Dünya Veteriner Hekimler Günü (World Veterinary Day), veteriner hekimliğin toplum sağlığı, hayvan gönenci ve çevre sürdürülebilirliğine olan katkısını vurgulamak amacıyla her yıl nisan ayının son cumartesi günü kutlanmaktadır. Bu özel gün, 2000 yılında Dünya Veteriner Hekimler Birliği (World Veterinary Association – WVA) tarafından ilan edilmiştir. Dünya Veteriner Hekimler Birliği, veteriner hekimlik mesleğinin küresel düzeyde tanınırlığını artırmak, mesleki sorunlara dikkat çekmek ve toplumda veteriner hekimlerin oynadığı çok yönlü rolü görünür kılmak için bugünü uluslararası takvime dahil etmiştir. Dünya Veteriner Hekimler Günü, veteriner hekimliği mesleğinin sadece hayvan sağlığı değil, aynı zamanda toplum sağlığı, çevre güvenliği ve zoonotik hastalıklarla mücadele gibi çok yönlü rollerini görünür kılmak için önemli bir farkındalık günüdür.
Dr. Öğr. Üyesi Savaş Volkan Genç
Veteriner hekimlik, yalnızca klinik uygulamalarla sınırlı olmayan, aynı zamanda gıda güvenliği, biyogüvenlik, çevresel denge ve toplum sağlığında bütüncül bir yaklaşım gerektiren bir meslektir. Bu bağlamda, Dünya Veteriner Hekimler Günü, mesleğin gelişen sorumluluklarını, mesleğin dönüşen rolünü ve karşı karşıya olduğu yeni zorlukları tartışmak açısından da önemli bir fırsat sunmaktadır.
Bugünün Kabul Edilme Süreci ve Temel Amacı
Dünya Veteriner Hekimler Birliği, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH, eski adıyla OIE – Office International des Epizooties) ile iş birliği içinde, veteriner hekimliğin önemini küresel ölçekte tanıtmak amacıyla 2000 yılında Dünya Veteriner Hekimler Günü’nü takvime eklemiştir. Her yıl, farklı bir tema belirlenerek o yılın en öncelikli mesleki konularına dikkat çekilmektedir. Bu temalar; iklim değişikliği, zoonotik hastalıklar, antimikrobiyal direnç, ruh sağlığı ve veteriner hekimlerin iş yükü gibi başlıklarda şekillenmektedir.
Dünya Veteriner Hekimler Günü, veteriner hekimliği mesleğinin sadece hayvan sağlığı değil, aynı zamanda toplum sağlığı, çevre güvenliği ve zoonotik hastalıklarla mücadele gibi çok yönlü rollerini görünür kılmak için önemli bir farkındalık günüdür.
Örneğin, 2022 yılının teması “Veteriner Hekimlerin Sağlığı, Ruh Sağlığı ve Gönenci” olarak belirlenmiş ve bu alandaki mesleki tükenmişlik (burnout), uzun çalışma saatleri ve duygusal yük gibi sorunlara vurgu yapılmıştır. 2023 yılında ise “Veteriner Hekimlik Mesleğinde Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık” temasıyla, sosyal adalet vurgusu öne çıkarılmıştır.
Türkiye’de ve Dünyada Etkinlikler
Türkiye’de bugün, Türk Veteriner Hekimleri Birliği (TVHB) ve Veteriner Hekimler Odaları tarafından organize edilen etkinliklerle kutlanmaktadır. Bu etkinlikler arasında:
• Bilimsel paneller ve sempozyumlar: Mesleğin güncel sorunlarını tartışmak amacıyla bilimsel toplantılar düzenlenir.
• Halkla etkileşimli kampanyalar: Toplumun veteriner hekimlik mesleği hakkında bilinçlendirilmesi için bilgilendirici stantlar kurulur, interaktif etkinlikler yapılır.
• Basın açıklamaları ve bildiriler: Türk Veteriner Hekimleri Birliği ve Veteriner Hekimler Odaları, veteriner hekimliğin sorunlarını ve çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaşır.
• Ödül ve plaket törenleri: Mesleğe uzun yıllar emek vermiş ve/veya meslekte bilimsel-teknolojik alanda yeni atılımlara yol açmış veteriner hekimlere plaket ve ödüller takdim edilir.
• Sosyal medya çalışmaları: Genç veteriner hekimler tarafından mesleki dayanışmayı güçlendiren dijital etkinlikler yürütülür.
