Jeffrey Epstein ile ilgili yapılan soruşturmanın dosyaları, Epstein’in bilim dünyasıyla sanıldığından daha yakın olduğunu ortaya koydu.
Çeviren: Elifnur Durduran
GazeteBilim Yazı İşleri
2019 yılında cinsel istismar suçuyla tutuklanarak yargılandıktan sonra intihar ederek yaşamına son veren Epstein, bilim projelerine milyon dolarlarca yatırım yapan ve bilim insanlarıyla arkadaşlık eden varlıklı bir finansördü.
Epstein’in 2008 yılında ilk kez cinsel istismar suçundan hüküm giymiş olmasına rağmen bazı bilim insanlarının onunla hala arkadaşlık ettiği ve ondan para aldığı biliniyordu. Bu durum önde gelen araştırma kurumlarında tepkilere yol açtı.
Örneğin Epstein MIT’ye (Massachusetts Institute of Technology) 800,000 Amerikan doları bağışladı; bu durum iki bilim insanının protesto ederek istifa etmesine ve üniversitenin başka bir bilim insanını da görevden uzaklaştırmasına sebep oldu.
Fakat geçtiğimiz günlerde Epstein’le bağlantılı e-posta, fotoğraf ve dekont içeren üç milyondan fazla dosya, çevresindeki bilim insanları sayısının sanılandan çok daha fazla olduğunu açığa çıkardı.
Dosyalarda araştırmacıların adının geçmesi onların Epstein’in suçlarıyla doğrudan bir alakası olduğu anlamına gelmese bile bu atıflar Epstein’in fonladığı bazı bilim komitelerine ne kadar derinden dahil olduğuna ışık tutuyor.
Bu dosyalar, Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığının geçen sene kongreden geçirilen Epstein Transparency Act’inden (Kasım 2025’te Epstein ve ortağı olduğu düşünülen Ghislaine Maxwell’e dair tüm kayıtların 30 gün içerisinde yayınlamasını içeren yasa – ÇN) beri yayınladığı halka açık en büyük dosya grubu. Ve bu yasa, federal hükümetin finansörle ilgili tüm belgeleri yayınlamasını zorunlu kıldı.
Belgeler Epstein’le bağlantısı olduğu önceden de bilinen bilim insanlarıyla ilgili yeni bilgileri içeriyor.
Örneğin, belgeler bilim tanıtım organizasyonuna Epstein tarafından 250,000 dolar bağış yapılan teorik fizikçi Lawrence Krauss ile Epstein’in konuşmalarını içeriyor.
Epstein, 2018’de Krauss’un Arizona Eyalet Üniversitesindeki görevinden uzaklaştırılmasına yol açan cinsel taciz soruşturmasıyla ilgili medya sorularını yanıtlarken, “Yorum yapmamaya karar verdiğimizi sanıyordum!!!!” diye yazmıştı.
Krauss ise Nature dergisinde Epstein ile olan ilişkisini “Hakkımdaki yanlış suçlamalarla yüzleşirken etrafımdaki herkesten tavsiye istedim.” diyerek açıkladı.
Epstein’in ise daha sonradan hüküm giydiği seks ticareti suçundan haberi olmadığını ekledi, “Ben de onu tutukladıklarında en az dünyanın geri kalanı gibi şaşkındım.”
(Massachusetts, Cambridge’deki Harvard Üniversitesi, bir zamanlar Epstein tarafından finanse edilen Evrimsel Dinamikler Programı’na ev sahipliği yapıyordu. Üniversite bu merkezi 2021’de kapattı.)
Belgeler ayrıca Epstein’in Krauss’un da içinde bulunduğu yaklaşık 30 kişiden oluşan bir bilim insanı listesini tuttuğunu ve bazı bilim insanlarıyla önceden bilinmeyen ilişkilerini ortaya çıkardı.
Listedeki isimlerden biri de Harvard Üniversitesinde teorik fizikçi olarak görev alan Lisa Randall oldu. 2008 yılında Epstein bir çocuğa cinsel ilişki teklif etme suçundan 2009-2010 senesinde ev hapsindeyken Randall, Epstein’e e-posta atarak ev hapsi cezasıyla dalga geçmiş.
Ayrıca Randall Epstein’i 2014 senesinde özel adasında ziyaret etmiş. Randall Nature dergisinin yorum isteğini geri çevirdi fakat The Harvard Crimson’a şöyle seslendi;
“Onun hakkındaki iddiaların tüm boyutundan dehşete düştüm ve onunla iletişimi sürdürdüğüm için derin pişmanlık duyuyorum.”
Ayrıca belgelerin son kısımları bazı bilim insanlarının Epstein’le yatırım fırsatları hakkında konuşmalarını içeriyor.
2013 yılında, Stanford Üniversitesinde virolog olarak görev alan Nathan Wolfe, vajina ve peniste bulunan “azgın” olarak adlandırdığı bazı mikroorganizmaların cinsel aktiviteyi artırabileceği yönündeki bir hipotezi için üniversite öğrencilerinin cinsel davranışlarını inceleyen bir araştırmayı fonlaması için Epstein’e teklifte bulundu.
