Bu yılın Ekonomi Ödülü’nün sahibi Claudia Goldin, yüzyıllar boyunca kadınların kazancına ve emek piyasasına katılımına ilişkin ilk kapsamlı açıklamayı sundu. Araştırması, değişimin nedenlerinin yanı sıra cinsiyet ayrımının ana kaynaklarını da ortaya koyuyor.
Çeviri: Erdem Ergen
2023 yılı Nobel ödülleri, ekonomi alanında kazanan adayın da açıklanmasıyla, sahiplerini buldu. Nobel Ödülleri’nin resmî sitesinden 9 Ekim 2023 Pazartesi günü yapılan açıklamayla emek piyasalarında kadın ve erkek işçiler arasındaki eşitsizliğin ekonomik ve sosyolojik kökenleri üzerine yaptığı katkılarıyla ödül; Claudia Goldin’e verildi.
Alfred Nobel’in anısına her yıl verilen ödüllerin ev sahibi İsveç Kraliyet Bilimler akademisi tarafından yayınlanan basın açıklamasında ödülün Goldin’e verilmesi şu cümlelerle gerekçelendirildi:
O’nun çalışmaları, emek piyasasındaki cinsiyet farklılığının ana etkenlerini ortaya koydu
Kadınlar, küresel emek piyasalarındaki temsiliyetleri açısından, erkeklere göre daha geri plandalar. Çalıştıkları durumdaysa erkeklere nazaran daha düşük gelir elde ediyorlar. Claudia Goldin’in ABD’nin 200 yıllık geçmişine dönük gerçekleştirdiği arşiv araştırmalarının sonuçları; cinsiyetler arası farklılığın istihdam oranları ve gelirle ilgili tezlerini destekler nitelikte. Goldin’in araştırmaları bu süreçte kadınların emek piyasalarına katılımının artış göstermek yerine U biçimli bir grafik sergilediğine işaret ediyor. On dokuzuncu yüzyılın başlarında tarım toplumundan sanayi toplumuna geçişle birlikte evli kadınların emek piyasalarına katılımı azalmış, ancak yirminci yüzyılın başlarında hizmet sektörünün büyümesiyle birlikte artmıştı. Goldin bu modeli, yapısal değişimin ve kadınların ev ve aile sorumluluklarına ilişkin gelişen toplumsal normların bir sonucu olarak görüyor.
20. yüzyıl boyunca kadınların eğitim seviyesi sürekli olarak arttı. Öyle ki bugün müreffeh devletler arasında eğitimli kadın sayısı erkeklere nazaran daha yüksek. Goldin, doğum kontrol hapına erişim imkânının, kadınlara kariyer planlaması için yeni fırsatlar sunduğunu ve bu devrim niteliğindeki değişimi hızlandırmada önemli bir rol oynadığını gösterdi.
Modernleşmeye, ekonomik büyümeye ve yirminci yüzyılda çalışan kadın oranının artmasına rağmen, kadınlarla erkekler arasındaki gelir farkı uzunca bir süre pek kapanmadı. Goldin, yaşam boyu kariyer fırsatlarını etkileyen eğitim kararlarının nispeten genç yaşta alındığını söylüyor. Genç kadınların beklentileri önceki nesillerin deneyimlerinden oluşuyorsa, çocukları büyüyene kadar işe dönmeyen anneleri örneğine bakarak, gelişimlerinin yavaş olacağını anlarız.
Cinsiyet farkının kazanç üzerine etkilerini eğitim ve meslek seçimlerindeki farklılıklarla açıklayabiliriz. Ancak Goldin, bu kazanç farkının büyük kısmının artık aynı meslekte olan kadınlar arasında olduğunu ve bu durumun büyük ölçüde ilk çocuğun doğumuyla birlikte ortaya çıktığını gösterdi.
Ekonomik Bilimler Ödülü Komitesi Başkanı Jakob Svensson:
“Kadınların çalışma hayatındaki rolünü anlamak toplum açısından önemlidir. Claudia Goldin’in çığır açan araştırması sayesinde artık altta yatan faktörler ve gelecekte hangi engellerin ele alınması gerekebileceği hakkında çok daha fazla şey biliyoruz” diyor.