Özellikle pandemi sonrası dijital etkinliklerin sayısı artmış, sanal paneller ve sosyal medya farkındalık kampanyaları ön plana çıkmıştır.
Bu faaliyetler, mesleğin kamuoyundaki görünürlüğünü artırmak ve sorunlara çözüm aramak açısından önemlidir. Uluslararası düzeyde ise, Dünya Veteriner Hekimler Birliği ve yerel meslek örgütleri şu tür etkinlikler düzenlemektedir:
• Veteriner fakülteleri öğrencilerine yönelik eğitim programları düzenlemek,
• Veteriner halk sağlığı projelerinin tanıtımı, kamu sağlığı projeleri ve halkla buluşmalar gerçekleştirmek,
• Hayvan barınaklarında gönüllü hizmetler sunmak,
• Küresel çevrimiçi seminerler ve çalıştaylar düzenlemek,
• “Yılın Veteriner Hekimi” ödülleri gibi takdir projeleri yapmaktır.
Özellikle pandemi sonrası dijital etkinliklerin sayısı artmış, sanal paneller ve sosyal medya farkındalık kampanyaları ön plana çıkmıştır.
Veteriner hekimlik mesleği, 21. yüzyılda teknolojik, ekolojik ve toplumsal dinamiklerin etkisiyle hızla dönüşerek, çok boyutlu ve karmaşık bir dönüşüm süreci içine girmiştir. Bu dönüşüm, aynı zamanda yeni sorunları ve sorumlulukları da beraberinde getirmektedir.
Gelecekte Veteriner Hekimleri Bekleyen Sorunlar ve Sorumluluklar
Zoonotik Hastalıklar ve One Health Yaklaşımı: COVID-19 pandemisi, insan ve hayvan sağlığının ayrılmaz bir bütün olduğunu bir kez daha göstermiştir. Gelecekte veteriner hekimler, “Tek Sağlık” (One Health) yaklaşımının merkezinde yer alacaklardır. Bu yaklaşım; veteriner hekimlerin, insan hekimleri, çevre bilimciler, epidemiyologlar ve kamu sağlığı uzmanlarıyla birlikte çalışmasını zorunlu kılmaktadır.
Antimikrobiyal Direnç: Dünya genelinde tarımda ve hayvancılıkta kontrolsüz ve yanlış antibiyotik kullanımı sonucu ortaya çıkan direnç sorunu, küresel çapta sadece insanlar için değil, hayvanlar ve çevre için de büyük tehdit oluşturmaktadır. Veteriner hekimlerin bu konuda bilinçli reçeteleme yapmaları ve çiftçi eğitimi ile sürdürülebilir ilaç politikaları geliştirme konusunda aktif rol alması gerekmektedir.
İklim Krizi ve Çevresel Sorumluluklar: İklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklık, kuraklık ve ekstrem hava olayları; hayvan sağlığını, hayvan hastalıklarının yayılımını, göç hareketlerini ve tarım sistemlerini doğrudan etkilemektedir. Veteriner hekimler bu bağlamda çevreye duyarlı, sürdürülebilir hayvancılık modelleri geliştirmekle, iklim dirençli hayvan sağlığı sistemleri oluşturmakla yükümlü olacaklardır.
Mesleki Tükenmişlik ve Ruh Sağlığı: Uzun çalışma saatleri, düşük ücretler, artan şiddet olayları ve yüksek duygusal yük, veteriner hekimlerde tükenmişlik sendromuna neden olmaktadır. Gelecekte meslek örgütlerinin bu konuda yapısal çözümler üretmesi, psikososyal destek sistemlerinin kurulması gerekmektedir.
Yapay Zekâ ve Dijitalleşme: Veteriner hekimlikte yapay zekâ destekli teşhis sistemleri, dijital kayıtlar ve tele-veteriner hekimlik uygulamaları yaygınlaşmaktadır. Bu dönüşüm, mesleğin dijital yeterliliklerini ve teknolojik adaptasyon becerilerini yeniden tanımlamaktadır. Yeni teknolojilere uyum sağlamak, mesleğin dijitalleşme sürecine entegre olmak, veteriner hekimler için yeni bir sorumluluktur.