Nature dergisine gönderdiği e-postada Wolfe, Epstein’in New York’ta ve Florida’da bulunan evini araştırmayı konuşmak için gittiğini ama Epstein’in araştırmayı finanse etmediğini yazdı. Ayrıca Wolfe, Epstein’a yönelik suçlamaların ne kadar kötü olduğunu o zaman fark edemediği ve onunla iletişimde olduğu için pişmanlığını dile getirdi.
Epstein’in en yakın akademik bağlantılarından biri de matematiksel biyolog Martin Nowak’tı. 2011 yılında çıkarttığı kitabı SuperCooperators’ta Nowak, Princeton’daki İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde araştırmacı olarak çalışırken Epstein’le tanışmamalarına rağmen onu arayarak adasına çağırdığından bahsediyor. “Ziyaretimin son gününde Jeffrey bana benim için bir bilim merkezi yaptıracağını söyledi.” diye yazıyor Nowak.
Nowak 2003 senesinde Harvard’a taşındı ve Epstein’den aldığı 6.5 milyon dolarlık çekle evrimi matematik kullanarak modelleyen bir merkez olan Evrimsel Dinamikler Programını (PED) kurdu. Epstein sadece bir bağışçı değildi, işe derinden dahil olmuştu: PED binasındaki 610 numaralı oda ‘Jeffrey’nin Ofisi’ olarak biliniyor, Epstein yılda birkaç kez ziyaret ediyor, Nowak ve bölgedeki diğer akademisyenlerle toplantılar ayarlıyordu. 2021’de yeniden artan incelemelerin ardından Harvard PED’i kapattı ve Nowak’a yaptırım uyguladı; bu yaptırımlar 2023’te kaldırıldı.
2008 yılında Romanyalı matematikçi Corina Tarnita, Nowak’ın doktora öğrencisi olarak öğrenime başladı. E-postalar Tarnita’nın Aralık 2008 gibi oldukça erken bir tarihte Epstein ile iletişimde olduğunu gösterdi. Ayrıca e-postalar Tarnita’nın Nisan 2009’da, Epstein’ın biri için 10.000 dolar, diğeri için ise 5.000 dolar gönderdiği iki Romanyalı kadına ait banka havalesi bilgilerini paylaştı. İlk olarak Romanyalı medya kuruluşu Semnal tarafından bildirilen bu mali işlem, Epstein’ın Doğu Avrupa’daki iddia edilen seks ticareti faaliyetleri kapsamında yaptığı havale ödemelerine benzerliği nedeniyle online spekülasyonlara yol açtı.
Ancak bugün New Jersey’deki Princeton Üniversitesinde matematiksel biyolog olarak görev yapan Tarnita, söz konusu ödemelerin Romanya’daki genç kadın matematikçilere yönelik burslar olduğunu belirtiyor. Nature dergisine yaptığı açıklamada, Epstein’ın kendi kariyer yolculuğundan ‘ilham alarak’ matematik alanında kariyerinin başındaki diğer kadınları desteklemek istediğini söyledi. Princeton sözcüsü, Tarnita ile 2008 yılında bir Romanyalı akademisyen arasında geçen ve havalelerin burs amacıyla yapıldığını doğrulayan e-postaları Nature’a göstererek Tarnita’nın açıklamasını teyit etti. Tarnita’nın Epstein’la bağlantılı herhangi bir cezai suçlamayla karşı karşıya kaldığına dair bir gösterge bulunmuyor.
Epstein’in PED ve PED’de çalışan bilim insanlarıyla çok derin bir ilişkisi vardı. Mesela Tarnita 2010 ve 2011 yıllarında Epstein’in doğum gününü kutladı ve vize almasına yardımcı olduğu için ona teşekkür etti. Şimdiyse Tarnita yaşananlardan tiksindiğini ve onunla tanışmaktan pişmanlık duyduğunu ifade ediyor.
Epstein, PED’in çalışmalarına da yakından dâhildi. E-postalar, Nowak ve Tarnita ile düzenli olarak bilimsel konuları tartıştığını ve ‘ticari evrim’ ile ‘yaşam öncesi’ gibi kişisel ilgi alanlarıyla uyumlu araştırmalara yönelmelerini önerdiğini gösteriyor. Ayrıca çalışmalarının ilerleyişiyle de yakından ilgileniyordu: 2010 yılında bilim insanlarının bir makalesi Nature dergisi tarafından kabul edildiğinde, Nowak yayımlanmadan önce sayfa önizlemesini Epstein’la paylaştı; Epstein da makaleye yönelik eleştirilerle nasıl başa çıkılacağı konusunda tavsiyelerde bulundu.
Nature dergisinin konuştuğu ve Epstein ile ilgisi olmayan bilim insanları da gün yüzüne çıkan bilgilerin akademiye yapılan gizli fonlar hakkında soru işaretleri oluşturduğunu dile getirdi.
2003-2009 yılları arasında Harward Üniversitesinde öğrenimini tamamlayan şimdiyse California Üniversitesinde matematikçi olarak görev alan Jesse Kass’in özel finansörlerin akademik araştırmaları fonlaması hakkındaki görüşü ise şu şekilde:
“Araştırmaya bağış yapan birinin araştırmayla bu denli içli dışlı olması çok duyulduk bir şey değil. Akademidekilerin ciddi bir konuşma yaparak yanlış gidenin ne olduğunu bulması ve bunun tekrar yaşanmasına izin vermemesi lazım.”
Kaynak: https://www.nature.com/articles/d41586-026-00388-0
