Hayvanlar neden iki zıt yöne evriliyor?

Son 1.000 yılda evcilleştirilen hayvanlar büyürken, vahşi türler küçülüyor. Bu garip değişimin tek ortak noktası var, insan etkisi.

Çeviri: Beyza Aydoğdu

Evrim insan eliyle yön değiştiriyor

Yeni bir araştırma, Fransa’nın Akdeniz bölgesinde yapılan arkeolojik kazılarda elde edilen verilerle bir gerçeği ortaya koydu. Evcil hayvanlar giderek daha büyük hale gelirken, vahşi türler tam tersine küçüldü. Bu analiz, insanın doğaya nasıl evrimsel baskılar uyguladığını gözler önüne seriyor.

Montpellier Üniversitesinden Cyprien Mureau ve ekibi, 311 farklı arkeolojik alandan toplanmış 81.000’e yakın hayvan kemiği ölçüsünü inceledi. Evcil türler (örneğin sığırlar, tavuklar) zamanla büyürken, tilkiler, geyikler gibi vahşi türler küçülmeye başladı. Araştırmacılar, ikili evrim eğilimini doğadan mı yoksa insanlardan mı kaynaklandığını anlamak için 8.000 yıllık çevresel verileri analiz ettiler; iklim, bitki örtüsü, arazi kullanımı gibi etkenleri modellerine dahil ettiler. Sonuçlarsa evrimsel karşıtlığın son bin yılda belirgin biçimde arttığını gösteriyor. Tarımın yayılması, şehirleşme ve habitat kaybı bu değişimin ana motoru olmuş olabilir gibi gözüküyor.

Vahşi türler üzerindeki baskı (habitat kaybı, kaynakların azalması, avlanma) onları küçülme yönünde evrim yapmaya itti. Öte yandan evcil türler insan zevkine göre seçilerek daha büyük, daha verimli özelliklerle üretilmeye başlandı. Daha fazla et, süt, yumurta gibi…

Vahşi türlerin küçülmesi ekosistem dengelerini sarsabilir. Bazı türler işlevlerini kaybedebilir, besin zinciri değişebilir. Evcil türlerin büyümesi ise tarım sistemini daha da baskıya sokar. Bütün bu değişimler, biyolojik çeşitliliği etkiler, doğaya uyum stratejilerini değiştirir.

Araştırmacılar, ikili evrim yönelimlerinin insan etkisiyle nasıl iç içe geçtiğini ve gelecekte doğa ile insan arasında nasıl bir denge kurulabileceğini merak ediyor. Ama belki de yanıt, çoktan ortada. Bu evrimsel dengesizlik, insanların doğal kaynakları düşünmeden sömürmesinin kaçınılmaz bir sonucu.

Kaynak