Veteriner hekimlik mesleği, 21. yüzyılda teknolojik, ekolojik ve toplumsal dinamiklerin etkisiyle hızla dönüşerek, çok boyutlu ve karmaşık bir dönüşüm süreci içine girmiştir. Bu dönüşüm, aynı zamanda yeni sorunları ve sorumlulukları da beraberinde getirmektedir.
Dünya Veteriner Hekimler Günü, yalnızca bir kutlama günü değil; aynı zamanda veteriner hekimlerin çok yönlü sorumluluklarının hatırlandığı, sorunlarının dile getirildiği ve gelecek vizyonlarının oluşturulduğu bir farkındalık günüdür. Türkiye’de ve dünyada çeşitli etkinliklerle bugünün anlamı yaşatılmakta, aynı zamanda genç meslektaşlara ilham kaynağı olmaktadır. Veteriner hekimliğin sadece bir meslek değil; aynı zamanda toplum sağlığının, doğa dengesinin ve etik sorumluluğun taşıyıcısı olduğunu hatırlatan önemli bir farkındalık günüdür.
Veteriner hekimliğin sadece bir meslek değil; aynı zamanda toplum sağlığının, doğa dengesinin ve etik sorumluluğun taşıyıcısı olduğunu hatırlatan önemli bir farkındalık günüdür.
Veteriner hekimlik, sadece hayvanları değil, doğayı ve insanlığı da koruyan bir meslektir. Bu bağlamda, gelecekte de daha kapsayıcı, sürdürülebilir ve insan odaklı bir meslek pratiği için toplumsal destek büyük önem taşımaktadır. Gelecekte veteriner hekimlerin daha çok söz sahibi olduğu, dijitalleşmiş, çevre dostu ve insan odaklı bir meslek pratiğine ulaşmak mümkündür. Bunun için toplumsal destek ve kurumsal dayanışma kaçınılmazdır. Dünya Veteriner Hekimler Günü, tam da bu farkındalığı büyütmek için bir fırsattır.
Ayrıntılı okuma için kaynaklar
AAVMC. (2022). Mental Health and Wellbeing in Veterinary Medicine.
AAVMC. (2022). Mental health and wellbeing in veterinary medicine. https://www.aavmc.org
Akın, A., & Kaya, B. (2022). “Veteriner Hekimlikte Ruhsal Sağlık ve Mesleki Tükenmişlik.” Veteriner
Hekimler Derneği Dergisi, 93(2), 33-41.
Akın, A., & Kaya, B. (2022). Veteriner hekimlikte ruhsal sağlık ve mesleki tükenmişlik. Veteriner
Hekimler Derneği Dergisi, 93(2), 33–41.
Çetin, S. (2023). “Antimikrobiyal Direnç ile Mücadelede Veteriner Hekimlerin Rolü.” Ankara
Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 70(1), 12-19.
Çetin, S. (2023). Antimikrobiyal direnç ile mücadelede veteriner hekimlerin rolü. Ankara Üniversitesi
Veteriner Fakültesi Dergisi, 70(1), 12–19.
FAO. (2021). Veterinary Public Health and Zoonoses.
FAO. (2021). Veterinary public health and zoonoses. https://www.fao.org
OIE (World Organisation for Animal Health). (2023). Veterinarians and the One Health Concept.
https://www.woah.org
Schwind, J. et al. (2022). “Digital Transformation in Veterinary Practices.” Veterinary Record, 191(4),
112-118.
Schwind, J., Patel, D., & Smith, K. (2022). Digital transformation in veterinary practices. Veterinary
Record, 191(4), 112–118.
Türk Veteriner Hekimleri Birliği. (2024). Dünya Veteriner Hekimler Günü Bildirisi. https://tvhb.org.tr
TVHB. (2024). Dünya Veteriner Hekimler Günü bildirisi. https://tvhb.org.tr
Ünal, M. (2023). İklim Krizi ve Hayvan Sağlığı: Yeni Riskler. İstanbul: Hayvan Sağlığı Yayınları.
Ünal, M. (2023). İklim krizi ve hayvan sağlığı: Yeni riskler. İstanbul: Hayvan Sağlığı Yayınları.
WHO. (2020). One Health Joint Plan of Action.
WHO. (2020). One Health joint plan of action. https://www.who.int
WOAH. (2023). Veterinarians and the One Health concept. https://www.woah.org
World Veterinary Association. (2023). World Veterinary Day. https://worldvet.org
WVA. (2023). World Veterinary Day. https://worldvet.org
