayıs ayında İngiltere’deki binlerce hastanın, NHS’nin hayat kurtarmayı amaçlayan dünyada ilk “eşleştirme” programı kapsamında çığır açıcı kanser aşısı denemelerine hızla dahil edileceğini duyurdu. Plan kapsamında, uygunluk kriterlerini karşılayan hastalar, uzmanların kanser tedavisinde yeni bir çığır açtığını söylediği aşılar için klinik deneylere erişim kazanacak. Bilim bakanı Lord Vallance, akciğer kanseri aşısı denemesinin başlatılmasına dair şu açıklamalarda bulundu:
“Bu yaklaşım, her yıl akciğer kanseri teşhisi konulan binlerce kişinin hayatını kurtarma potansiyeline sahip. Araştırmacılarımızı, bu gibi çığır açan tedaviler üreten projelerin ayrılmaz bir parçası olmaya devam etmeleri için destekliyoruz.”
Kaynak:
