Yapay zekâ yarışının bir cephesinde roller değişiyor. ABD ve Avrupa’dan peş peşe tanıtılan yeni modeller, Çin’in açık yapay zekâ alanında artık yalnızca Batı’yı yakalamaya çalışan değil, rakiplerinin yetişmeye çalıştığı önemli merkezlerden biri hâline geldiğini gösteriyor.
ABD merkezli Reflection AI, 5 Ekim’de yeni yapay zekâ modeli Beam’i tanıttı. Bir gün sonra Fransız Mistral AI da Mistral Large 4 modelini duyurdu. Her iki modelin performansının Çin’in Kimi, DeepSeek, GLM ve Qwen gibi sistemleriyle karşılaştırılması dikkat çekiyor.
ABD’den Çin modellerine karşı Beam
Eski Google DeepMind araştırmacıları tarafından kurulan ve Nvidia’nın desteklediği Reflection AI’ın geliştirdiği Beam, toplam 501 milyar parametreye sahip.
Reflection, Beam’in özellikle kodlama, akıl yürütme ve yapay zekâ ajanlarının yerine getirdiği görevlerde Çin’in güçlü modelleriyle rekabet edebildiğini belirtiyor.
Ancak şirketin açıkladığı testler Çin’in üstünlüğünün bazı alanlarda sürdüğünü de gösteriyor. Kimi, GLM, DeepSeek ve Alibaba’nın Qwen ailesinden modeller çeşitli testlerde Beam’in önünde yer alıyor.
Mistral Çin’le arayı kapatmaya çalışıyor
Avrupa’nın en güçlü yapay zekâ şirketlerinden Fransız Mistral’ın yeni Mistral Large 4 modeli yaklaşık 1 trilyon parametreye sahip.
Mistral bazı siber güvenlik ve uzmanlık görevlerinde Çinli rakiplerini geçtiğini söylüyor. Ancak genel tablo daha karmaşık.
Örneğin uzun ve karmaşık yazılım görevlerini ölçen DeepSWE testlerinde Mistral Large 4 yaklaşık yüzde 62-63 düzeyinde sonuç verirken, Çinli Moonshot AI’ın Kimi K3 ve Z.ai’ın GLM modellerinin daha yüksek sonuçlara ulaştığı farklı test yapılandırmaları bulunuyor.
Mistral’ın kurucu ortağı Guillaume Lample da yeni modelin en iyi Çin modellerinin tümünü geride bıraktığını söylemiyor. Large 4’ün bir-iki ay önceki en iyi Çin modelleriyle yaklaşık aynı seviyeye ulaştığını belirtiyor.
Mistral’ın kendi platformunda bile Çinli GLM modeli kullanıcılara sunuluyor ve şirket, GLM’nin bazı alanlarda hâlâ daha iyi performans gösterdiğini kabul ediyor.
Çin artık referans noktası
Bu değişim yalnızca DeepSeek’ten kaynaklanmıyor. Çin’de DeepSeek’in yanı sıra Alibaba’nın Qwen, Z.ai’ın GLM ve Moonshot AI’ın Kimi modellerinin yer aldığı güçlü bir açık yapay zekâ ekosistemi oluşmuş durumda.
Bu nedenle ABD ve Avrupa’nın yeni modelleri artık yalnız birbirleriyle değil, doğrudan Çin sistemleriyle kıyaslanıyor.
Axios da son gelişmeleri Batılı yapay zekâ laboratuvarlarının Çin’in açık model alanındaki üstünlüğüne karşı geri dönüş girişimi olarak değerlendiriyor. Mistral’ın yeni modelini inceleyen Le Monde ise açık model segmentinin halen Çinli şirketlerin öncülüğünde olduğunu belirtiyor.
Bu tablo “Çin yapay zekâda ABD’yi geçti” anlamına gelmiyor. OpenAI, Anthropic ve Google gibi ABD merkezli şirketler en gelişmiş kapalı modellerde küresel yarışın ön sıralarında bulunuyor.
Ancak açık yapay zekâ modellerinde roller önemli ölçüde değişmiş durumda:
Çin artık yalnız ABD ve Avrupa’yı yakalamaya çalışan taraf değil; ABD ve Avrupa da Çin’in oluşturduğu açık model ekosistemini yakalamaya çalışıyor.
